زندان، مدرسه مهارت-روايت رتبه يک آذربايجان‌غربي

به گزارش آرازآذربايجان، اين باور سال‌هاست چراغ راه همکاران ما دراداره کل زندان‌ها و اقدامات تأميني و تربيتي استان آذربايجان‌غربي بوده و امسال در آينه گزارش رسمي دفتر برنامه‌ريزي اشتغال و حرفه‌آموزي سازمان زندان‌هاي کشور، ثمره‌اي روشن يافته است. طي نامه‌اي که اخيراً از سوي مديرکل محترم دفتر برنامه‌ريزي اشتغال و حرفه‌آموزي سازمان زندان‌ها به اين اداره‌کل ابلاغ گرديده است ، عملکرد سال هزار و چهارصد و چهار استان در دو حوزه حرفه‌آموزي و اشتغال زندانيان بر اساس شاخص‌هاي ابلاغي کشوري ارزيابي و در سطحي درخور توجه ثبت شده است.
از ميان شش هزار و صد و پنجاه و چهار زنداني واجد شرايط حرفه‌آموزي در استان، برنامه مصوب سال هزار و چهارصد و چهار تحقق سه هزار و پانصد و پنجاه نفردوره معادل سيصد و سي و هفت هزار و دويست و پنجاه نفرساعت آموزش را هدف‌گذاري کرده بود. عملکرد واقعي اما فراتر از اين هدف ايستاد و به هفت هزار و چهارصد و نود و دو نفردوره و چهارصد و شصت و شش هزار و نود و پنج نفرساعت آموزش مهارتي رسيد يعني دويست و يازده درصد تحقق برنامه در سرفصل نفردوره و صد و سي و هشت درصد در سرفصل نفرساعت.
با احتساب ضريب اهميت دوره‌ها که دوره‌هاي سازمان آموزش فني و حرفه‌اي بالاترين وزن را دارد و دوره‌هاي سازمان تحقيقات و ترويج کشاورزي و ميراث فرهنگي و صنايع‌دستي وزن کمتري، امتياز نهايي عملکرد استان به عدد هفتاد و دو رسيد که در طبقه‌بندي سازمان زندان‌ها سطح خيلي خوب تلقي مي‌شود رتبه پنجم در ميان کل استان‌هاي کشور و رتبه نخست در ميان هفت استان هم‌سطح با آذربايجان‌غربي.
پشت اين عدد، تلاش سه بازوي اجرايي نهفته است. سازمان آموزش فني و حرفه‌اي با ثبت‌نام سه هزار و سيصد و هفتاد و سه زنداني و صدور دو هزار و دويست و چهل و نه گواهينامه مهارت، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج کشاورزي با چهار هزار ثبت‌نام و سه هزار و نهصد و پنجاه قبولي، و وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع‌دستي با هزار و سيصد و بيست و نه ثبت‌نام و هزار و دويست و نود و سه قبولي. جمع کل بيش از هشت هزار و هفتصد نفر ثبت‌نام و نزديک به هفت هزار و پانصد گواهينامه معتبر مهارتي است، سرمايه‌اي انساني که در شصت و چهار رشته گوناگون، از صنايع‌دستي و مبل‌سازي تا نجاري، فرش‌بافي، تعميرات و شيريني‌پزي، در کارگاه‌هاي داخل زندان مرکزي اروميه و ساير زندان‌هاي تابعه به کار گرفته شده است.
در سرفصل اشتغال، از پنج هزار و نود و نه زنداني واجد شرايط، برنامه هزار و چهارصد و چهار رقم دو هزار و صد نفر شاغل را نشانه رفته بود که با تحقق دو هزار و صد و هشتاد و نه نفر، معادل صد و چهار درصد برنامه، عملاً محقق و اندکي هم فراتر رفت.
اين اشتغال در سه قالب توزيع شده است؛ سيصد و نود و دو نفر در اشتغال کارگاهي داخل زندان، هزار و پانصد نفر در قالب اعزام به‌کار در واحدهاي توليدي بيرون از زندان، و دويست و نود و هشت نفر اشتغال نشسته. ميانگين دستمزد پرداختي ماهانه به اين زندانيان چهل ميليون و هفتصد و هشتاد و سه هزار و سيصد و هفده ريال بوده که معادل هفتاد و هفت درصد از شاخص ابلاغي حداقل دستمزد است.
با لحاظ ضريب اهميت انواع اشتغال، امتياز نهايي اين بخش شصت و چهار و سطح آن قابل قبول با رتبه بيست و دوم کشوري و رتبه پنجم ميان استان‌هاي هم‌سطح ارزيابي شده است.
