وقتی پای »هوو« به زندگی باز می شود!

وقتی پای »هوو« به زندگی باز می شود!

ناهید زمانی
گروه اجتماعی:ازدواج دوم، چه موقت باشد و چه دائم، چیزی نیست که به آسانی از سوی افراد جامعه پذیرفته شده باشد؛ آن هم در شرایطی که ملاحظات و شرایطی که در اسلام بر آنها تأکید شده، در این امر رعایت نشده و صرفاً به دلایل غیر محکمه پسند بسنده شود. اسمش ملوک خانم بود. زنی خوشرو و صمیمی که همیشه لبخند به لب داشت. اهل محل همه او را می شناختند؛ او را و زن دیگری که بیشتر وقت ها همراهی اش می_کرد. زنی سبزه رو و بلند بالا که سنش به ۶۰ سال می رسید و در نگاه اول خیال می کردی شاید مادر یا خواهر بزرگتر ملوک خانم باشد، اما کسانی که آنها را می شناختند می دانستند که این دو زن هووی همدیگر هستند.
ملوک خانم زن دوم اکبر آقا بود. می گفتند با رضایت زن اول به عقد او درآمده و میانه اش با هوو از همان اول خوب بوده است. انصافاً هم هووها به ظاهر، خوب هوای هم را داشتند اما چه کسی می داند که در دل آدم ها چه می گذرد. زن های محل هم گرچه با ملوک خانم برو و بیایی داشتند و به خاطر حسن خلق اش، رابطه شان با او خوب بود، اما چندان هم نگاه مثبتی به او نداشتند؛ هرچه باشد ملوک هووی زن دیگری شده بود و این، مسأله ای نبود که خانم ها به راحتی با آن کنار بیایند.داستان ملوک خانم و هووی اش البته به سال ها پیش برمی گردد، همان وقت ها که بعضی مردها وقتی دستشان به دهانشان می رسید و به اصطلاح شلوارشان دوتا می شد، گاه هوس می_کردند تجدید فراش کنند. مشکلاتی نظیر بیماری زن اول یا نازا بودن او هم، گاه دلیل دیگری می شد برای باز شدن پای هوو به خانه اما این پایان ماجرا نبود. قصه حسرت ها، اشک های پنهانی و مشاجره های بی پایان، گاه آنقدر طولانی می شد که به عمر اعضای این گونه خانواده ها قد نمی داد.حالا زندگی ها شکل و شمایل مدرن پیدا کرده و حال و هوای خیلی چیزها هم عوض شده است. تصور اکبر آقای قصه ما که همان وقت ها هم سنی از او گذشته بود و دو زن را با هم در خانه ای مشترک اداره می_کرد در لابه لای زندگی امروزی شاید کمی دور از ذهن به نظر برسد.
اما واقعیت ها چیز دیگری می گویند. اکبر آقای شصت و چند ساله که موهای سرش ریخته بود و کت و شلوار راهدار به تن می کرد و کلاه شاپوی اش را تا دم ابرو پائین می کشید و آدم را یاد سید میران « شوهر آهو خانوم» می انداخت، هیچ شباهتی به مردان جوان و تحصیلکرده با ظاهر امروزی ندارد؛ مردانی که همسرانی جوان و گاه کودکانی نوپا دارند و زندگی شان به هیچ عنوان شباهتی به داستانی که در ابتدا گفته شد، ندارد اما گویا در همان مسیر قدم برمی دارند. همه چیز به ظاهر خوب و مرتب است. یک زندگی ایده آل که خیلی ها حسرت اش را می خورند اما این قصه گویا سر دراز دارد.
*وقتی پای «هوو« به زندگی باز می شود
*هووهای امروزی، غصه های دیروزی
روزی گمان می شد که همسر دوم مرد دوزنه، زنی جوان تر و زیبا تر از همسر اول اوست و سوگلی مرد به شمار می رود. این هووها گرچه مورد غضب زنان دیگر بودند اما این گونه حس می شد که از برنده شدن در رقابت ربودن دل شوهر، خشنود هستند و آن را مایه مباهات خود می دانند.پروانه، ۳۱ ساله و کارمند است. ظاهری ساده و بی آلایش دارد و آرام و شمرده صحبت می کند. تصورش کمی دشوار است که زن دوم باشد. می گوید: »ازدواج اولم دوامی نداشت، بعد از طلاق هم تا مدت ها افسرده بودم. با خانواده ام زندگی می کردم و گرچه با من مهربان بودند اما دوست داشتم زندگی مستقل خودم را داشته باشم. برای کسی که تجربه زندگی مشترک را داشته سخت است که دوباره با پدر و مادرش زندگی کند. البته مواردی برای ازدواج پیش آمده بود اما هیچ کدام را مناسب خودم نمی دیدم.«
او ادامه می دهد: »با همسرم در محل کار آشنا شدم.یکی از ارباب رجوع ها بود که زیاد به شرکت ما می آمد. در همین رفت و آمدها هم بود که کم کم به یکدیگر علاقه مند شدیم. البته آن موقع نمی دانستم که زن و بچه دارد. وقتی حرف ازدواج به میان آمد، موضوع را گفت. پذیرش این موضوع برایم خیلی سخت بود اما به او علاقه مند شده بودم و از طرفی دلم می خواست هرچه زودتر مستقل شوم.«حدود ۲ سالی از ازدواج پروانه می گذرد اما همسر اول شوهرش هنوز از ماجرا اطلاعی ندارد.
