شاعر قلم و نگار جاودانه در قاب نقش و نور

محمود فرشچيان، هنرمند برجسته و نام‌آور هنرهاي تجسمي ايران، با خلق آثاري بي‌نظير در زمينه نگارگري و نقاشي مذهبي، توانست سبک و رويکردي نوين در هنر سنتي ايراني ايجاد کند. آثار او که ترکيبي از سنت‌هاي کهن و نوآوري‌هاي هنري است، نه تنها در ايران بلکه در سطح بين‌المللي به عنوان نمادي از پيوند هنر با معنويت و فرهنگ اسلامي شناخته مي‌شود. زندگي و مسير هنري اين استاد بزرگ، نمونه‌اي بارز از تعهد، اخلاق و معنويت در عرصه هنر است که ميراثي گران‌بها براي نسل‌هاي آينده به شمار مي‌آيد.
محمود فرشچيان در خانواده‌اي فرهنگي و هنردوست در شهر تاريخي و هنرمندپرور اصفهان چشم به جهان گشود. پدر او تاجر فرش بود و از چهره‌هاي معتبر و شناخته شده جامعه اصفهان به شمار مي‌رفت. فرشچيان از سنين کودکي در فضاي فرهنگي پر بار و هنري اصفهان رشد کرد و استعداد ويژه‌اي در زمينه نقاشي و نگارگري از خود نشان داد. وي به سرعت توجه استادان هنر را به خود جلب کرد و سرانجام شاگردي برجسته و درجه يک استاد عيسي بهادري، بنيانگذار هنرهاي زيباي اصفهان شد. اين ارتباط آموزشي عميق و مستحکم زمينه‌ساز شکل‌گيري سبک هنري خاص و منحصر به فرد فرشچيان شد که در آن سنت‌هاي ديرينه هنر ايراني با نگاه نو و خلاقانه ترکيب شده بود.
آثار استاد فرشچيان در طي سال‌ها به دليل کيفيت هنري بالا و محتواي معنوي غني خود، مورد توجه ويژه هنردوستان، پژوهشگران و مجموعه‌داران قرار گرفت. بسياري از اين آثار در موزه‌هاي معتبر داخلي و خارجي به نمايش گذاشته شده‌اند و نمادي از فرهنگ و هنر اصيل ايراني به شمار مي‌روند. علاوه بر خلق تابلوهاي برجسته، فرشچيان در عرصه طراحي ضريح و نگاره‌هاي مذهبي نيز فعاليت‌هايي ارزشمند داشته است که موجب ارتقاي هنر مذهبي ايراني شده است.
استاد محمود فرشچيان فراتر از يک هنرمند صرف بود؛ او فردي متعهد، اخلاق‌مدار و روحاني بود که نگاه عميق و معنوي خود را به هنر منعکس مي‌کرد. هنر براي ايشان نه تنها وسيله‌اي براي خلق زيبايي، بلکه راهي براي بيان ايمان، اخلاق و معنويت بود. اين ويژگي‌ها باعث شده بود که رفتار و کلام او نيز همچون آثارش، دلنشين، مهربانانه و مملو از احترام باشد.
استاد فرشچيان مايه افتخار اصفهان و ايران بود
اصغر طاهري، هنرمند نقاش، خوشنويس و شاعر با سابقه اصفهاني مي‌گويد: استاد محمود فرشچيان يکي از برجسته‌ترين و محترم‌ترين شخصيت‌هاي هنري کشور و استاد شاخص هنرهاي زيباي اصفهان بود؛ او از شاگردان درجه يک استاد عيسي بهادري به شمار مي‌رفت؛ استادي که خود بنيانگذار هنرهاي زيباي اصفهان بود و تأثير بسزايي در شکوفايي اين هنر داشت. استاد فرشچيان با هنر منحصر به فرد خود، مايه افتخار نه‌تنها اصفهان بلکه کل ايران بود.
وي مي‌افزايد: پدر استاد فرشچيان تاجر فرش بود و در آن زمان از چهره‌هاي شناخته شده و معتبر اصفهان به حساب مي‌آمد. خود او نيز به واسطه هنر و قلم توانمندش بسيار معروف شد و آثار بي‌نظيري خلق کرد که هرکدام سندي ارزشمند از فرهنگ و هنر اين سرزمين است. از جمله آثار بسيار مهم و شاخص او مي‌توان به تابلوهاي مشهور »عصر عاشورا« و »ضامن آهو« اشاره کرد که از نگاه هنري و تاريخي جايگاهي ويژه دارند. همچنين استاد فرشچيان تصويري از امام رضا (ع) کشيد که نمونه‌اي برجسته از هنر مذهبي او است. اين هنرمند ادامه مي‌دهد: استاد فرشچيان طراحي ضريحي براي امام رضا (ع) انجام داد که سال‌هاست به عنوان ضريح اصلي آن حرم مطهر مورد استفاده قرار مي‌گيرد و به لحاظ هنري و معنوي بسيار حائز اهميت است. آثار او نه‌تنها در ايران، بلکه توسط وزرا و مقامات خارجي مورد توجه قرار گرفت و برخي از اين آثار در موزه‌هاي معتبر داخلي و خارجي به نمايش درآمده‌اند.
