دستيابي به رشد اقتصادي هشت درصدي امکان‌پذير نيست

چشم‌انداز اقتصاد سال 1405 در سه سناريوي لغو تحريم‌ها، ادامه وضع موجود و تشديد تحريم‌ها ترسيم شد. مطابق گزارش بازوي پژوهشي صندوق بازنشستگي کشوري، در بهترين سناريوي ممکن يعني لغو تحريم‌ها، پيش‌بيني شده است که تورم به کمتر از 30 درصد کاهش يابد و رشد اقتصادي به بيش از 8 درصد خواهد رسيد. در سناريوي بدبينانه که مربوط به تشديد احتمالي تحريم‌ها در سال 1405 است، نرخ تورم 39 درصد و رشد اقتصادي 2.2 درصد پيش‌بيني شده است. سناريوي سوم اين پژوهش مربوط به تداوم وضعيت فعلي است که نرخ تورم حدود 30 درصد باقي مي‌ماند و اقتصاد کشور رشدي حدود 2.7 درصد ثبت خواهد کرد.
در همين خصوص حميد حاج‌اسماعيلي، کارشناس بازار کار مي‌گويد: تا قبل از جنگ 12 روزه دو رويکرد قالب در رابطه با سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي کلان کشور در خصوص توسعه اقتصادي مطرح بود که يکي، متکي بود بر پيش‌شرط حذف تحريم‌ها و ارتباط و تعامل با کشورهاي غربي بود. يک رويکرد هم بحث عدم توجه به تحريم‌ها و اتکا به منابع و ابزارها و امکانات داخلي بود.
وي مي‌افزايد: ما رويکرد اول را در انتخابات اخير رياست‌جمهوري شاهد بوديم که اقبال بيشتري داشت و با وجود مشارکت پاييني که در انتخابات بود، اما اکثريت آقاي پزشکيان را به اين دليل انتخاب کردند که مساله تحريم‌ها را بتواند پيگيري کند.
اين کارشناس بازار کار تصريح مي‌کند: به‌هرحال اين شعار قالب آقاي پزشکيان بود و يا شايد برآيند آن تبليغاتي بود که در انتخابات نسبت به رقبا داشت و مردم به او توجه کردند. خود بدنه حاکميت هم براساس عقلانيتي که در رابطه با مواجه شدن با مشکلات کشور طي 4 دهه اخير بود، تا حدودي به اين مساله رضايت داشتند که بايد تحريم‌ها برداشته شود.
حاج‌اسماعيلي عنوان مي‌کند: البته رويکرد دوم که عدم توجه به تحريم‌ها و اتکاي داخلي بود را ما در يک دوره سه ساله در دولت سيزدهم شاهد بوديم. آن‌ها با اين مبنا کار خود را شروع کردند و بعد از سه سال هم ديديم که هيچ اتفاق خاصي نيفتاد و نتوانستند موفق باشند.
اين کارشناس بازار کار متذکر مي‌شود: گرچه به صورت افسارگسيخته هم تبليغ شد که کارهايي صورت گرفته و چون از همه شبکه‌هاي تبليغي و رسانه‌اي در حوزه دولت و حکومت استفاده مي‌کردند، دنبال اين تلقين بودند که بدون توجه به مساله تحريم‌ها، توانستند کارهايي را انجام دهند، اما ما برآيند اين کار را بعد از سه سال ديديم که نه‌تنها اتفاقي نيفتاده، بلکه مشکلات بيشتري بر کشور تحميل شده است.
بدون رفع تحريم‌ها امکان توسعه وجود ندارد
اين کارشناس بازار کار در ادامه مي‌گويد: بعد از جنگ 12 روزه حتما شرايط و معادلات تغيير کرده و حتي اتخاذ سياست براي توسعه و اداره کشور نيز دچار تغيير خواهد شد و تحت‌تاثير تحولات قرار گرفته است. اين سناريوها نشان مي‌دهد که ديگر بحث توسعه کشور بدون تحريم‌ها مطرح نيست و اين، رنگ باخته است.
