ذينفعان بزرگ پشت صحنه اجازه تغيير ريل حکمراني اقتصاد را نمي‌دهند

با فعال شدن مکانيسم ماشه از سوي تروئيکاي اروپايي، اين سوال در ذهن مي‌چرخد که اثر بازگشت تحريم‌هاي شوراي امنيت روي اقتصاد ايران چه خواهد بود؟ برخي اقتصاددانان معتقدند که فعال شدن مکانيسم ماشه تاثير مستقيم و چشمگير بر اقتصاد ايران ندارد؛ چراکه قطعنامه‌هايي که در صورت بازگشت تحريم‌هاي شوراي امنيت فعال مي‌شوند، ماهيتي متفاوت از تحريم‌هاي يک‌جانبه آمريکا دارند و تنها بخش محدودي از اقتصاد ايران را تحت‌تاثير قرار خواهند داد.
در مقابل اما گروهي از اقتصاددانان از اثرات انتظارات رواني‌اي که در اقتصاد ايجاد مي‌شود مي‌گويند و معتقدند همين موضوع، انتظارات تورمي را تشديد مي‌کند. بر همين اساس، به باور آن‌ها، اولين اقدام فوري و اساسي دولت براي خنثي‌سازي مکانيسم ماشه، تغيير ريل حکمراني اقتصاد به نفع بخش خصوصي بايد باشد.
با فعال شدن مکانيسم ماشه، تحريم‌ها بيشتر نمي‌شود
وحيد شقاقي، اقتصاددان با اشاره به اثر مکانيسم ماشه روي اقتصاد ايران مي‌گويد: اولين مساله اين است که با فعال شدن مکانيسم ماشه به خودي خود تحريم‌هاي اقتصادي بيشتر نخواهد شد. به عبارتي، مي‌خواهم به شما بگويم که تحريم‌هاي ثانويه آمريکا که در اين سال‌هاي اخير بر اقتصاد ايران اعمال شد، به مراتب شديدتر و گسترده‌تر بود و تبعات بيشتري داشت.
وي مي‌افزايد: مکانيسم ماشه عملا برگشت ايران به تحريم‌هاي سازمان ملل و بازگشت 6قطع‌نامه‌اي است که در سازمان ملل تصويب شده بود. ما به فصل هفتم شوراي امنيت برمي‌گرديم. اين 6قطع‌نامه تحريم‌هاي اقتصادي نيستند، ولي نکته اين‌جاست که براي ترامپ يک بهانه جديد و يک ابزار قانوني جديد داده مي‌شود که اجماع کشورهاي ديگر را براي تحريم عليه ايران فراهم کند.
اين اقتصاددان عنوان مي‌کند: تاکنون ابزار ترامپ براي تحريم ايران به طور عمده متکي به تهديد کشورهاي شريک ايران بود. يعني ترامپ شرکاي تجاري ايران را تهديد مي‌کرد که اگر با ايران کار کنيد، ديگر با آمريکا نمي‌توانيد کار کنيد. اين خيلي کار ما را سخت خواهد کرد.
شقاقي تصريح مي‌کند: موضوع دوم اين است که مردم ايران به اين درک و اين نتيجه خواهند رسيد که ديگر تحريم‌هاي عليه ايران حذف نخواهند شد و ماندگار مي‌شود. شما مي‌دانيد که با فعال شدن مکانيسم ماشه، ما دوباره برمي‌گرديم به سال 92 يعني 10 سال دويديم و دوباره به سر جاي اول بازگشتيم. خب وقتي مردم به اين نتيجه برسند که تحريم‌ها ماندگار خواهند شد، همين موضوع انتظارات تورمي را تشديد مي‌کند و وقتي انتظارات تورمي تشديد شود، نااطميناني‌ها بيشتر مي‌شود و تورم را مي‌تواند افزايش دهد.
وي متذکر مي‌شود: مي‌خواهم بگويم با اين‌که به خودي خود با مکانيسم ماشه، تحريم‌هاي اقتصادي شديدتري اعمال نمي‌شود، ولي حواشي آن، اقتصاد ايران را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد.
حکمراني اقتصادي تغيير کند
اين اقتصاددان در ادامه مي‌گويد: عملا دو سناريو وجود دارد. يک سناريو اين است که مکانيسم ماشه فعال خواهد شد و سناريو دوم اين خواهد بود که اروپايي‌ها از ايران امتيازاتي خواهند گرفت و اسنپ‌بک را 6 ماه تمديد خواهند کرد. ولي من معتقدم در نهايت مکانيسم ماشه را فعال خواهند کرد.
