شباهت علائم اوتيسم با درون گرا بودن

احتمالا وقتي بدانيد که اختلال اوتيسم گاهي با درون‌گرايي اشتباه گرفته مي‌شوند، تعجب مي‌کنيد و شايد اگر فردي درون‌گرا باشيد، کمي نگران هم بشويد که نکند تا اين سن، اوتيسم داشتيد و نمي‌دانستيد. هرچند اين موضوع جاي نگراني ندارد و فرد درون‌گرا لزوما داراي اوتيسم نيست، اما آگاهي از خصوصيات فرد داراي اوتيسم و فرد درون‌گرا اهميت زيادي دارد. به خصوص اگر فرد کودک باشد.
دکتر سيد محمدعلي ميري، دکتراي روانشناسي و مدير مطالبه‌گري انجمن اوتيسم ايران درباره دلايل شبيه بودن اوتيسم و درون‌گرايي و نحوه تشخيص آنها از يکديگر به نکات بسيار مهمي اشاره مي‌کند.
او مي‌گويد: »واقعيت اين است که مرز ميان درون‌گرايي و اوتيسم خفيف بسيار باريک است و نکته مهم اين است که چطور اوتيسم خفيف را از درون‌گرايي تشخيص دهيم.«
ميري مي‌گويد: »معمولا کسي که در مهارت‌هاي ارتباطي مشکل دارد، دوست و رفيقي ندارد و اغلب تنهايي و تنها ماندن را ترجيح مي‌دهد، نشانه‌هاي اوتيسم را دارد اما اين ويژگي‌ها به ‌تنهايي براي تشخيص اوتيسم کافي نيست. چون بخشي از خصوصيات افراد درون‌گرا هم همين است. بنابراين بايد ساير علائم را هم بررسي کرد: اين که آيا فرد به محرک‌هاي حسي يا محيطي واکنش‌هاي شديدي نشان مي‌دهد؟ وسواس‌هاي خاصي دارد يا نه؟ در دوران تحصيل اين ويژگي‌ها را داشته است؟«
تفاوت مهم اوتيسم و درون‌گرايي
يکي از وجوه تمايز کليدي اوتيسم و درون‌گرايي که متخصصان بر آن تاکيد دارند، تفاوت در انگيزه و توانايي برقراري ارتباط است. مثلا افراد درون‌گرا در تعاملات اجتماعي معمولا انرژي زيادي از دست مي‌دهند و براي بازيابي انرژي از دست‌رفته به تنهايي هم نياز دارند. اما در مجموع قادرند ارتباط اجتماعي برقرار کنند و وقتي بخواهند، مي‌توانند به راحتي با ديگران تعامل داشته باشند. بسياري از افراد درون‌گرا موقعيت‌هاي شغلي دارند که يک فرد داراي اوتيسم نمي‌تواند آنها را به دست بياورد. مثلا يک فرد درون‌گرا به راحتي مي‌تواند مدير روابط عمومي يک شرکت يا سازمان باشد و به راحتي در جلسات سخنراني کند بدون اين که عملکردهايش به خطر بيفتند. اما افراد داراي اوتيسم حتي اگر بخواهند و تمايل داشته باشند، تعامل برايشان بسيار دشوار و حتي غيرممکن است. چون از نظر شناختي يا هيجاني در فهم يا پاسخ به تعاملات اجتماعي مشکل دارند. مثلا انها در درک نشانه‌هاي غيرکلامي مانند زبان بدن، حالات چهره و لحن صدا مشکل دارند.
درضمن، درونگرايي يک ويژگي شخصيتي است و اختلال محسوب نمي‌شود. در حالي که اوتيسم يک اختلال عصبي-تکاملي است که محدوديت‌هاي قابل توجهي در روابط، کار و فعاليت‌هاي روزانه ايجاد مي‌کند. اين تفاوت‌ها هستند که به روانپزشک کمک مي‌کنند ميان اوتيسم و درونگرايي تمايز قائل شود.
نکته مهم ديگري که متخصصان به آن اشاره مي‌کنند، پردازش حسي است. بسياري از افراد در طيف اوتيسم، حساسيت بيش از حد يا کمتر از حد معمول به محرک‌هاي حسي مانند نور، صدا، بو يا لمس دارند. براي مثال، ممکن است از صداهاي بلند يا نورهاي شديد به شدت آشفته و عصبي شوند. در حالي که اين موضوع معمولاً يک ويژگي بارز در افراد درون‌گرا نيست.
