قورو پاليد

– چوخ قالماز، گئجييه‌جن اؤلَر. اونون داها نه گؤزلرينده ايشيق قاليب، نه ده کي ديزلرينده هئيي. اليني اليوه آلسان گؤررسن کي لاپ آخيرلاريدي.
بيري دئدي:
– ايندي نئيلييک؟ يوکون اوستوندن ائنديرک آشاغي، يوخسا قالسين ائله يوکون اوستونده اؤلسون؟
دئدي‌لر:
– ائندير آشاغي! هاراجان اؤزوموزونن سورويه‌جه‌ييک؟! اونون عوضينه دؤرد ـ بئش کؤرپه قوزونون، چپيشين آياغيني باغلييب، آتاريق يوکون اوستونه. آخي قاباقدا هله چوخ يولوموز وار. »قانلي چاي« وار،»اللّـه بررر« وار.
دئدي:
– بيردن چايين اورتاسيندا اؤلر ائلر،کله ـ ماياللاق آشيب دوشر سويا، سو گؤتوروب آپارار، جاماعات بيزه باش قاخينجي ائلرکي، آتاميزي وئرديک سووا. آخي اينسانين اؤلوسونو ـ ديرسيني سويا وئرمک، بيزلرده مان‌دي.
قوجانين نوه‌لريندن بيريسي -»تکه« آدلي خيردا بير اوغلان- دانيشا بيلمه‌دييينه گؤره، اوره‌ييندن بئله کئچدي:
– کئشکي قوجالاري سووا وئرمک دب اولايدي، بلکه سو اونلاري آپاريب چيخارايدي دنيزه.
آنجاق اونون اوره‌ييندن کئچني هئچ کس ائشيتمه‌دي. آتاسي ايله عمي‌لري، يوکلو قاطير دايانان قايانين يانيندا، اويان ـ بويانا هرلنرک، قوجا آتالاري ايله نه ائده‌جکلري حاقدا دانيشيرديلار. جاوان‌توو عميسي اوزاقلارا باخاراق، داغين باشي‌نين قارلي زيروه‌سيني گؤستريب دئدي:
– داغين يالينا بير زاد قالماييبدي. هميشه کؤچ واختيندا، آتام او يئرلره باخاردي.
بؤيوک عميسي دئدي:– بوتون ائل ـ طايفا بيليرکي، آتاميز جاوانليغيندا، قارلي داغين باشيندا، چوخ قوردلارينان توتوشوموشدو. اودورکي، هميشه اورالارا باخاندا، جاوانليقلاري يادينا دوشردي.
ساکيت اوغلانين آتاسي دئدي:– واختيميز يوخدي. يوکلرگئت به گئت بوردان اوزاقلاشير، سورو گئديب، گؤزدن ايتير. مال ـ داواردا کي، بيزي گؤزله‌ين ده‌يير. تئز اول اونو يوکون اوستوندن ائندير آشاغي، قوياق قايانين ديبينه.
اورتانجيل عميسي دئدي:
– بيز اونو ائله بير يئره قويماليييق کي، بلکه او بيزيم بوردان اوزاقلاشماغيميزي گؤره بيله. هر زادي کي، اونودا بيلميريک بيز. آخي قوجا‌آتا جان وئرنده، بوتون مال – داوار و بيزيم هاميميز، اونون گؤزو ائوينده اولماليدي، پس بيرينيز تئز گئدين مال ـ داوارين قاباغيني قايتارين کي، گئديب گؤزدن ايتمه‌سين و قوجا آتاني دا قايانين ديبينه يوخ، بلکه اولدوغو قده‌ر ان اوجا يئره قويماليييق.
ساکيت اوغلان اوره‌يينده دئدي:
– احسن سنه منيم ياخشي عميم کي، هئچ اولماسا قوجا آتاوين، سنين يانيندا بيرآز حؤرمتي وار.
آنجاق اونون اوره‌يينده دئدييي سؤزو ائشيدن اولمادي. اوغلانين آتاسي دئدي:– نه اوچون بئله قارغ اولوبسوز؟ اونو قوياريق قايانين اوستونه کي، اوردان راحاتجاسينا، هم مال ـ داوارين اوزاقلاشماغيني، هم ده بيزيم اوزاقلاشماغيميزي گؤره بيلسين. آخي، او آرواد – اوشاغين، کؤر- کؤرپه چپيشين، قوزونون دا فيکيرينده اولون جانيم. آي چيخاناجان چاتاريق چايين کنارينا. مال ـ داواري، آرواد ـ اوشاغي چايدان ساغلام کئچيرمه‌لي‌ييک. هاردان بيلک کي، سويون آخاري شيدتلنمييه‌جکدير؟ چون کي، زيروه ده قارلار باشلاييبدير اريمه‌يه.
جاوان‌توو عميسي قارلي زيروه‌يه باخاراق دئدي:
– کئشکه اونو دا زيروه‌نين اته‌يينه‌جن آپارا بيلئيديک. اوراني چوخ سئوَردي.