اما مگر طبق قانون اجازه همسر اول برای ازدواج مجدد مرد لازم نیست؟ پروانه پاسخ روشنی برای این سؤال ندارد. »چرا، من هم شنیده ام اما گویا بعضی دفترخانه ها این کار را انجام می دهند.«او از دادن شماره تلفن و نشانی دفترخانه طفره می رود و در عوض سفره دلش را باز می_کند: »زن دوم بودن، کار راحتی نیست. اگر مخفیانه باشد یک جور دردسر دارد و اگر علنی هم باشد، یک جور دیگر. اولش همه چیز به ظاهر خوب بود، احساس می کردم با کسی که دوست دارم سر و سامان گرفته ام اما عمر خوشی هایم چندان بلند نبود. باور کنید خیلی وقت ها حسرت به دلم می ماند که با همسرم در خیابان قدم بزنم یا در تعطیلاتی مانند نوروز با هم به مسافرت برویم. از تنها ماندن های طولانی خسته شده ام، اما چه کنم که خودم این نوع زندگی را پذیرفته ام. کاش از اول تن به این ازدواج نمی دادم. بارها و بارها تصمیم گرفته ام همه چیز را به همسر اول شوهرم بگویم، اما از عواقبش می ترسم. احساس می کنم در برزخ زندگی می کنم.«
*لایحه ای جنجالی
ازدواج دوم، چه موقت باشد و چه دائم، چیزی نیست که به آسانی از سوی افراد جامعه پذیرفته شده باشد؛ آن هم در شرایطی که ملاحظات و شرایطی که در اسلام بر آنها تأکید شده، در این امر رعایت نشده و صرفاً به دلایل غیر محکمه پسند بسنده شود.ازدواج مجدد مردان که عموماً به صورت مخفیانه صورت می گیرد، آن هم در شرایطی که هیچ عذر و بهانه موجهی برای این امر، موجود نبوده باشد، مسلماً زنان را با چالش های روحی و جسمانی فراوانی مواجه می کند.
شاید بر همین اساس و برای حل مشکلات موجود در این رابطه هم بود که قانون جدید حمایت از خانواده پس از فراز و فرود های بسیار و تغییرات متعددی که در برخی مواد و بندهای آنها انجام شد، سال ۱۳۹۰ سرانجام با امضای رئیس جمهوری پیشین برای اجرا از سوی قوه قضائیه به وزارت دادگستری ابلاغ شد؛ گرچه لایحه جنجالی، قصه ای بود که سر درازی داشت و به عقیده بسیاری از منتقدان، بیشتر به این مشکلات دامن می زد.این لایحه جنجالی البته تیرماه ۱۳۸۶ به مجلس رفته بود، اما با ۴ سال تأخیر در اواخر سال ۱۳۹۰ تصویب و اسفند ماه همان سال برای تأیید نهایی به شورای نگهبان ارسال شد؛ لایحه پر فراز و فرودی که ازدواج دوم مردان و مهریه زنان جنجالی ترین موادش بود.لایحه ?? ماده ای حمایت از خانواده اما مورد قبول شورای نگهبان واقع نشد و این شورا ایراداتی به آن گرفت که به ماده ۲۲ و ۲۳ لایحه حمایت معروف شد که در مورد ازدواج موقت و مجدد مردان بود.در ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده آمده بود:» دادگاه اجازه ازدواج دوم را در این موارد به زوج می دهد: در صورت رضایت همسر و اختیار همسر دائم بعدی منوط به توانایی مالی مرد و تعهد اجرای عدالت بین همسران. همچنین در صورت تعدد ازدواج، چنانچه همسر اول مطالبه کند، ازدواج دوم منوط به پرداخت مهریه زن اول است.«این امر منجر به بروز بحث های داغ و اظهار نظرهای متفاوتی در آن زمان شد.علی مطهری از جمله مخالفان حذف این ماده بود که در این باره گفته بود: »باید نگاه جامعی به قوانین و احکام خانوادگی در اسلام داشته باشیم. از این رو به موضوع ازدواج مجدد، ازدواج موقت، ارثیه و دیه کمتر زنان و… باید توأم با هم نگریست.«
نادر قاضی پور نماینده ارومیه هم با مطهری همنظر بود. به گفته او،ازدواج مجدد جلوی خلاف شرع را می گیرد. ما در جمهوری اسلامی ایران زندگی می کنیم و نه در غرب و باید قوانین اسلامی را اجرا کنیم.
