روستابازارهاي آذربايجان غربي جايي که دسترنج کشاورزان از مزرعه به سفره‌ها مي‌رسد

صبح يک روز پاييزي، هنوز خورشيد کامل از پشت دامنه‌هاي سبز سر برنياورده بود که صداي خنده و گفت‌وگوي زنان روستايي فضاي حياط مدرسه قديمي روستا را پر کرده؛ همان‌جايي که سال‌ها با تاسيس مدرسه جديد در روستا بدون استفاده بود و امروز به »روستابازار« تبديل شده است.
رنگ‌هاي شاد بسته‌هاي خشکبار، بوي نان تازه و سبدهاي پر از سبزي و سيب، چشم هر رهگذري را مي‌گرفت. اما اينجا فقط يک بازار ساده نبود؛ روايت تازه‌اي بود از بازگشت اميد به زندگي مردماني که عمرشان را پاي خاک و زراعت گذاشته‌اند.اين روزها روستابازارها فقط محلي براي خريد چند قلم جنس نيستند؛ به نمادي از تحول اقتصادي، حذف واسطه‌ها و کوتاه شدن فاصله بين توليدکننده و مصرف‌کننده تبديل شده‌اند.همان‌طور که کارشناسان مي‌گويند، اين مراکز توانسته‌اند سود واقعي را به دست کساني برسانند که هر روز با طلوع آفتاب، کارشان را در مزرعه آغاز مي‌کنند و شب با خستگي شيرين کار، به خانه برمي‌گردند.
راه‌اندازي اين بازارها معجزه‌هاي کوچکي هم در پي داشته است؛ از تنظيم قيمت‌ها و جلوگيري از نوسانات بازار گرفته تا رونق صنايع‌دستي، معرفي سبک زندگي روستايي، افزايش تعامل با شهرنشينان و حتي جذب گردشگران کنجکاوي که به دنبال تجربه‌اي ناب از زندگي بومي هستند.
نسرين رضايي، يکي از زنان کارآفرين روستايي در اروميه، با لبخندي پر از غرور درباره تحول زندگي زنان روستايي مي‌گويد: »زناني که تا چند سال پيش با سختي و تنگناي مالي روبه‌رو بودند، امروز با همين روستابازارها توانسته‌اند زندگي‌شان را از نو بسازند.«
او با اشتياق از جهش فروش محصولات مي‌گويد؛ فقط در 45 روز پاييز امسال، 30 تن محصول فروخته‌اند و اين موفقيت حال و هواي تعاوني را زير و رو کرده است.
خريداران نيز از اين تغييرات بي‌نصيب نمانده‌اند. احمد جواني، يکي از مشتريان دائمي اين مراکز در اروميه، معتقد است که اين بازارها توانسته‌اند »دست دلالان را کوتاه کنند و قيمت‌ها را واقعي‌تر« به مردم ارائه دهند؛ کالاهايي که مستقيم از دل خاک به سفره خانواده‌ها مي‌رسد.
مديرعامل اتحاديه شرکت‌هاي تعاوني روستايي اروميه، حميد حنيفه با افتخار از دستاورد اين طرح مي‌گويد:»علاوه بر سود خوبي که نصيب کشاورزان و روستاييان مي‌شود، مردم هم مي‌توانند سريع‌تر و به‌موقع به اقلام مورد نيازشان دسترسي پيدا کنند.«
وي اضافه مي کند: در روستا بازرها و يا همان فروشگاه‌هايي که با نام تروکا (TROKA) شناخته مي‌شوند، همه چيز يافت مي‌شود؛ از حبوبات و سيب درختي گرفته تا ميوه‌هاي فصلي، لوازم خانگي، صنايع دستي روستايي و دامي و حتي اقلام کالابرگي.به گفته اين کارشناس مهم‌تر از همه، بسياري از اين کالاها تا 30 درصد ارزان‌تر از بازار شهري عرضه مي‌شوند، چرا که مستقيم از دست کشاورز به دست خريدار مي‌رسند.
سودي که در روستا مي‌ماند
مديرعامل اتحاديه شرکت‌هاي تعاوني روستايي اروميه براين نکته تاکيد دارد که در گذشته بخش زيادي از درآمد کشاورزان در مسير فروش محصولات به واسطه‌ها از بين مي‌رفت. امروز اما در روستا بازارها، سود حاصل از فروش کالا مستقيما به اعضاي تعاوني‌ها و توليدکنندگان روستايي بازمي‌گردد.حنيفه توضيح مي‌دهد: »شعار ما ارائه کالاي باکيفيت و منصفانه است. سعي کرده‌ايم در انتخاب و بسته‌بندي همه اقلام، شأن مشتري و توليدکننده رعايت شود.«
وي ادامه مي‌دهد: در کنار تقويت توليد داخلي، اين طرح باعث اشتغال‌زايي محلي، افزايش قدرت خريد و تضمين امنيت غذايي شده است و به نوعي از اقتصاد محلي حمايت مي‌شود.
