دانشگاه‌ها در سکوت آنلاين!

طي دو هفته گذشته و با قطع شدن اينترنت بيشترين درخواست‌ اينترنت بين المللي از سوي مشاغل و کسب و کارها مطرح شده و کمتر به مشکلات حوزه علم و برنامه‌هاي دانشگاهيان پرداخته شده است؛ در حاليکه توجه به مشکلات دانشجويان به عنوان بخش تاثيرگذار جامعه حائز اهميت است.به عبارت ديگر برخلاف تصور عمومي، اينترنت بين‌المللي صرفا ابزاري براي ارتباطات روزمره يا استفاده از شبکه‌هاي اجتماعي نيست، بلکه ستون فقرات آموزش عالي و پژوهش علمي در جهان امروز به شمار مي‌رود. دانشگاه‌ها بدون دسترسي به اينترنت جهاني، عملا از چرخه توليد و تبادل علم خارج مي‌شوند.
بر اين اساس بخش عمده منابع علمي مورد استفاده دانشگاهيان از مقالات و مجلات تخصصي گرفته تا کتاب‌هاي الکترونيکي، داده‌هاي آماري، نرم‌افزارهاي پژوهشي و حتي سامانه‌هاي آموزشي بر بستر اينترنت بين‌المللي قرار دارند. پايگاه‌هايي نظير گوگل سال‌هاست به منابع اصلي آموزش و پژوهش در دانشگاه‌هاي کشور تبديل شده‌اند؛ منابعي که در حال حاضر يا به‌طور کامل در دسترس نيستند يا تنها با آدرس‌هاي مستقيم و روش‌هايي که بسياري از کاربران با آن‌ها آشنايي ندارند، قابل استفاده‌اند.
بنابراين در شرايطي که طي روزهاي اخير دسترسي به اينترنت بين‌المللي در کشور به‌طور کامل قطع شده و کاربران تنها به سايت‌هاي داخلي يا »اينترنت ملي« دسترسي دارند، جامعه دانشگاهي کشور با مشکلاتي جدي در حوزه آموزش، پژوهش و ارتباطات علمي مواجه شده است. دانشجويان، اساتيد و پژوهشگران که بخش عمده فعاليت علمي آن‌ها وابسته به منابع، پايگاه‌ها و ارتباطات بين‌المللي است، اکنون با سردرگمي و توقف بخش بزرگي از فعاليت‌هاي علمي خود روبه‌رو شده‌اند.
اينترنت ملي پاسخگوي نياز دانشگاهيان نيست
اگرچه طي سال‌هاي گذشته بر توسعه زيرساخت‌هاي داخلي و بومي تأکيد شده؛ اما واقعيت اين است که اينترنت ملي هنوز نتوانسته جايگزين مؤثري براي اينترنت بين‌المللي به‌ويژه در حوزه دانشگاهي باشد. بسياري از دانشجويان و اساتيد با آدرس دقيق پايگاه‌هاي علمي آشنا نيستند و جست‌وجوي علمي آن‌ها وابستگي مستقيم به موتورهاي جست‌وجوي جهاني دارد.
از سوي ديگر، بسياري از سامانه‌هاي داخلي يا منابع بومي يا به‌روز نيستند يا پوشش محدودي از رشته‌ها و موضوعات علمي دارند. در نتيجه، پژوهشگران ناچارند براي دسترسي به آخرين يافته‌هاي علمي به منابع بين‌المللي رجوع کنند، امکاني که در شرايط فعلي عملا از آن‌ها سلب شده است.
دانشجويان تحصيلات تکميلي قربانيان اصلي قطع اينترنت
در شرايط عدم دسترسي به اينترنت بين المللي دانشجويان کارشناسي ارشد و دکتري بيش از ساير گروه‌ها از اين وضعيت آسيب ديده‌اند؛ چرا که تدوين پايان‌نامه و رساله، نيازمند دسترسي مستمر به مقالات جديد، مرور پيشينه پژوهش و تحليل داده‌هاي به‌روز است. قطع اينترنت بين‌المللي، بسياري از اين دانشجويان را در ميانه مسير پژوهشي متوقف کرده است.
