روايت خانواده‌هايي که عدالت را با رأفت معنا کردند از قصاص تا گذشت

 همزمان با اين رخداد، در استان آذربايجان غربي نيز طي دو سال اخير، چند خانواده در شرايط مشابه با الهام از آموزه‌هاي ديني از حق قانوني خود گذشتند.
اين گزارش، گفت‌وگويي است با خانواده‌هايي که با انتخاب بخشش، تجربه‌اي متفاوت از عدالت را روايت مي‌کنند.
به گزارش آرازآذربايجان،در يکي از تأثيرگذارترين رخداد‌هاي سال‌هاي اخير در حوزه عدالت کيفري، پدر يک دانشجوي نخبه تهراني، مولوي عبدالرحمان خالقي، با گذشت از حق قصاص قاتل فرزندش، توجه افکار عمومي را به خود جلب کرد. او در لحظه اجراي حکم، با تأکيد بر آموزه‌هاي قرآني، قاتل را مورد عفو قرار داد و اين اقدام را نقطه آغاز بازگشت و اصلاح دانست.اين رويکرد که بازتاب گسترده‌اي در جامعه داشت، نمونه‌اي عيني از کاربست آموزه‌هاي ديني در فرآيند عدالت تلقي شد. در استان آذربايجان غربي نيز طي دو سال اخير، سه خانواده در شرايط مشابه از حق قصاص گذشتند. اين خانواده‌ها در گفت‌وگويي با ميزان، ديدگاه‌ها و تجربه‌هاي خود را درباره اين تصميم تشريح کردند.
گفت‌و‌گو با خانواده‌هايي از آذربايجان غربي که از حق قصاص گذشتند
پدر يکي از قربانيان در اروميه با اشاره به دشواري تصميم خود گفت:در شرايطي قرار گرفتم که انتخاب ميان خشم شخصي و باور ديني بسيار دشوار بود. در آن ايام، با رجوع مداوم به قرآن و تأمل در مفاهيم آن، به اين نتيجه رسيدم که گذشت مي‌تواند آرامش دروني بيشتري به همراه داشته باشد. آيه والکاظمين الغيظ و العافين عن الناس براي من راهگشا بود. امروز نيز با مشاهده اقدام پدر اميرمحمد خالقي، احساس مي‌کنم اين مسير، مسيري مشترک ميان انسان‌هايي است که به ايمان تکيه مي‌کنند. به باور من، قصاص يک حق است، اما گذشت مي‌تواند آغاز يک مسير تازه باشد.
مادر مقتول در مهاباد اظهار داشت: داغ فرزند تجربه‌اي بسيار سنگين است، اما باور دارم که خداوند براي عفو، پاداشي بزرگ قرار داده است. در مواجهه با قاتل فرزندم، نشانه‌هاي پشيماني را ديدم و همان‌جا تصميم گرفتم از حق قصاص بگذرم. اين تصميم را براي آرامش روح فرزندم و نيز آرامش خودم گرفتم. وقتي ماجراي گذشت پدر اميرمحمد خالقي را شنيدم، احساس کردم اين نوع نگاه هنوز در جامعه ما زنده است. چنين رويکردي مي‌تواند به اصلاح فرد و کاهش چرخه خشونت در جامعه کمک کند.برادر يکي از متوفيان – نقده با اشاره به روند تغيير نگاه خود گفت: مدتي طولاني درگير احساس خشم و نفرت بودم، اما در جلسات صلح و سازش، با شنيدن روايتي از امام علي (ع) درباره فضيلت بخشش، نگاه من تغيير کرد. امروز معتقدم گذشت، نشانه ضعف نيست، بلکه نشانه قدرت روحي است. اقدام پدر اميرمحمد خالقي نشان داد که مي‌توان عدالت را در کنار رأفت معنا کرد و از تکرار چرخه انتقام جلوگيري نمود.
ديدگاه مددکاران و صلح‌ياران
مازيار کلاته‌آهني مددکار زندان اروميه با اشاره به تجربه خود در زندان گفت: در بسياري از پرونده‌ها مشاهده کرده‌ايم که گذشت اولياي دم، تأثير عميقي بر روند اصلاح و بازگشت زندانيان دارد. عفو، امکان بازسازي شخصيت فرد محکوم را فراهم مي‌کند. اقدام پدر اميرمحمد خالقي نمونه‌اي روشن از تأثير عملي آموزه‌هاي قرآني در فرآيند اصلاح اجتماعي است.محمد محمدي مددکار زندان مهاباد گفت: در مناطق کردنشين، باور‌هاي ديني همواره نقش مهمي در ايجاد صلح و سازش داشته است. در موارد متعددي، يک آيه قرآن يا توصيه ديني زمينه‌ساز گذشت شده است.
اقدام پدر خالقي نشان داد که ايمان، فراتر از قوميت و مذهب، زبان مشترک انساني دارد و حتي مي‌تواند بر فضاي کلي زندان و رفتار ساير زندانيان اثر بگذارد.حاج علي‌اصغر فبروزيان صلح‌يار شهر خوي با اشاره به سال‌ها فعاليت در حوزه ميانجي‌گري اظهار داشت: در بسياري از موارد، گفت‌وگوي مبتني بر آموزه‌هاي ديني مي‌تواند مسير پرونده را تغيير دهد. پدر اميرمحمد خالقي با تصميم خود، الگويي عملي از گذشت ارائه داد. اين اقدام، علاوه بر جنبه فردي، پيام اجتماعي مهمي در ترويج صلح و کرامت انساني دارد.
ديدگاه رئيس‌کل دادگستري آذربايجان غربي
ناصر عتباتي، رئيس‌کل دادگستري استان آذربايجان غربي، اين اقدام را نمونه‌اي از عدالت مبتني بر آموزه‌هاي ديني دانست و گفت: گذشت پدر اميرمحمد خالقي بازتاب گسترده‌اي در جامعه داشت و موجب توجه بيشتر به ظرفيت‌هاي اصلاحي عدالت شد. قانون، حق قصاص را براي اولياي دم به رسميت شناخته است، اما گذشت، نشانه بلوغ فکري و ايماني خانواده‌هاست.
وي افزود: در آذربايجان غربي نيز با همکاري مددکاران اجتماعي، شورا‌هاي حل اختلاف و صلح‌ياران، تلاش شده است بستر گفت‌و‌گو و اصلاح فراهم شود تا عدالت، علاوه بر اجراي حکم، در بازسازي اجتماعي نيز نقش‌آفرين باشد.عتباتي در پايان تأکيد کرد: رفتار پدر اميرمحمد خالقي نشان داد که دينداري واقعي در عمل معنا پيدا مي‌کند. اين اقدام، اميد اجتماعي ايجاد کرد و نشان داد که آموزه‌هاي قرآني همچنان مي‌توانند در حل مسائل پيچيده اجتماعي اثرگذار باشند.