ميري مي‌گويد: »اوتيسم اغلب تنها نيست و همراه با اختلالات ديگر ديده مي‌شود. ممکن است با درون‌گرايي يا حتي اسکيزوفرني اشتباه گرفته شود. بعضي‌ها حتي عقب‌ماندگي ذهني را با اوتيسم يکي مي‌دانند. البته درون‌گرايي، يک اختلال نيست و صرفاً يک ويژگي شخصيتي است. اما اگر اين ويژگي بر تحصيل، کار، مهارت‌هاي ارتباطي يا رفع نيازهاي روزمره اثر منفي بگذارد، بايد توسط روان‌شناس يا روان‌پزشک به‌طور دقيق بررسي شود.«
متخصصان براي تشخيص اوتيسم از درون گرايي راهکارهايي هم دارند؛ آنها تاکيد دارند که درون‌گرايي به تنهايي باعث علاقه شديد فرد به فعاليت‌هاي فردي نمي‌شود، اما در اوتيسم رفتارهاي تکراري و تمرکز شديد روي موضوعات خاص ديده مي‌شود که باعث محدوديت در تنوع فعاليت‌ها و عدم تمايل به معاشرت مي‌شود.
موضوع مهمي درباره اوتيسم دخترها که کمتر مطرح شده است
ميري درباره اوتيسم و درون‌گرايي به موضوع بسيار مهمي اشاره مي‌کند که کمتر مطرح شده است. او مي‌گويد: «مهارت‌هاي اجتماعي و ارتباطي شديداً تحت تأثير فرهنگ قرار دارند. در جامعه ما به‌ خصوص در گذشته، از دختران انتظار مي‌رفت کم‌حرف، ساکت و مطيع باشند. اين کليشه‌ها باعث شد که اوتيسم در بسياري از دختران دير تشخيص داده شود يا اصلاً تشخيص داده نشود. بنابراين ممکن است دختران زيادي در جامعه داشته باشيم که در طيف اوتيسم قرار مي‌گيرند اما به دليل مسائل فرهنگي تشخيص داده نمي‌شوند. ما نمونه‌هايي داريم از دختراني که با وجود مشکلات ارتباطي، در مدارس عادي تحصيل کرده‌اند و حتي تا آستانه ورود به دانشگاه بدون تشخيص مانده‌اند. حتي بعضي از آنها تحصيلات عالي تا مقطع دکترا دارند و سال‌هاست که در جامعه فعاليت مي‌کنند. البته آمار ازدواج در ميان افراد داراي اوتيسم پايين است. نه به اين دليل که نمي‌توانند ازدواج کنند، بلکه به اين خاطر که ازدواج، يک موضوع اجتماعي است و درک آنها از مسائل اجتماعي با افراد عادي متفاوت است.«
مدير مطالبه‌گري انجمن اوتيسم ايران در توضيح بيشتر بيان مي‌کند: »در بسياري از فرهنگ‌ها درون‌گرايي دختران امري پذيرفته‌شده تلقي مي‌شود و همين سبب مي‌شود که اوتيسم خفيف در آنها ناديده گرفته شود. چون نشان دادن درون‌گرا بودن دخترها براي خيلي از خانواده‌ها و قوميت‌ها يک موضوع پذيرفته‌شده و حتي گزينه مثبت است. مثلا يکي از ملاک‌هاي مورد پسند برخي آقايان اين است که همسرم درون‌گراست. ممکن است آن مرد نداند که همسرش داراي اوتيسم خفيف است و درون‌گرا نيست.«
عدم تشخيص اوتيسم تا دوره بزرگسالي
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از سلامت نيوز،اين دکتراي روانشناسي تاکيد مي‌کند که «اوتيسم، يک طيف است و شامل خفيف، متوسط و شديد مي‌شود و افرادي که شدت اوتيسم‌شان شديد و حتي متوسط است، معمولاً از همان کودکي تشخيص داده مي‌شوند. اما اوتيسم خفيف چون شدت علائمش کمتر است و نشانه جسمي واضحي هم ندارد، تشخيص‌اش آسان نيست. به همين دليل ممکن است فرد تا نوجواني يا حتي جواني بدون تشخيص باقي بماند يا اختلال اوتيسم در او مثلا با درون‌گرايي اشتباه گرفته شود. البته مجددا تاکيد مي‌کنم که درون‌گرايي اختلال نيست و يک ويژگي شخصيتي است.«