در اين رابطه "محمد حسين" دانشجوي دکتري مهندسي برق دانشگاه تهران مي گويد: براي نوشتن يک فصل از رساله، بايد ده‌ها مقاله جديد را بررسي کنيم. الان گوگل درست و حسابي باز نمي‌شود، ما هم نمي‌توانيم وارد ژورنال‌ها شويم. عملا کار پژوهشي ما متوقف شده و هيچ جايگزين مناسبي هم وجود ندارد.
وي در ادامه مي گويد: اساتيد از ما مي‌خواهند منابع جديد را بررسي کنيم، اما وقتي اينترنت بين‌المللي قطع است، اين درخواست غيرممکن مي‌شود. خيلي از همکلاسي‌ها حتي نمي‌دانند بايد از کجا شروع کنند.
بسياري از دانشجويان سردرگم هستند
اين دانشجوي 36 ساله مي گويد: در واقع بسياري از دانشجويان آشنايي کافي با آدرس دقيق سايت‌هاي علمي ندارند و هميشه از طريق موتورهاي جست‌وجو به منابع مي‌رسيدند. وقتي گوگل درست حسابي کار نمي‌کند، دانشجو کاملا سردرگم مي‌شود و نمي‌داند از کجا بايد شروع کند. اين موضوع فشار رواني زيادي به دانشجويان وارد کرده است.
"اميرحسين" دانشجوي رشته مهندسي کامپيوتر دانشگاه تهران نيز در اين رابطه مي گويد: بخش زيادي از آموزش در رشته ما مبتني بر پلتفرم‌ها، مخازن کد و منابع آنلاين خارجي است. وقتي اينترنت بين‌المللي قطع مي‌شود، عملا امکان يادگيري عملي و به‌روز از بين مي‌رود. در اين شرايط، آموزش صرفا به مباحث تئوريک محدود مي‌شود که پاسخگوي نياز بازار کار و پيشرفت علمي نيست.
بايد بدانيم آخرين يافته‌هاي علمي دنيا چيست
اين دانشجوي دوره کارشناسي ارشد ادامه مي‌دهد: کار رساله دکتري اساسا بدون دسترسي به مقالات جديد امکان‌پذير نيست. ما بايد به‌صورت مداوم آخرين پژوهش‌هاي منتشرشده را بررسي کنيم تا بدانيم علم در دنيا به چه سمتي حرکت کرده است. الان با قطع اينترنت بين‌المللي، حتي امکان جست‌وجوي ساده در گوگل وجود ندارد و بسياري از پايگاه‌هاي تخصصي کاملا از دسترس خارج شده‌اند. اين وضعيت باعث شده عملا چند هفته از زمان پژوهشي ما از بين برود، بدون اينکه بدانيم چه زماني شرايط به حالت عادي برمي‌گردد.
توقف همکاري‌هاي علمي بين‌المللي
وي ادامه مي دهد: دوستاني دارم که پژوهشگر دوره پسا دکتري هستند که در يک پروژه مشترک با يک دانشگاه اروپايي کار مي‌کنند. جلسات آنلاين، ارسال داده‌ها و هماهنگي‌ها همگي وابسته به اينترنت بين‌المللي است. با اين وضعيت، عملا پروژه متوقف شده و نمي‌توانيم پاسخگوي طرف خارجي باشيم."رويا" دانشجوي رشته مهندسي شيمي دانشگاه تهران نيز مي گويد: در روزهاي امتحان، استرس به‌اندازه کافي وجود دارد. وقتي اينترنت هم قطع مي‌شود و نمي‌توانيم حتي اطلاعيه‌هاي آموزشي، فايل ها يا منابع امتحاني را ببينيم، فشار رواني چند برابر مي‌شود. از سوي ديگر، اساتيد نيز براي بارگذاري سؤالات، دريافت پاسخ‌نامه‌ها و تصحيح آزمون‌ها با محدوديت روبه‌رو هستند.
اين دانشجو ادامه مي دهد: برخي اساتيد نيز معتقدند که اين شرايط مي‌تواند به نابرابري آموزشي منجر شود؛ چرا که دانشجوياني که دسترسي به فايل جزوات آموزشي دارند يا موفق به دانلود جزوه‌ها شده‌اند، بهتر مي‌توانند اين شرايط را پشت سر بگذارند، در حالي که ساير دانشجويان متضرر مي‌شوند.
