قيمت خانه سر به فلک کشيد؛ اجاره‌بها دو برابر شد

اما آيا اين سياست‌ها مي‌توانند بحران مسکن را حل کنند؟ بيت‌الله ستاريان، کارشناس بازار مسکن مي‌گويد، بحران مسکن در اقتصاد و کمبود عرضه ريشه دارد.
طي يک سال اخير قيمت خانه سر به فلک کشيده و اجاره‌بها هم رشد افسارگسيخته‌اي داشته است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد قيمت اجاره خانه، به‌ويژه در پايتخت، از نرخ تورم نيز پيشي گرفته و بخش بزرگي از مستاجران را با مشکلات اساسي معيشتي مواجه کرده است.
برخي برآوردها از بازار اجاره نيز حکايت از آن دارد که قيمت اجاره خانه در پايتخت طي يک سال گذشته حدود دو برابر افزايش يافته و همين موضوع، فشار مضاعفي بر مستاجران کم‌بضاعت وارد کرده است. در چنين شرايطي، دولت نسخه‌هايي را براي حل مشکلات حوزه مسکن مي‌پيچيد که با واقعيت‌هاي بازار همخواني ندارد.
طرح مسکن استيجاري که از سال گذشته گل سرسبد طرح‌هاي وزارت راه بود، اکنون راه‌اندازي شده است. اما اين سوال مطرح است که چنين طرح‌هاي حمايتي چقدر کارآمد هستند و تا چه ميزان مي‌توانند مشکلات بازار مسکن را حل و فصل کنند؟ به‌ويژه اينکه علاوه بر طرح مسکن استيجاري، طرح‌هاي حمايتي بيشتري نيز از سال‌هاي گذشته وجود دارند که همچنان نيمه‌تمام مانده‌اند.
بيت‌الله ستاريان، کارشناس بازار مسکن، به بررسي کارآمدي طرح‌هاي مسکن حمايتي پرداخته است.
دولت در قبال بخشي از دهک‌هاي پايين جامعه که توان تامين سرپناه را ندارند، وظيفه دارد
ستاريان درباره طرح‌هاي حمايتي مسکن بيان کرد: »من هميشه درباره طرح‌هاي حمايتي که دولت‌ها در دنيا اجرا مي‌کنند، توضيحات مفصلي داده‌ام. مبناي بحث هم اين است که چه معضل مسکن وجود داشته باشد و چه نداشته باشد، دولت در قبال بخشي از دهک‌هاي پايين جامعه که توان تامين سرپناه را ندارند، وظيفه‌اي دارد.«
او در ادامه اضافه کرد:»حتي در کشورهايي که اساسا مشکل مسکن ندارند و مسکن مانند ساير کالاها در دسترس است، باز هم دولت‌ها براي بخشي از جامعه که قدرت خريد يا حتي اجاره مسکن را ندارند، مداخله مي‌کنند.«
ما با يک بحران مسکن مواجهيم ستاريان ادامه داد: »اما مساله اين است که اين طرح‌ها مشکل مسکن ايران را حل نمي‌کنند. اين طرح‌ها وظيفه دائمي همه کشورها در همه جاي دنياست؛ حتي کشورهايي که مشکل مسکن ندارند هم، چنين سياست‌هايي را اجرا مي‌کنند. در حالي که ما با يک بحران مسکن مواجهيم و اين بحران با 20 يا 40 هزار واحد استيجاري يا واگذاري زمين و اجاره‌داري صنعتي حل نمي‌شود.«
امروز ارقامي را درباره اجاره‌بها مي‌شنويد که قبلا با همان مبلغ مي‌شد خانه خريد!