حاج‌اسماعيلي مي‌افزايد: آن‌هايي که تلاش مي‌کردند اين مساله را برجسته کنند که ما نمي‌خواهيم به مساله روابط بين‌الملل توجه کنيم يا تحريم‌ها را پيگيري نکنيم، ديگر اين شعار را نمي‌توانند مطرح کنند، چون به‌هرحال موضوع مهمي است و اين کاملا جا افتاده که بدون برداشتن تحريم‌ها و حل منازعات بين‌المللي و روابط خارجي، امکان توسعه ايران وجود ندارد.
وي تصريح مي‌کند: اين مساله تا اندازه‌اي مورد غفلت قرار گرفت و کشور را وارد جنگ کرد. اگر ما در بحث‌هاي ديپلماتيک و فني و مسايل اجتماعي و حتي فني و تخصصي مثل اقتصاد به درستي و با عقلانيت براي منافع ملي فکر کرده بوديم، شايد وارد جنگ نمي‌شديم. اين‌ها، همه غفلت‌هايي است که صورت گرفته و نه‌تنها در بخش‌هاي اقتصادي دچار آسيب فراوان شديم، بلکه ما را دچار تهديدات امنيتي و جنگ کرد.
چشم‌انداز رشد اقتصادي بالا وجود ندارد
اين کارشناس بازار کار با اشاره به سناريو اولي که در رابطه با رشد اقتصادي وجود دارد، مي‌گويد: سناريويي که مطرح شده، اولين آن‌ها اين است که تحريم‌ها برداشته شود. کمترين احتمال را بايد به سناريو اول بدهيم، زيرا شرايطي که الان حاکم است، اين علامت و نشانه را به ما نمي‌دهد.
حاج‌اسماعيلي مي‌افزايد: هنوز حدود 3 سال از دوره رياست‌جمهوري ترامپ باقي مانده و ما شخصيت او و روابط او با اسرائيل را مي‌شناسيم و تاثيرگذاري لابي يهودي و اسرائيل را در آمريکا و روي رفتارهاي ترامپ کاملا مي‌بينيم. اين را در دوره اول رياست‌جمهوري ترامپ هم تجربه کرديم.
وي متذکر مي‌شود: آنچه که اتفاق افتاد و منجر به جنگ شد هم نشان داد که آن‌ها نيت خوبي نسبت به ايران ندارند، بنابراين خيلي ساده‌لوحانه است که ما فکر کنيم در چنين وضعيتي که خاص هست، امکان بازيابي شرايط را داريم، بنابراين فکر نمي‌کنم اتفاقي بيفتد که ما بتوانيم تحريم‌ها را برداريم.
اين کارشناس بازار کار عنوان مي‌کند: آنچه که ما در برنامه هفتم توسعه تدوين کرديم، مبتني بر بحث رويکرد اداره کشور و توسعه اقتصادي بدون توجه به مساله تحريم‌ها بود. براي همين هم آن‌جا ما رشد اقتصادي 8 درصد تکراري را آورديم که در 6 برنامه قبل از آن هم تکرار کرده بوديم؛ بدون اين‌که به مولفه‌هاي نيازمند رشد اقتصادي 8 درصد مثل تعامل با دنيا توجه کنيم، اين‌که بايد در بخش‌هاي مختلف صنايع کشور و زيرساخت‌ها سرمايه‌گذاري کنيم، انرژي مناسب را براي کشور بهينه و در عين حال، تکنولوژي و فناوري وارد کشور کنيم.حاج‌اسماعيلي تصريح مي‌کند: اين‌ها وقتي وجود نداشته باشد، چطور مي‌شود يک رشد اقتصادي 8 درصدي ايجاد و در عين حال، ثباتي هم به لحاظ اقتصادي و اجتماعي ايجاد کنيم. همان موقع هم انتقاداتي به مساله رشد اقتصادي 8 درصد در برنامه هفتم توسعه شد که غيرواقع‌گرايانه است و بدون اين نگاه است که ما شرايط را براي رشد اقتصادي 8 درصد فراهم کنيم.