خيردا اوغلان اؤز ـ اؤزونه دئدي:
– اورالاري گؤر، نئجه آغ ـ آپباقدير، آمما بير آزدان سونرا، بوراني قارانليق بورويه‌جکدير.
آنجاق، اوغلانين اوره‌ييندن کئچني بيلن اولمادي، ايللا? دا اوغلانين آتاسي؛ چونکي، بئله زادلار هئچ اونون وئجينه دئييلدي. او دئييردي کي، قوجاني قاطيردان ائنديريب، ائله اورداجا، قايانين ديبينه، يا دا کي، اوستونه قويوب، گئتسين‌لر. سوروشدوکي:
– قوجانين سويونا ـ چؤره‌يينه ده‌يَن اولماييب کي؟
جاواب وئرديلر:– اوچ گئجه ـ گوندوزلوک قده‌ر، اونون اوچون، ياريم »بيزح(کوزه) سو و بير الجن ده، قور- تاقاناق چؤره‌ک واردير.
او قورولدوياراق دئدي:– آخي اؤلمک کي، بير بئله چکمز! اوچ گوندورکي يوکون اوستونده اوتوروب هئچ نه‌يه ده ديليني ويرمير. هاميني دا يوبانديريبدير. داها بسدير. مومکوندورکي، بيز قارلي زيروه‌يه چاتاناجان، اودا اؤلوب قورتارا. نييه اونو اؤزوموزونن سورويوب آپاراق اورا؟ ائله بورداجا بير تهر ائله‌ريک کي، اونون اوزو، زيروهيه ساري اولسون. تئز اولون، دوشورون يئره.
سينه‌سيني قاطيرين بوينونا سؤيکه‌ين قارداشلاري، او بيري‌لره باخاراق سانکي سوروشماق ايسته‌دي کي، »آتالاريني يوکون اوستوندن ائنديرسين آشاغي يوخسا يوخ ؟«اونلارين هاميسيندان بؤيوک قارداشلاري و ساکيت اوغلانين آتاسي، گؤزلريني بير به بير اونلارا برلدره‌ک، دئمک ايسته‌دي کي: »مه‌ير قوجا اؤلندن سونرا، طايفانين بؤيويو او ده‌ييل‌مي؟ و هاميسي دا اونون امرينده اولمالي ده‌ييل‌لرمي؟« خيردا قارداشلار باشلاريني آشاغا سالاندا، گؤردولرکي، ساکيت اوغلان دا، ايتين بوينونون ياليني چنگه‌لييه‌رک باشيني ساليب آشاغي. بير آنليق سوکوت اولدو و بو سوکوتون ايچينده، قوجانين بؤيوک اوغلونا باخان گؤز، تکي اوغلانين ايتي‌نين گؤزلري ايدي. قوجانين بؤيوک اوغلو، ايتين هوروت ـ هوروت باخيشلاريندان بيرزاد آنلامادان، قاطيرا ساري گئده‌رک قوجاني چوخ يونگولجه‌سينه يوکون اوستوندن ائنديريب، گتيريب قايانين اوستونده، دونبلن ـ دوز اوتوردوب و اوزونو ده قارلي زيروه‌يه ساري دؤندره‌رک دئدي: »بيتدي!«
اينديه‌جن، ساکيتجه‌سينه، قاطيرين بوينونا سؤيکه‌نن قارداشلاري، قولپوسينيق »بيزه‌يين« بوغازيندان توتاراق، خورجوندان قورو چؤره‌ک پارچاسيني چيخاريب آپاردي آتاسينين الي چاتا بيلجه‌يي يئرده قويدو اونون قاباغينا. باخيشلاري قارداشلارينا ساتاشاندا، اوتانديغيندان ديزلري اوسته چؤکوب، آتاسي‌نين آلنيندان اؤپه بيلمه‌ييب، ائله اوجور ده قاييديب قاطيرين يانيندا داياندي؛ آنجاق ائليينمه‌دي کي، کيشي‌يه باخماسين. سانکي کيشي، قورو پاليددان يوغرولموشدو. دوشوندو کي، »اير کيشي اؤلمه‌لي اولسايدي بوجور شاققاواتلي و دومبلن ـ دوز اوتورا بيلمزدي. اوچ گوندورکي، اونون ديلينه بيرزاد ده‌يمه‌ييبدير.«
جاوان‌توو قارداشلاري اينانا بيلمه‌دي کي، قوجانين گؤزلري، هله ده بو مسافه‌دن زيروه‌نين آيدينليغيني گؤره بيله. اورتانجيل قارداشلاري هئچ نه دئميردي. اونون اوره‌يي بو دارليقدان قورتارماق ايسته‌ييردي. آنجاق ايندييه‌جن حرکتسيز دايانيب دينمه‌ين او بيري قارداشلاري دئدي:– قوجا اوشويور. بيز اونون اوچون، بير اؤرتويه‌ ده فيکيرلشملي‌ييک.
آاردي وار
Arazazarbaijzn.anadilimiz@gmail.com