ARAZAZARBAIJAN

زخم آرارات بر پيکره وطن بازخواني يک بخشش ملوکانه و راهبرد تجزيه


زخم آرارات بر پيکره وطن  بازخواني يک بخشش ملوکانه و راهبرد تجزيه

شاهرخ احمدزاده

گروه تحليل: تاريخ مرزهاي ايران، به‌ويژه در سده اخير، گوياي حقايق تلخي است که پشت نقابِ تجددگرايي پهلوي پنهان مانده بود. يکي از سياه‌ترين صفحات اين دفتر، ماجراي واگذاري استراتژيک‌ترين ارتفاعات شمال غرب کشور، يعني آرارات کوچک، به ترکيه در زمان رضاخان است.


به گزارش آراز آذربايجان، زخمي که نه تنها جغرافياي ما را کوچک کرد، بلکه پاشنه آشيلي امنيتي براي دهه‌هاي بعد ايجاد نمود.
آرارات؛ دژ مستحکمي که حراج شد
کوه آرارات (آغري) در نقطه تلاقي مرزهاي ايران، ترکيه و ارمنستان، فراتر از يک پديده زمين‌شناختي، يک سد استراتژيک است. اين منطقه با پوشش گياهي خاص و ارتفاعات صعب‌العبور، تسلط امنيتي بي‌نظيري بر دشت‌هاي اطراف دارد. از منظر حقوق سرزميني، تا پيش از پيمان نحس سعدآباد، بخش مهمي از دامنه و ارتفاعات آرارات کوچک در قلمرو قطعي ايران بود. اما چه شد که اين ديده‌بان ابدي ايران به آغوش آتاتورک رانده شد؟
خيانت در سايه پيمان سعدآباد : در سال 1310 و متعاقب آن در پيمان مرزي 1311 رضاخان تحت فشار بريتانيا و با روياي کاذب اتحاد منطقه‌اي، در برابر زياده‌خواهي‌هاي کمال آتاتورک کوتاه آمد. بر اساس اين توافق که بعدها در دل پيمان سعدآباد (1316) تثبيت شد، ايران قله آرارات کوچک و اراضي اطراف آن را به ترکيه واگذار کرد.
دليل ادعايي پهلوي: سرکوب شورش‌هاي کُردي (قيام آرارات) در خاک ترکيه که ادعا مي‌شد از خاک ايران تغذيه مي‌شود! در واقع رضاخان براي خوش‌خدمتي به همتاي ترک خود و تثبيت قدرت لرزانش، بخشي از خاک وطن را قرباني کرد.
در قبال آن چه گرفتيم؟ تقريباً هيچ! ايران در عوضِ آن ارتفاعات سوق‌الجيشي، قطعه زميني در منطقه قطور و بارژگه دريافت کرد که از نظر نظامي و ژئوپليتيک با آرارات قابل قياس نبود. اين يک تجارت خسارتبار بود که نامي جز وطن‌فروشي بر آن نمي‌توان نهاد.
پيامدها و عواقب:
تولد يک بن‌بست ژئوپليتيک : تجزيه آرارات از خاک ايران، تنها از دست دادن چند کيلومتر مربع خاک نبود؛ بلکه تبعات هولناکي داشت:
از دست رفتن نظارت مرزي: ترکيه با تسلط بر اين ارتفاعات، اشراف کاملي بر تحرکات شمال غرب ايران پيدا کرد.
شکل‌گيري دالان‌هاي ناامني: واگذاري اين منطقه باعث شد مرزهاي ما در آن نقطه آسيب‌پذير شده و به مسيري براي تردد گروه‌هاي تروريستي و قاچاق سلاح در دهه‌هاي بعد تبديل شود.
تسهيل راهبردهاي پان‌تُرکيسم: اين تغيير مرزي، پيوستگي سرزميني ايران با قفقاز را تضعيف و راه را براي مطامع توسعه‌طلبانه خارجي هموار کرد.
نتيجه‌گيري: هوشياري در برابر تجزيه نرم
داستان آرارات، آينه تمام‌نماي بي‌کفايتي خانداني است که مدعي ناسيوناليسم بود، اما تماميت ارضي را وجه‌المصالحه بقاي خود کرد. امروز که دشمنان با کليدواژه بالکانيزه کردن، قلب ايران و انسجام قوميت‌ها را نشانه رفته‌اند، يادآوري زخم آرارات يک ضرورت است.
پاشنه آشيل هر نوع بالکانيزه‌سازي، ضعف در اقتدار مرکزي و اعتماد به وعده‌هاي بيگانگان است. نيروهاي نظامي و امنيتي ما امروز با درک همين تجربه تاريخي، با چشماني بيدار از وجب به وجب خاک ميهن حراست مي‌کنند. اگر ديروز در سعدآباد، آرارات را با لبخندي ديپلماتيک بخشيدند، امروز ديپلماسي فعال و قدرت بازدارندگي ايران اجازه نخواهد داد که حتي يک وجب از اين خاکِ به خون تطهير شده، موضوع مذاکره يا توطئه قرار گيرد
تماميت ارضي ايران، خط قرمز بي قيد و شرطي است که ريشه در غيرت ملي و هوشياري تاريخي ما دارد.


برچسب ها:

تاریخ: 1404/11/01 11:13 ق.ظ | دفعات بازدید: 1718 | چاپ


مطالب مشابه dot
آخرین اخبار dot
مشاهده مشخصات مجوز در سامانه جامع رسانه‌های کشور