زندگي زير سايه خشکسالي در آذربايجانغربي
بيتا اختياري
گروه گزارش: خشکساليهاي پيدرپي و تغييرات اقليمي، چهره آذربايجانغربي را دگرگون کرده است؛ استاني که روزگاري سرسبز و پرآب بود، اکنون با کمبود منابع آب، افت کشاورزي و نيمهجان شدن درياچه اروميه روبهروست.
آذربايجانغربي اين روزها زير بار بحرانهاي زيستمحيطي کمر خم کرده است؛ خشکسالي، کاهش بارشها، سرمازدگيهاي بهاره و نيمهجان شدن درياچه اروميه، طبيعت و زندگي مردم اين خطه را به شدت تحت تأثير قرار داده است.
يوسف احمدي کشاورزي 58ساله که ساکن يکي از روستاهاي شمال استان، پاي درختان خشکيده باغش ايستاده و با حسرت به زمين ترکخورده نگاه ميکند، ميگويد: امسال نصف باغم محصول نداد. آب قنات خشک شده و چاه هم ديگر رمقي ندارد. نه ميتوانيم کشت کنيم، نه اميدي به برداشت داريم.
کاهش بارشها و افت کشاورزي
خشکساليهاي پيدرپي باعث شده بسياري از کشاورزان استان سطح زيرکشت خود را کاهش دهند. محصولاتي مانند گندم، جو و دانههاي روغني که زماني پشتوانه اقتصادي مردم بودند، امروز با افت شديد توليد روبهرو هستند.
زهرا حسني، دامدار جوان از منطقه تکاب نيز با نگراني ميگويد: ديگر علوفهاي باقي نمانده. مجبور شدم بخشي از گوسفندهايم را بفروشم چون توان نگهداريشان را ندارم. اگر وضع همينطور پيش برود، خيليها مثل من مجبور ميشوند از روستا مهاجرت کنند.
درياچه اروميه، قلبي که آرام آرام از تپش افتاده است
بحران فقط به زمينهاي کشاورزي محدود نميشود. خشک شدن تدريجي درياچه اروميه، يکي از بزرگترين درياچههاي شور جهان، زندگي کل استان را تحتالشعاع قرار داده است. تغييرات اقليمي، برداشتهاي بيرويه و کاهش ورودي آب باعث شده اين ميراث طبيعي به مرز نابودي برسد.حسين کاظمي، فعال محيط زيست، هشدار ميدهد: خشک شدن کامل درياچه، فقط از بين رفتن يک پهنه آبي نيست؛ بلکه آغاز زنجيرهاي از مشکلات زيستمحيطي و اجتماعي است. گرد و غبار نمکي، مهاجرت اجباري روستاييان و نابودي اکوسيستم منطقه، بخشي از پيامدهاي آن خواهد بود.
بحران معيشت؛ صداي خاموش مردم
خشکسالي و کاهش منابع آبي مستقيماً معيشت مردم را هدف گرفته است. در حالي که اقتصاد آذربايجانغربي بهطور عمده بر کشاورزي و دامداري استوار است، بسياري از خانوادهها با افت درآمد، بدهيهاي سنگين و آيندهاي مبهم دستبهگريباناند.
کاهش 63 درصدي ورودي آب به سدهاي آذربايجانغربي
مجيد رستگاري، مديرعامل شرکت آب منطقهاي آذربايجانغربي نيز ، با اشاره به وضعيت منابع آبي استان گفت: استمرار خشکسالي در طي سالهاي اخير و تشديد بيسابقه آن در سال آبي جاري و کاهش شديد بارندگيها، کاهش حجم آب ورودي به مخازن سدهاي مخزني در حال بهرهبرداري استان را نيز در پي داشته است. بهطوريکه حجم آب ورودي به مخازن سدها از ابتداي سال آبي جاري تا هشتم شهريور با 63 درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته تنها در حدود يکهزار و 429 ميليون مترمکعب محقق شده است.وي ادامه داد: در همين بازه زماني، پرشدگي مخازن سدهاي استان به حدود 34 درصد کاهش يافته و حجم ذخيره مخازن با 23 درصد کاهش نسبت به سال گذشته به 891 ميليون مترمکعب رسيده است.رستگاري با اشاره به سدهاي بوکان، مهاباد، شهرچاي، ساروق، بارون، آغچاي، سيلوه و سردشت گفت: اين سدها بيشترين کاهش ورودي آب را تجربه کردهاند و بهويژه مناطق تحت پوشش سدهاي بوکان و مهاباد با مشکلات جدي در تأمين آب کشاورزي مواجه هستند.
آبخوان هاي آذربايجان غربي در خطر فرو نشست
مديرعامل شرکت آب منطقهاي آذربايجانغربي درخصوص منابع آبهاي زيرزميني اظهار داشت: طي يکسال گذشته و تا پايان تيرماه 1404 مقدار 247 ميليون مترمکعب از ذخاير آبهاي زيرزميني نسبت به تيرماه 1403 کاسته شده است.
به گفته او، در بين آبخوانهاي استان بيشترين کاهش مربوط به آبخوان مياندوآب با 45 ميليون مترمکعب است. همچنين در دوره درازمدت يکهزار و 369 ميليون مترمکعب از ذخاير آبهاي زيرزميني کاهش يافته که آبخوان خوي با کسري 416 ميليون مترمکعبي بيشترين افت را داشته است.
اولويت با آب شرب،کشاورزي قرباني خشکسالي
رستگاري در توضيح تدابير مديريت منابع آبي استان گفت: با توجه به استقرار خشکسالي بيسابقه، مديريت منابع و مصارف سدهاي مخزني بهگونهاي برنامهريزي شده که اولويت با تأمين آب شرب باشد.
وي افزود: در همين راستا در سال آبي جاري براي اطمينان از تأمين آب شرب مناطق جمعيتي، تخصيص آب کشاورزي از سد بوکان صورت نگرفت و براي اراضي تحت پوشش سد مهاباد نيز بهصورت محدود تأمين شد.
بيش از 60 هزار چاه غيرمجاز در استان فعال است
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايلنا،وي درباره مقابله با برداشتهاي غيرمجاز از منابع زيرزميني گفت: براي چاههاي مجاز نصب کنتور هوشمند الزامي شده و در صورت تجاوز از حجم تعيينشده در پروانه، جريمه و قطع موقت سهميه آب در نظر گرفته ميشود. همچنين براي چاههاي غيرمجاز، اکيپهاي گشت و بازرسي بهصورت شبانهروزي فعال بوده و اقدامات قانوني شامل انسداد چاهها، توقيف دستگاههاي حفاري غيرمجاز و اعمال جرايم مالي اجرا خواهد شد.
مديرعامل شرکت آب منطقهاي آذربايجانغربي خاطرنشان کرد: در حال حاضر تعداد چاههاي داراي پروانه بهرهبرداري در استان 33 هزار و 836 حلقه و شمار چاههاي غيرمجاز 60 هزار و 789 مورد است.
تاریخ: 1404/06/16 10:49 ق.ظ | دفعات بازدید: 1958