ستاريان به ريشه اصلي بحران‌هاي بازار مسکن اشاره و بيان کرد: »مشکل مسکن ما ريشه در ساختار اقتصاد دارد. امروز ارقامي را درباره اجاره‌بها مي‌شنويد که قبلا با همان مبلغ مي‌شد خانه خريد. اين وضعيت هم به‌صورت تصاعدي هر سال بدتر مي‌شود، زيرا کسري عرضه مسکن هر سال به کسري سال قبل اضافه مي‌شود. ما هر سال کسري عرضه بيشتري نسبت به سال قبل داريم. وقتي عرضه کم باشد و تقاضا مدام افزايش پيدا کند، قيمت‌ها به‌صورت تصاعدي بالا مي‌روند.«
سالانه به يک ميليون مسکن نياز داريم و طرح آشيان دردي از آن دوا نمي‌کند
اين کارشناس بازار مسکن درباره کارآمدي طرح مسکن استيجاري گفت: «طرح آشيان، طرحي نيست که بتواند مشکل بازار مسکن را حل کند. مشکلات بازار مسکن با اين طرح‌ها حل نمي‌شود. ما سالانه دست‌کم به يک ميليون واحد مسکوني نياز داريم و اين نياز حداقل تا دو دهه آينده ادامه دارد.«
ستاريان افزود: »بعد از آن بايد بر اساس جمعيت، استهلاک ساختمان‌ها، ضريب تخريب و ساير شاخص‌ها محاسبه جديد انجام شود. اما فعلا نياز قطعي کشور بين يک تا يک ميليون و 200 هزار واحد در سال است.«
دولت نبايد به‌صورت مستقيم در بازار دخالت کند، زيرا توليدکننده اصلي مسکن بخش خصوصي است
اين کارشناس بازار مسکن با تاکيد بر اينکه دولت نبايد به‌صورت مستقيم در بازار دخالت کند، گفت:»اما حل بحران کمبود مسکن به معناي اين نيست که دولت خودش يک ميليون واحد بسازد. در همه دنيا، توليدکننده اصلي مسکن بخش خصوصي است. در ايران هم حدود 90 تا 95 درصد همان 300 هزار واحد ساخته‌شده‌، توسط بخش خصوصي توليد مي‌شود«
دولت با مشارکت بانک‌ها و شرکت‌هاي خصولتي تنها 11 درصد از مسکن کشور را توليد کرد
ستاريان به توانايي محدود دولت در توليد مسکن اشاره و اظهار کرد: »با وجود اينکه بانک‌ها، شرکت‌هاي خصولتي و مجموعه‌هاي مختلفي به اين حوزه ورود کردند، اما در نهايت ساخت حدود 11 درصد سقفي را که طي دو دهه گذشته توليد شده، در مقايسه با بخش خصوصي رقم زده‌اند. بخش خصوصي همچنان 90 تا 95 درصد از توليد مسکن را بر عهده دارد.«
او افزود: «اما سوال اين است که چرا بخش خصوصي، با وجود در اختيار داشتن 95 درصد توليد، نمي‌تواند به توليد سالانه يک ميليون واحد مسکوني برسد؟ اين موضوعي است که بايد حل شود. ما بايد اين مساله را در اقتصاد کشور ريشه‌يابي کنيم.»
اين کارشناس بازار مسکن ادامه داد: «چرا بخش خصوصي کشورهاي همسايه نه‌تنها نياز کشور خودشان را تامين مي‌کنند، بلکه براي کشور ما بازار ايجاد و سرمايه‌هاي ما را جذب مي‌کنند؟ اين مسائل را بايد حل کرد.»
طرح‌هاي حمايتي پس از حل بحران‌هاي مسکن جايگاه خود را پيدا مي‌کنند
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از تجارت نيوز، ستاريان با اشاره به ضرورت حل بحران‌ها، بيان کرد: «اگر اين مسائل را حل کرديم، آن وقت مي‌توانيم بگوييم که ديگر مشکل مسکن رفع شده است. در آن صورت همه کارمندان و اقشار مختلف جامعه به مسکن دسترسي دارند، اما باز هم ممکن است بخشي از يک دهک در جامعه، مثلا در جامعه 90 ميليوني ما حدود 40 تا 50 هزار نفر، وجود داشته باشند که علي‌رغم اينکه اجاره‌ها ارزان شده و مثلا به يک‌پنجم درآمد هر فرد رسيده است، باز هم نتوانند سرپناه داشته باشند. آن وقت اين حرف‌ها و اين نوع طرح‌ها جايگاه خودشان را پيدا مي‌کنند و مي‌توانند براي آن گروه هدف مورد استفاده قرار بگيرند.»