پياده‌رو بي‌دفاع روايت ناديده‌گرفتن حقوق عابرپياده در اروميه

اروميه اين روزها با چالشي مواجه است که بيش از هر چيز، مفهوم »احترام به عابرپياده« را مورد پرسش قرار داده است. اروميه شهري با بافتي در حال گسترش و جمعيتي رو به افزايش، سال‌هاست با چالش‌هاي متعددي در حوزه مديريت شهري دست‌وپنجه نرم مي‌کند. يکي از اين چالش‌ها که کمتر به آن پرداخته شده اما تأثير مستقيمي بر کيفيت زندگي شهروندان دارد، وضعيت نابسامان پياده‌روها و نبود احترام به عابرپياده است. مسيري که بايد امن‌ترين و در دسترس‌ترين فضاي شهري براي همه باشد، امروز در بسياري از نقاط شهر به محل عبور خودروها يا توقف آن‌ها تبديل شده است.
در بسياري از محله‌هاي اروميه پياده‌رو عملاً کارکرد اصلي خود را از دست داده است. شهروندان براي عبور روزمره، ناچارند به خيابان وارد شوند، جايي که خودروها با سرعت در حرکت‌اند و خطر تصادف همواره آن‌ها را تهديد مي‌کند. يکي از مهم‌ترين دلايل اين وضعيت، پارک خودروهاي شخصي روي پياده‌روها، به‌ويژه در مقابل منازل مسکوني است. برخي از ساکنان پل‌هاي ورودي خانه‌هاي خود را به محل پارک خودرو تبديل کرده‌اند، اين اقدام نه‌تنها مسير عبور عابران را مسدود مي‌کند، بلکه نوعي بي‌توجهي به حقوق عمومي نيز محسوب مي‌شود.
افزايش چشمگير تعداد خودروهاي شخصي در اروميه به اين معضل دامن زده است. در سال‌هاي اخير رشد خريد خودرو بدون توسعه هم‌زمان زيرساخت‌هاي پارکينگ، باعث شده بسياري از خانواده‌ها با کمبود فضاي پارک مواجه شوند. در چنين شرايطي پياده‌روها به ساده‌ترين و در دسترس‌ترين گزينه براي توقف خودرو تبديل شده‌اند. نبود پارکينگ‌هاي عمومي کافي و همچنين فقدان الزام جدي براي تأمين پارکينگ در ساختمان‌هاي جديد، اين مشکل را پيچيده‌تر کرده است.
از سوي ديگر اشغال پياده‌روها تنها به خودروهاي شخصي محدود نمي‌شود. در مناطق تجاري و پرتردد شهر، دستفروشان نيز بخش قابل‌توجهي از پياده‌روها را در اختيار گرفته‌اند. اين موضوع به‌ويژه در ساعات شلوغ روز، عبور و مرور عابران را با اختلال جدي مواجه مي‌کند. در چنين شرايطي، سالمندان، کودکان و افراد داراي معلوليت بيش از ديگران آسيب مي‌بينند، زيرا امکان حرکت ايمن و مستقل براي آن‌ها به‌شدت کاهش مي‌يابد.
از نظر نگارنده، نکته قابل‌تأمل کافي نبودن نظارت مؤثر از سوي نهادهاي مسئول از جمله شهرداري و پليس راهنمايي و رانندگي است. اگرچه قوانين مشخصي براي جلوگيري از پارک خودرو روي پياده‌روها وجود دارد اما به نظر مي‌رسد براي اجراي اين قوانين جديت در اين موضوع اهميت فراواني دارد. در نظر داشته باشيم در صورت وجود خلأ نظارتي، تخلفات مي‌تواند به‌تدريج به يک رفتار عادي تبديل شده و به مرور زمان فرهنگ بي‌توجهي به حقوق عابرپياده را تقويت کند.
مشکل ديگري که بر وضعيت پياده‌روهاي اروميه سايه انداخته، کمبود يا نبود پياده‌رو در برخي مناطق شهر است. بر اساس مشاهدات ميداني مي‌توان نتيجه گرفت که در گذشته، هنگام ساخت‌وساز بسياري از واحدهاي مسکوني، تمهيدات لازم براي ايجاد پياده‌روهاي استاندارد در حاشيه خيابان‌ها در نظر گرفته نشده است. در برخي معابر، عرض پياده‌رو بسيار کم است و در برخي ديگر اساساً فضايي به اين منظور وجود ندارد. اين موضوع نشان‌دهنده ضعف در برنامه‌ريزي شهري و بي‌توجهي به نيازهاي عابران در فرآيند توسعه شهر است.کارشناسان حوزه شهري معتقدند که پياده‌رو يکي از مهم‌ترين عناصر در طراحي شهرهاي انسان‌محور است. شهري که در آن عابرپياده احساس امنيت و راحتي نداشته باشد، نمي‌تواند از کيفيت زندگي مطلوب برخوردار باشد. در چنين شرايطي شهروندان به استفاده بيشتر از خودرو ترغيب مي‌شوند که خود به افزايش ترافيک، آلودگي هوا و کاهش تعاملات اجتماعي منجر مي‌شود.براي برون‌رفت از اين وضعيت، مجموعه‌اي از اقدامات هماهنگ و مستمر ضروري است. نخست، افزايش نظارت و برخورد قانوني با خودروهايي که پياده‌روها را اشغال مي‌کنند، مي‌تواند نقش بازدارنده مهمي ايفا کند. در کنار آن، توسعه پارکينگ‌هاي عمومي و الزام سازندگان به تأمين پارکينگ کافي در ساختمان‌هاي جديد از فشار بر فضاي شهري خواهد کاست.
همچنين ساماندهي دستفروشان و اختصاص فضاهاي مشخص براي فعاليت آن‌ها، مي‌تواند به آزادسازي پياده‌روها کمک کند. از سوي ديگر، بازنگري در طراحي معابر شهري و ايجاد پياده‌روهاي استاندارد در مناطق فاقد اين زيرساخت، بايد در اولويت برنامه‌هاي مديريت شهري قرار گيرد.در نهايت آنچه بيش از هر چيز اهميت دارد، تغيير نگاه به پياده‌رو و تقويت فرهنگ احترام به عابرپياده است. پياده‌رو صرفاً بخشي از خيابان نيست، بلکه نمادي از حقوق شهروندي و شاخصي براي سنجش ميزان توجه به انسان در فضاي شهري است. تا زماني که اين نگاه در ميان شهروندان و مسئولان نهادينه نشود، نمي‌توان انتظار داشت که وضعيت پياده‌روهاي اروميه بهبود يابد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايرنا، بنابراين بازپس‌گيري پياده‌روها از اشغال خودروها و موانع ديگر، نيازمند عزم جدي، برنامه‌ريزي دقيق و مشارکت همگاني است. تنها در سايه چنين رويکردي مي‌توان شهري ساخت که در آن، عابرپياده با آرامش و امنيت قدم بزند و پياده‌رو دوباره به جايگاه واقعي خود بازگردد.