در مجلس شورای اسلامی هم باید قوانین اسلامی تصویب شود.زهره الهیان نماینده تهران، اما با تأکید بر این که در اسلام، اساس بر تک همسری است، اعلام کرد: »وجود چنین ماده تنش برانگیزی بود که باعث شد بررسی آن ۴ سال به طول بینجامد.« رفعت بیات نماینده مجلس هفتم نیز این لایحه را خلاف نظرات امام راحل و در جهت نابودی بنیان خانواده عنوان کرد.در نهایت شورای نگهبان وارد شد و این ماده با ایراداتی به کمیسیون قضایی ارسال شد و کمیسیون هم ایرادات را رفع کرد.
بر این اساس، ماده ۲۳ مربوط به ازدواج مجدد مرد که بر پایه آن، مردان برای ازدواج مجدد نیازی به اجازه و آگاهی همسر قبلی خود ندارند و تنها لازم است به دادگاه توانایی مالی خود برای داشتن زن جدید را اثبات کنند، پس از انتقادهای بسیار حذف شد و در ماده ۲۲ درباره ازدواج موقت تغییری صورت نگرفت و چنین ماند: »چنانچه ازدواج موقت منتهی به تولد طفل شود، به منظور رعایت حقوق طفل این ازدواج باید ثبت قانونی شود.«به هر شکل با تمامی فراز و فرودها، بالاخره لایحه حمایت از خانواده از کنکور سخت شورای نگهبان گذر کرد و ۹ اسفند ماه سال ۹۱ به تصویب رسید.البته غیر از ماده ۲۲ و ۲۳، ماده ۲۵ لایحه در رابطه با مهریه نیز چالش برانگیز بود و اتفاقاً هر سه این مواد از ابتکارات دولت نهم و در نتیجه دستکاری در لایحه پیشنهادی قوه قضائیه شکل گرفته بود.
*هیچ چیز مانند قبل نمی شود
در مورد ازدواج مجدد مردان، هر چند که قوانین، تکلیف را تعیین کرده باشند اما به هر حال نمی توان بروز عوارض روانی و اجتماعی را در این باره نادیده گرفت.مهرداد محمد زاده روانشناس و مشاور خانواده در این رابطه می_گوید:» زنان عموماً نمی توانند به راحتی ازدواج مجدد شوهر را بپذیرند و در چنین مواردی، زن نسبت به شوهر خود و همچنین زن دوم،احساس نفرت پیدا می کند اما در بیشتر موارد به دلیل آن که این احساسات را بروز نمی_دهد، گرفتار افسردگی های شدید خواهد شد. طبعاً در چنین خانواده ای فرزندان نیز از اثرات سوء این مسأله در امان نخواهند ماند.ممکن است آنها نیز به تبع مادر، رفتار انزجاری نسبت به پدر از خود نشان دهند که خود، به بروز آسیب های دیگری نظیر پرخاشگری، انزواطلبی، بی حوصلگی و بی_اشتهایی منجر خواهد شد که می تواند زمینه ساز بروز مشکلاتی همچون افت تحصیلی و فرار از خانه شود.«این روانشناس معتقد است که به هر حال ازدواج مجدد در عرف جامعه ما دارای بار منفی است و می تواند به گونه ای در برقراری شبکه های ارتباطی خانواده با دنیای پیرامون خود تأثیرگذار باشد.
محمد زاده می گوید: »معمولاً در این گونه خانواده ها رفت و آمدهای خانوادگی به میزان بالایی کاهش می یابد؛ چرا که طرفین از مواجهه با افراد فامیل و این که مجبور باشند توضیحاتی در مورد زندگی خود بدهند یا نحوه برخورد دیگران با این قضیه فراری هستند.«
او ادامه می دهد: »از سویی دیگر مسئولیت های تعدد زوجات سنگین است و خواه ناخواه آسایش و راحتی را از مرد می گیرد که خودش تبعات منفی برای خانواده دارد. البته در بسیاری از موارد دیده شده که مرد از تعدد زوجات بسیار هم راضی است و احساس سختی و در فشار بودن هم ندارد که در این گونه موارد معمولاً از زیر بار مسئولیت های شرعی و اخلاقی آن شانه خالی کرده و زنی را مورد توجه قرار داده و به زن دیگر بی مهری کرده است.«کم نیستند زندگی هایی که با باز شدن پای زن دوم، به ویرانی کشیده شده که البته هیچ یک از افراد خانواده بویژه خود او از ترکش های گاه مرگبارش، در امان نبوده است. چه جنایت ها که در این گونه موارد اتفاق نیفتاده و چه امیدهایی که به باد نرفته است. نمونه مشهورش همین داستان تلخ ناصر و لاله و شهلا.
زندگی مشترک پیچیدگی های خاص خودش را دارد. شاید پای صحبت هرکس بنشینید، حرف تازه ای بشنوید؛ حرف هایی که گاه آنقدر در دل می مانند تا غبار فراموشی سر و رویشان را بپوشاند و گاه هم منجر به بروز اختلالات گوناگون می شود که تبعات مختلفی هم دارد.بغض های فرو خورده، گریه های پنهانی حسرت های به دل مانده، غرورهای جریحه دار شده، آسایش از دست رفته، آرزوهای خاک شده و….

نوشته شده توسط admin در چهارشنبه, ۰۴ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۳:۵۲ ق.ظ

دیدگاه


9 + سه =