استاد فرشچيان هنور هم براي ما زنده و حاضر است
هنرمندان کساني هستند که به نوعي انتخاب‌شدگان خداوند به شمار مي‌آيند و رابطه‌اي عميق با معنويت دارند
طاهري خاطرنشان مي‌کند: بنده در چندين جلسه و مناسبت مختلف افتخار داشتم به طور حضوري با استاد فرشچيان ديدار و گفت‌وگو داشته باشم. در تمامي اين ديدارها، او انساني بسيار بزرگوار و با متانت بود؛ به نظر من، استاد فرشچيان هنوز هم براي ما زنده و حاضر است و همچنان جايگاه والايي در دل هنر دوستان و شاگردانشان دارد.
وي در مورد ويژگي‌هاي شخصيتي استاد فرشچيان بيان مي‌کند: او فردي با اخلاق بسيار نيکو و بلندمرتبه بود. به اعتقاد من، هنرمندان کساني هستند که به نوعي انتخاب‌شدگان خداوند به شمار مي‌آيند و رابطه‌اي عميق با معنويت دارند. استاد فرشچيان نيز از اين قاعده مستثنا نبود؛ مهربان، دلسوز و داراي کلامي شيرين و دلنشين بود که به خوبي با ديگران ارتباط برقرار مي‌کرد.
اين هنرمند با اشاره به آثار استاد فرشچيان مي‌گويد: آثار او بسيار گسترده و متعدد است و از لحاظ کمي نمي‌توان همه را نام برد اما از ميان کارهاي مهم ايشان، طراحي ضريح‌هاي امام رضا (ع)، تصاوير حضرت زينب (س) و حضرت رقيه (س)، تابلوهاي »عصر عاشورا« و همچنين چهره امام رضا که بر اساس خوابي که استاد فرشچيان ديده بودند کشيده شده است، از شاخص‌ترين نمونه‌هاي کارهاي هنري ايشان به شمار مي‌روند.
تلاش مستمر 80 ساله جايگاهي دست نيافتني براي استاد فرشچيان به ارمغان آورد
ضريح امام حسين (ع) که توسط استاد طراحي شد، به دليل نقوش بي‌نظير و شکوه خيره‌کننده‌اش، هر بيننده‌اي را در حرم مجذوب مي‌کند
رضا بدرالسما، نگارگر شهير اصفهاني نيز مي‌گويد: خبر درگذشت اين هنرمند بزرگ ما را بسيار متأثر کرد و ضايعه‌اي جبران‌ناپذير براي همه ايرانيان و جامعه هنري جهان است. اين فقدان را به ملت ايران، به‌ويژه مردم اصفهان که استاد در آن متولد شد، تسليت مي‌گويم. هرچند جسم او از ميان ما رفت، اما آثار و نامش جاودانه خواهد ماند.
وي درباره سبک هنري استاد فرشچيان مي‌افزايد استاد فرشچيان صاحب سبک بود و اين ويژگي بسيار مهمي براي يک هنرمند است که سبک منحصر به فرد خود را داشته باشد. او با الهام از نمادهاي ايراني و تاريخ کهن اين سرزمين، آثاري خلق کرد که متمايز از آثار ديگران بود. هرکس آثارش را مي‌ديد، بي‌درنگ تشخيص مي‌داد که اين اثر متعلق به استاد فرشچيان است. همين سبک ويژه و تلاش مستمر بيش از هشتاد ساله باعث شد تا به جايگاهي دست يابد که زماني دست‌نيافتني به نظر مي‌رسيد. اين نگارگر ادامه داد: آثار به يادگار مانده از استاد، ارزش و جايگاه والايي دارد. از جمله مهم‌ترين آن‌ها مي‌توان به طراحي و نظارت ساخت ضريح حضرت علي بن موسي‌الرضا (ع) و ضريح حضرت اباعبدالله الحسين (ع) اشاره کرد. ضريح امام حسين (ع) که توسط استاد طراحي شد، به دليل نقوش بي‌نظير و شکوه خيره‌کننده‌اش، هر بيننده‌اي را در حرم مجذوب مي‌کند. اين افتخار بزرگ جز با عنايت الهي نصيب او نشد و همين آثار گران‌بها نام استاد را براي هميشه در تاريخ هنر ايران و جهان ماندگار کرده است.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايمنا، جايگاه استاد فرشچيان به عنوان يکي از بزرگان هنر ايران معاصر، همچنان استوار و پايدار باقي خواهد ماند.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com