قدرت خريد خانوار‌هاي ايراني در پايين‌ترين و بدترين سطح تاريخي

افت پياپي مصرف خصوصي و کاهش سرانه هزينه خانوار از سال 1403 تا 1404، زنگ خطر جديدي براي اقتصاد ايران است
از سال 1400 تا 1403 سرانه مصرف خصوصي به قيمت واقعي ميزان 2.4درصد کاهش يافته است.
هزينه مصرف خصوصي يکي از اجزاي اصلي تشکيل‌دهنده توليد ناخالص داخلي به روش هزينه‌اي بوده که در بهار 1404 حدود 42درصد از توليد ناخالص داخلي را تشکيل داده است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد که کاهش سرانه مصرف خصوصي به معناي کاهش مصرف خانوار بوده و از کاهش رفاه اين بخش از جامعه حکايت دارد.
رشد مصرف خصوصي در فصل بهار 1404 با ثبت رقم منفي 1.1درصد، چهارمين فصل نزولي پياپي را رقم زد. از جمله عوامل موثر بر کاهش سرانه مصرف خصوصي، حاکم شدن فضاي عدم اطمينان سياسي و اقتصادي است که افق خانوار را براي مصرف تيره‌تر کرده است.
براساس داده‌هاي مرکز آمار ايران، رشد اقتصادي در بهار سال 1404 با افت 0.4 درصدي مواجه شد. اين در حالي بود که هزينه مصرف نهايي خصوصي افت 1.1درصدي را تجربه کرد. کاهش هزينه مصرف نهايي خصوصي از ضعف در تقاضاي داخلي حکايت دارد که عمدتا به افزايش عدم اطمينان اقتصادي و سياسي و کاهش اعتماد خانوار‌ها به پايداري درآمد‌هاي خود برمي‌گردد.
رشد منفي هزينه مصرف خصوصي در فصل بهار امسال در پي ثبت رشد منفي در سه فصل پياپي پيش از آن رخ داد که مي‌تواند نشانه‌اي از رکود در فصل‌هاي بعدي باشد.
يکي از شاخص‌هاي سنجش رشد اقتصادي، رشد محصول ناخالص داخلي است. توليد ناخالص داخلي يا همان GDP، ارزش کل کالا‌ها و خدمات نهايي توليدشده در يک اقتصاد را طي يک دوره زماني مشخص نشان مي‌دهد.
در روش هزينه، توليد ناخالص داخلي بر اساس مجموع هزينه‌هايي محاسبه مي‌شود که براي خريد کالا‌ها و خدمات نهايي در اقتصاد انجام مي‌شود.
اين هزينه‌ها شامل مصرف نهايي خصوصي، مصرف دولت، سرمايه‌گذاري ناخالص داخلي و خالص صادرات است. در ميان اين اجزا، مصرف نهايي خصوصي سهم بسيار بزرگي از GDP را تشکيل مي‌دهد و نيروي پيشران رشد اقتصادي محسوب مي‌شود.
افزايش مصرف خصوصي معمولا نشانه‌اي از رونق اقتصادي و بهبود رفاه خانوارهاست؛ در مقابل، افت رشد مصرف خصوصي اغلب علامتي از کاهش قدرت خريد، افزايش نااطميناني يا فشار تورمي در جامعه است. هرچه سهم مصرف خصوصي از توليد ناخالص داخلي بيشتر باشد، اقتصاد بيش از پيش به رفتار و تصميمات خانوار‌ها وابسته خواهد بود.
بررسي داده‌هاي مرکز آمار حاکي از افت سرانه هزينه مصرف نهايي خصوصي از سال 1400 است. سرانه مصرف نهايي خصوصي به قيمت‌هاي ثابت سال 1400 از 49ميليون تومان در سال 1400 به ??‌ميليون تومان در سال 1403 رسيده است. کاهش رشد هزينه مصرف نهايي خصوصي از سطح 10 درصدي در فصل سوم سال 1400 تا رشد منفي در فصل نخست سال 1404 چشم‌گير است.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اقتصاد24،اين وضعيت نشان مي‌دهد که قدرت خريد خانوار تضعيف شده است و در نتيجه به ميزان کمتري مي‌توانند مصرف کنند. عامل ديگري که کاهش مصرف خصوصي را طي دوره يک‌ساله توضيح مي‌دهد، افزايش نااطميناني‌هاي سياسي و اقتصادي است.
Arazazarbaijan.aghtesadi@gmail.com