شقاقي مي‌افزايد: حالا سوال اين‌جاست که ما بايد چه کنيم؟ ما فرصت‌هاي زيادي را در اين مدت از دست داديم. بحث فعال شدن مکانيسم ماشه دير يا زود دارد، اما سوخت و سوز ندارد، ولي ما اگر مي‌خواهيم اقتصادمان بيش از اين با سختي‌هاي شديدي مواجه نشود، حداقل بايد در درون، حکمراني اقتصادي را تغيير دهيم.
وي عنوان مي‌کند: با اين ساختار کنوني اقتصادي ايران، هم از بيرون صدمه خواهيم ديد و هم از داخل. با يک اقتصاد رانتي نفتي شبه‌دولتي و حکمراني مبتني بر دولت، حتي اگر تحريم هم نبوديم، بحران‌هاي اقتصادي ايجاد مي‌شد.
اين اقتصاددان متذکر مي‌شود: مگر اين‌که ريل حکمراني اقتصاد را به نفع بخش خصوصي تغيير دهيم که البته نياز به تصميمات سخت داد؛ چراکه ذينفعان بزرگي پشت صحنه هستند و اجازه نمي‌دهند که ريل حکمراني اقتصاد تغيير کند.
شقاقي ادامه مي‌دهد: رقابت‌پذير کردن اقتصاد ملي، بهبود محيط کسب‌وکار، تحول نهادهاي تامين‌مالي به نفع بخش خصوصي و فراهم کردن محيط اقتصاد کشور براي بخش خصوصي، اين‌ها مي‌تواند راه نجات ما باشد که حداقل تبعات تحريم‌هاي بين‌المللي کمتر شود و هزينه تحريم‌ها را کاهش دهيم.
وي تاکيد مي‌کند: در غير اين صورت اگر ريل حکمراني اقتصادي ما همچنان همين مسيري باشد که پيش مي‌رويم، يعني با يک اقتصاد رانتي نفتي شبه‌دولتي و دولتي، بحران‌ها تشديد خواهد شد. ما در درون اقتصاد بايد دست به اصلاحات اساسي به نفع توسعه بخش خصوصي بزنيم تا حداقل مردم بتوانند در صحنه اقتصاد حضور داشته باشند و سرمايه‌گذاري کنند.
اين اقتصاددان بيان مي‌کند: ما بايد فضاي تنفس را به بخش خصوصي بدهيم که بتواند با خلاقيت و نوآوري و ايده، در اين شرايط سخت بين‌المللي، اقتصاد ايران را پيش ببرد و اثرات تحريم را حداقل کند.
شقاقي باز هم تاکيد مي‌کند: ما بايد رقابت‌پذيري اقتصاد ملي را تقويت کنيم، محيط کسب‌وکار را سهولت ببخشيم، نهادهاي مالي به حمايت از بخش خصوصي بپردازند، رانت‌هايي که وجود دارد، مهار شود و نظام مالياتي به بخش خصوصي کمک کند تا حداقل بخش خصوصي از صحنه اقتصاد ايران خارج نشود.
ما هيچ راهي نداريم جز اين‌که بخش خصوصي را وارد صحنه اقتصاد کنيم
اين اقتصاددان مي‌گويد: شما فرض کنيد ما الان يک خانواده‌اي داريم که در بيرون اقوام و دوستان و همسايگان تهديد مي‌کنند. در درون خانواده هم اگر زن و شوهر و فرزندان با يکديگر اختلاف داشته باشند، اوضاع خيلي بهم مي‌ريزد. حداقل اگر خانواده متحد باشد و بتوانند فعاليت کنند، حداقل در مواجهه با فشارهاي همسايگان و اقوام مي‌توانند يک مقداري دوام بياورند.
شقاقي مي‌افزايد: شما هيچ راهي نداريم جز اين‌که بخش خصوصي را وارد صحنه اقتصاد کنيم. ما اقتصاد را به شبه‌دولتي‌ها داده‌ايم و با رانت اداره مي‌شود و بخش خصوصي فعال نيست و نهادهاي مختلف در اقتصاد دخالت مي‌کنند. در عين حال، ذينفعان در پشت صحنه از منافع خود بهره‌مند مي‌شوند.
وي عنوان مي‌کند: مي‌خواهم بگويم اگر تحريم هم نبوديم، اين اقتصاد دوام نمي‌آورد. اين بحران‌هايي هم که الان وجود دارد، همه ماحصل اين است که ما اقتصاد را با محوريت بخش خصوصي اداره نکرديم و اقتصاد را دست مديريت دولتي با رانت نفت و با حضور شبه‌دولتي‌ها اداره کرديم.به گزارش آراز آذربايجان به نقل از خبرآنلاين،اين اقتصاددان با اشاره به قيمت‌گذاري دستوري و انحصاراتي که در حوزه اقتصاد وجود دارد، تصريح مي‌کند: ما بايد دست به اصلاحات ساختاري اساسي براي تغيير ريل حکمراني اقتصاد به نفع بخش خصوصي بزنيم.