دستمزدها در سال 1405 به چه سمتي مي‌رود؟
اين کارشناس بازار کار در عين حال مي‌گويد: در سناريوهاي ديگر مطرح شده که وضعيت به همين شکل فعلي ادامه پيدا کند و يا اين‌که تحريم‌ها تشديد شود. الان واقعا اين‌ها قابل پيش‌بيني نيست که ما فکر کنيم چه اتفاقاتي خواهد افتاد.
حاج‌اسماعيلي مي‌افزايد: شما مي‌دانيد ما بعد از جنگ 12 روزه هر روز منتظر اين بوديم که ممکن است اسرائيل دوباره به ايران حمله کند. هنوز هم اين تهديدات برطرف نشده است. در عين حال، در بخش سياست‌هاي گفتماني نيز شاهد اين هستيم که آمريکا به عنوان باني اصلي تحريم‌ها عليه ايران، همچنان کشورهاي مختلف را تهديد مي‌کند که حق کار با ايران را ندارند و يا خود ايران را تهديد مي‌کند که بيشتر از مراودات اقتصادي محروم مي‌شود.
وي يادآور مي‌شود: ما ديديم که حتي ترامپ، بريکس را تهديد کرد که اگر آن‌جاها اقدامات اقتصادي پررنگي شکل بگيرد، تحريم خواهند شد. در عين حال، به چين و هند که از نفت ايران استفاده مي‌کنند، هشدار داده شد که نبايد نفت ايران را بخرند. اين‌ها نشان مي‌دهد که سناريوي تشديد تحريم‌ها هم وجود دارد، زيرا حداقل تا پايان دوره ترامپ احتمال اين‌که تحريم‌ها تشديد شود، وجود دارد؛ گرچه ما اظهارات و اقداماتي را از طرف وزارت خزانه‌داري آمريکا و وزارت خارجه آمريکا شاهد بوديم که تحريم برخي موسسات و افراد هم شکل گرفته است.
اين کارشناس بازار کار تصريح مي‌کند: آن‌ها عملا دنبال محدوديت‌هاي بيشتر براي کشور هستند. خب در چنين وضعيتي که هم شرايط غيرقابل پيش‌بيني است و هم اقداماتي از طرف آن‌ها صورت گرفته و در کنار آن‌ها همچنان تهديدات امنيتي وجود دارد و برطرف نشده است، مبناي قابل اشتراکي براي مذاکرات، پيش رو نيست که فکر کنيم ايران و آمريکا سر يک ميز مي‌نشينند.
حاج‌اسماعيلي عنوان مي‌کند: در چنين فضايي توجه کنيد که کشور با کمبود منابع روبه‌رو است. خب درآمدهاي ارزي کشور به حداقل خواهد رسيد و ما الان نيز در بخش انرژي دچار مشکل هستيم. ما مي‌بينيم صنايع و بازار کار با مشکل کمبود برق مواجه هستند و کمبود آب نيز به دليل خشکسالي‌ها تشديد شده است.
وي متذکر مي‌شود: وقتي دولت منابع کافي ندارد، چطور امکان بهبودي شرايط وجود دارد؟ من حتي پيش‌بيني مي‌کنم که ما براي سال آينده، افزايش دستمزدها را در تناسب با سال گذشته نتوانيم اضافه کنيم و حتما کمتر خواهد شد، زيرا دولت با کمبود منابع اعتباري مواجه است.اين کارشناس بازار کار مي‌گويد: اگر هم بخواهد افزايش دستمزدها را بدون پشتوانه مالي افزايش دهد، حتما بار تورمي آن، فشار بيشتري را به اقتصاد و حتي خود حقوق‌بگيران خواهد آورد.به گزارش آراز آذربايجان به نقل از خبرآنلاين،حاج‌اسماعيلي تصريح مي‌کند: پيش‌بيني من اين است که ما به سمت جيره‌بندي بيشتر و کوپن و کالابرگ خواهيم رفت. در نهايت غير از اين‌که امکان رشد اقتصادي بالا نخواهيم داشت، فکر مي کنم مردم هم دچار رياضت اقتصادي بيشتر خواهند شد؛ مگر اين‌که واقعا در حوزه روابط بين‌الملل يک اتفاق خاص را رقم بزنيم و شوک جديدي که مثبت باشد، اتفاق بيفتد.