آموزش مجازي زير سايه جنگ

زماني که از آموزش مجازي صحبت مي‌کنيم، مهم‌ترين نکته‌اي که بايد مد نظر داشت اين است که آموزش مجازي وابسته به زيرساخت‌هايي است که روي کيفيت کلاس‌هاي آنلاين تأثير مي‌گذارد. بدون داشتن اينترنت، اپليکيشن‌هاي مناسب، دستگاه ديجيتال مانند گوشي يا تبلت، آموزش آنلاين وجود ندارد. وقتي به آمار دانش‌آموزاني که ترک تحصيل کردند يا کساني که نتوانستند هزينه لازم براي کتاب درسي را پرداخت کنند نگاه مي‌کنيم، درمي‌يابيم که خيلي از دانش‌آموزان ابزار لازم براي ورود به کلاس‌ها، دانلود محتواي آموزشي، تماشا و يادگيري آن را ندارند.
محدوديت زيرساختي شبکه در ايران عامل بسيار مهم و تأثيرگذار در اين نوع آموزش است. اينترنتي که سالي چند بار گران مي‌شود، محدوديت‌هايي که روي اينترنت اعمال مي‌شود، پلتفرم‌هاي آموزشي آنلاين که با شتاب‌زدگي به وجود آمدند، اينترنت ضعيف و ناپايدار و قطعي‌هاي مکرر، همگي کار کردن در اين زمينه را بسيار سخت مي‌کند.
اين ماجرا، مدارس را هم دچار چالش کرده است. براي مثال سال‌هاي قبل برخي مدارس از برنامه‌هاي رايگان و کارآمد مانند گوگل‌ميت براي آموزش استفاده مي‌کردند اما اين روزها که چنين برنامه‌اي وجود ندارد، مدارس هم بايد با صرف هزينه بيشتر، پلتفرم‌هاي داخلي را خريداري کنند.
يکي ديگر از مشکلات اين است که والدين و اطرافيان دانش‌آموز بايد نقش معلم و ناظم را براي بچه‌ها داشته باشند و تا جايي که مي‌توانند در آموزش دروس به آن‌هاکمک کنند که اين نقش در دوره دبستان بسيار پررنگ است. يا بچه‌ها را ملزم به بودن در کلاس، يادگيري و حل تکليف کنند که اين امر باعث درگيري در خانه و احتمالاً پرخاشگري دانش‌آموز مي‌شود که باز هم تأثير منفي بر روحيه آن‌ها دارد.
اين جمله هميشه ملکه ذهن من است که »مدرسه خانه دوم ماست«. حضور در مدرسه، ديدار با کادر مدرسه و دبيران و دوستان و غيره تأثير بسيار زيادي بر آموزش و پرورش ما دارد. مدرسه به دانش‌آموز نظم را هم ياد مي‌دهد. همکاران من در خاطر دارند که بعد از دوران کرونا دانش‌آموزان نظم و ديسيپلين مدرسه را فراموش کرده بودند؛ آراستگي ظاهر، شيوايي کلام و رعايت احترام در بچه‌ها کمتر ديده مي‌شد. حتي دانش‌آموزان با نشستن در کلاس به مدت هفتاد و پنج دقيقه، صاف نشستن روي صندلي و گذاشتن کتاب روي ميز در هنگام نوشتن هم مشکل داشتند.با وجود فراگيري مراکز ورزشي و هنري، هنوز هم مدرسه جايي است که ما گروه‌هاي دوستي خود را شکل مي‌دهيم؛ مکاني امن که خانواده‌ها با خيال راحت اجازه حضور در آن را مي‌دهند. جايي که در کنار آموزش، تفريح، بازي، شوخي و خنده هم وجود دارد اما عدم حضور در کلاس درس باعث کاهش روابط اجتماعي، عدم برقراري ارتباط با همسالان شده و تأثير منفي بر ذهن و روان دانش‌آموزان دارد. همچنين تنهايي و اضطراب را در آن‌ها تشديد مي‌کند. اين موضوع تأثير زيادي بر انگيزه آن‌ها براي يادگيري دارد.
دبيران با هر مشکلي که شده با خريد چند نوع نت مختلف تلاش مي‌کنند هميشه در کلاس حاضر باشند و تقريباً غيبت و تأخيري از طرف دبير صورت نمي‌گيرد. آن‌ها علاوه بر استفاده از روش‌هاي خلاقانه تدريس، براي دانش‌آموزان فايل‌هاي متني، صوتي يا فيلم مي‌فرستند تا دانش‌آموزان آن‌ها را ببينند و از روي آنها تمرين کنند اما بيشتر دانش‌آموزان حتي اين فايل‌ها را دانلود نمي‌کنند. در يک ماه گذشته کلاس‌ها تقريباً با نصف جمعيت برگزار شد. تعدادي از دانش‌آموزاني که حاضر بودند هم فقط نام خود را نوشته بودند و فعاليتي در کلاس ندارشتند. مثلاً وقتي آن‌ها را براي حضور و غياب صدا مي‌کنيم يا از آن‌ها سوال درسي مي‌پرسيم، هيچ واکنشي ندارند. تعاملي بين دبير و بيشتر دانش‌آموزان شکل نمي‌گيرد. از يک کلاس بيست نفره، شايد دو يا سه نفر با دبير همکاري کنند. حتي دانش‌آموزان نمي‌توانند سؤالات خود را بپرسند و اشکالات خود را رفع کنند. نظمي در ورود و خروج کلاس‌ها ندارند. مشاورين و ناظم‌ها، هر زنگ مشغول بررسي حضور و غياب دانش‌آموزان هستند.
پيگيري از طرف مدرسه انجام مي‌شود اما متأسفانه حضور دانش‌آموزان کم است. بچه‌ها مي‌گويند در شهرستان يا روستا هستند و دسترسي به نت ندارند يا نت محلي يا محدوده آن‌ها ضعيف يا قطع شده است. در اين صورت ما حرفي براي گفتن نداريم. نتيجه اين اختلال‌ها آن است که انگيزه و الزام يادگيري و تمرکز بچه‌ها در کلاس آنلاين کاهش مي‌يابد. آن‌هايا خواب هستند يا با دوستانشون مشغول صحبت هستند يا کار ديگري انجام مي‌دهند. گاهي به دليل حضور افراد ديگر در خانه، دچار حواس‌پرتي مي‌شوند. بنابراين توانايي آنها در ارتباط گرفتن با همکلاسي‌ها و دبير ضعيف مي‌شود.به گزارش آراز آذربايجان به نقل از سلامت نيوز،در واقع دبيران تمام تلاش خود را مي‌کنند که با روش‌هاي کاربردي، کلاس را مفيد و پربار برگزار کند اما بايد قبول کنيم که يادگيري آنلاين بيشتر مبتکي بر انگيزه دانش‌آموز براي يادگيري است. همانطور که گفتم، ارتباط چهره به چهره در کلاس درس تا حد زيادي دانش‌آموزان را با تدريس همراه مي‌کند اما در کلاس‌هاي آنلاين صميميت و گرمي کلاس کاهش مي‌يابد، تمرکز دانش‌آموزان کم است، محرک‌هاي محيطي زياد است، بچه‌ها به بازيگوشي مي‌پردازند يا اصلاً در کلاس حضور ندارند و فقط اسم خود را مي‌نويسند و مي‌خوابند، تکاليف کامل انجام نمي‌شود يا رونويسي مي‌شود و حتي پرسش شفاهي و کتبي هم از روي کتاب پاسخ داده مي‌شود و دبير هيچ امکاني براي جلوگيري از اين اتفاقات ندارد.