صادقانه بايد گفت اين رقم در قياس با موفقيت چشمگير بخش حرفه‌آموزي، فاصله‌اي را نشان مي‌دهد که همکاران ما در سال هزار و چهارصد و پنج مصمم به جبران آن هستند. در بازديدهاي ميداني از 20 کارگاه توليدي و آموزشي زندان مرکزي اروميه بارها تأکيد کرده‌ام که حرفه‌آموزي بدون تبديل به اشتغال پايدار، نيمه‌راه ماندن يک رسالت است.
به همين دليل طرح راه‌اندازي کارگاه‌هاي جديد صنعت‌محور، ساماندهي قراردادي زندانيان داراي حکم رأي باز در مراکز اشتغال خارج از زندان، و جايگزيني مشاغل خوداشتغالي کم‌بازده با مشاغل مونتاژ اجرايي براي گروه اشتغال نشسته، در دستور کار قرار گرفته است.
جمع‌بندي نهايي دو شاخص حرفه‌آموزي و اشتغال، امتياز شصت و هشت از صد را براي استان رقم زده است سطحي که در طبقه‌بندي چهارگانه سازمان زندان‌ها شامل خيلي خوب، خوب، قابل قبول و نيازمند تلاش بيشتر، در رده خوب و رتبه هشتم کشوري جاي مي‌گيرد، اما در مقايسه با هفت استان هم‌سطح، آذربايجان‌غربي رتبه نخست و سطح خيلي خوب را از آن خود کرده است.
اين جايگاه درنامه دفتر برنامه‌ريزي اشتغال و حرفه‌آموزي سازمان زندان‌ها نيز به‌صراحت به تدابير و راهبري شايسته مديريت استان و همکاري مؤثر معاونت سلامت، اصلاح و تربيت، مسئولان اشتغال و حرفه‌آموزي، روساي زندان‌هاي تابعه و دستگاه‌هاي مجري مهارت‌آموزي استان نسبت داده شده و براي قدرداني از اين تلاش‌ها، چهار برگ لوح سپاس به مسئولين زندانهاي استان آذربايجان غربي اهدا شده است.
بر اساس رهنمودهاي ستاد سازمان زندان‌هاي کشور، مبتني بر راهکارهاي سند تحول و تعالي قضايي و قانون برنامه هفتم پيشرفت، اولويت‌هاي سال آينده استان روشن است افزايش تعداد پذيرفته‌شدگان دوره‌هاي فني و حرفه‌اي هم‌سطح با هزار و چهارصد و چهار، نهادينه‌سازي آموزش در محيط واقعي کار به‌عنوان مؤثرترين روش دستيابي به اشتغال پايدار، و با اهميتي راهبردي، ايجاد مرکز آموزش فني و حرفه‌اي مستقل در زندان مرکزي استان. همچنين شاخص ميانگين دستمزد ابلاغي براي سال هزار و چهارصد و پنج به هشتاد و شش ميليون ريال ارتقا يافته که دستيابي به آن نيازمند گسترش قراردادهاي اشتغال کارگاهي صنعت‌محور و جلب مشارکت بيشتر بنياد تعاون زندانيان، انجمن‌هاي حمايت از زندانيان و کارآفرينان خير است.
آنچه آمار اين گزارش رسمي نشان مي‌دهدروايت تحقق عيني سياست‌هاي سند تحول و تعالي قضايي در مأموريت هفتگانه اصلاح مجرمان است، مأموريتي که ريشه در سيره زندانباني اسلامي و انديشه‌هاي شهيد لاجوردي دارد و امروز به گواه گزارش‌هاي ملي قوه قضاييه، در سطح کشور به کاهش بيش از يازده درصدي ورودي زندان‌ها و رشد نزديک به هفتاد و پنج درصدي حرفه‌آموزي و اشتغال زندانيان در پنج سال اخير انجاميده است. آذربايجان‌غربي در اين مسير ملي نه يک تماشاگر که يک الگوساز بوده است.
باور ما اين است که هر زنداني که مهارتي مي‌آموزد و هر خانواده‌اي که با دستمزد عضو زنداني‌اش سرپا مي‌ماند، گامي است به‌سوي کاهش تکرار جرم، تحکيم بنيان خانواده و بازگشت باعزت انسان به آغوش جامعه. رسالت ما در سال هزار و چهارصد و پنج نيز چيزي جز تعميق همين مسير و تبديل رتبه يک منطقه‌اي به الگويي پايدار و قابل تعميم به کل کشور نخواهد بود.
* مديرکل زندانها و اقدامات تاميني و تربيتي استان آذربايجان غربي