به گفته اين کارشناس همزمان، کالاهاي اساسي با کالابرگ‌هاي اعتباري در اختيار خانوارهاي کم‌درآمد قرار مي‌گيرد تا هيچ خانه‌اي بدون مايحتاج روزمره نماند.
از مزرعه تا بازار؛ آرزوي قديمي، واقعيت امروز
به گفته‌ مدير تعاون روستايي آذربايجان‌غربي، تا امروز 19 مرکز روستا بازار در استان راه‌اندازي شده است. او اين مراکز را يکي از محورهاي اصلي برنامه دولت چهاردهم براي حمايت از توليد و معيشت مي‌داند.سجاد حسامي با بيان اينکه روستا بازارها با هدف حذف دلالان و با شعار از مزرعه تا بازار شکل گرفته‌اند، مي‌گويد: تلاش مي‌کنيم دسترسي عادلانه مردم به کالاهاي اساسي را فراهم کنيم و فشار اقتصادي را بر خانوارها کاهش دهيم.وي ادامه مي‌دهد: در اين بازارها، محصولات کشاورزي، مواد غذايي، نهاده‌هاي دامي، کود، سموم و حتي تجهيزات برقي کشاورزي عرضه مي‌شود. قيمت‌ها بين 10 تا 30 درصد کمتر از بازار آزاد است و همين تفاوت، انگيزه‌اي بزرگ براي خريد از توليدکننده‌ محلي ايجاد کرده است.
نگاه رو به آينده
حسامي از چشم‌انداز آينده اين طرح سخن مي‌گويد و اينکه برنامه‌ريزي شده تا تعداد روستا بازارها به‌زودي افزايش يابد به گونه‌اي که در شهرستان ماکو در شمالي‌ترين نقطه آذربايجان‌غربي چهار مرکز جديد و در ساير شهرستان‌ها چهار بازار ديگر راه‌اندازي مي‌شود.
او بر همکاري نهادهاي مختلف از جمله شهرداري‌ها، فرمانداري‌ها و جهاد کشاورزي تأکيد دارد و معتقد است توسعه اين مراکز، گامي مهم در اجراي طرح معيشت ملي و گسترش اقتصاد پايدار روستايي است.
اين کارشناس بخش کشاورزي و تعاوني‌هاي روستايي براين باور است که با اين روند، روستاييان نه‌تنها توليدکننده، بلکه کارآفريناني محلي خواهند بود که مستقيما در چرخه‌ اقتصاد کشور نقش ايفا مي‌کنند.
پايان خوش يک داستان اقتصادي
روستا بازارها قصه‌اي از جاري شدن اميد در دل زمين‌هاي کشاورزي هستند. قصه‌ مردمي که با اتحاد و کار گروهي، در قالب تعاوني‌هاي روستايي توانسته‌اند ساختار سنتي فروش محصولات را تغيير دهند و به جاي دلالي، عدالت را در تجارت زنده کنند.آنچه امروز در قالب روستابازارها شکل گرفته، تنها يک الگوي تازه فروش نيست، بلکه مدلي موفق از اقتصاد مردمي و عدالت‌محور است که توانسته هم‌زمان منافع توليدکننده و مصرف‌کننده را تأمين کند.روستابازارها با ايجاد اشتغال، تقويت نقش زنان روستايي، افزايش اميد و انگيزه در ميان توليدکنندگان و احياي فرهنگ و هويت بومي، گامي مؤثر در مسير توسعه پايدار روستاها برداشته‌اند. استقبال مردم و رضايت کشاورزان نشان مي‌دهد که اين مسير، مسيري درست و قابل گسترش است.به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايرنا، به نظر مي‌رسد تداوم و توسعه اين طرح، با حمايت بيشتر دستگاه‌هاي اجرايي و مشارکت فعال تعاوني‌هاي روستايي، مي‌تواند نقشي کليدي در تنظيم بازار، کنترل قيمت‌ها و رونق اقتصاد محلي ايفا کند؛ مسيري که اگر به‌درستي ادامه يابد، نه‌تنها به تقويت معيشت روستاييان مي‌انجامد، بلکه پيوندي پايدار ميان شهر و روستا ايجاد خواهد کرد.در انتهاي اين مسير، شايد بتوان جمله‌ ساده‌اي را خلاصه‌ تمام تلاش‌ها در اين زمينه دانست و آن اين است که وقتي سود از زمين تا سفره‌ مردم به‌درستي تقسيم شود، روستا هم دوباره زنده مي‌شود.