به گفته اين دانشجو، نوآوري امروز وابسته به دسترسي آزاد به دانش جهاني است. بسياري از ابزارهاي پژوهشي، پلتفرم‌هاي نوآوري و منابع آموزشي روي سرورهاي خارجي قرار دارند. قطع اينترنت بين‌المللي، فاصله پژوهشگران ايراني را با مرزهاي دانش بيشتر مي‌کند و انگيزه فعاليت علمي را کاهش مي‌دهد.
اساتيد؛ اختلال در تدريس، پژوهش و ارتباطات علمي
قطع اينترنت صرفا دانشجويان را تحت تأثير قرار نداده بلکه اساتيد دانشگاه‌ها نيز با مشکلات متعددي در اين رابطه روبه‌رو شده‌اند. چرا که به‌روزرساني محتواي دروس، دسترسي به منابع آموزشي جديد، داوري مقالات علمي، ارسال مقاله به ژورنال‌ها و شرکت در پروژه‌هاي مشترک بين‌المللي، همگي نيازمند اينترنت بين‌المللي پايدار است.
ضمن اينکه هم‌زماني قطع اينترنت بين‌المللي با ايام امتحانات پايان‌ترم، ابعاد تازه‌اي به اين مشکلات افزوده است. در سال‌هاي اخير، بسياري از دانشگاه‌ها به سمت استفاده از آزمون‌هاي الکترونيکي، سامانه‌هاي مديريت يادگيري، ارسال آنلاين پاسخ‌ها و حتي امتحانات ترکيبي حضوري مجازي حرکت کرده‌اند. قطع اينترنت، اين روند را با اختلال جدي مواجه کرده است.
در اين رابطه يکي از اعضاي هيئت علمي دانشگاه مي‌گويد: بسياري از اساتيد در حال داوري مقاله يا مکاتبه با مجلات خارجي هستند. قطع اينترنت حتي امکان ارسال يک ايميل ساده را هم با مشکل مواجه کرده است. اين موضوع به اعتبار علمي اساتيد و دانشگاه‌ها لطمه مي‌زند.
وي در ادامه مي گويد: بايد بدانيم علم ماهيت جهاني دارد. وقتي ارتباط علمي ما با دنيا قطع مي‌شود، دانشگاه عملا به يک فضاي بسته تبديل مي‌شود. نتيجه اين وضعيت، عقب‌ماندگي علمي و کاهش کيفيت آموزش خواهد بود.
تأخير در فرايند فراغت از تحصيل
اين استاد دانشگاه تهران تاکيد مي کند: دانشجويان تحصيلات تکميلي در اين مقطع معمولا هم‌زمان با امتحانات در حال نگارش پروپوزال، پايان‌نامه يا مقاله هستند. قطع اينترنت بين‌المللي باعث شده بسياري از آن‌ها نتوانند منابع لازم را تکميل کنند يا فايل‌هاي خود را براي اساتيد راهنما و مشاور ارسال کنند. اين مسأله مي‌تواند منجر به تأخير در فراغت از تحصيل شود.
اختلال در همکاري‌هاي علمي و بين‌المللي
به گفته اين استاد دانشگاه، در سال‌هاي اخير، بسياري از دانشگاه‌ها تلاش کرده‌اند با حضور در پروژه‌هاي مشترک، کنفرانس‌ها و شبکه‌هاي علمي بين‌المللي، جايگاه علمي خود را ارتقا دهند. قطع اينترنت بين‌المللي، اين مسير را نيز با چالش جدي مواجه کرده است.
وي مي افزايد: بسياري از همکاران من در پروژه‌هايي فعاليت مي‌کنند که ماهيت بين‌المللي دارند و نيازمند ارتباط مستمر با پژوهشگران ساير کشورها هستند. قطع اينترنت بين‌المللي باعث شده ارسال داده‌ها، برگزاري جلسات آنلاين و حتي هماهنگي‌هاي ساده با مشکل مواجه شود. ادامه اين وضعيت مي‌تواند اعتماد علمي و همکاري‌هاي مشترک را به‌طور جدي تحت تأثير قرار دهد.
بنابراين کارشناسان معتقدند تداوم قطع اينترنت بين‌المللي مي‌تواند پيامدهايي فراتر از اختلال‌هاي کوتاه‌مدت به همراه داشته باشد. کاهش کيفيت آموزش، افت توليدات علمي، افزايش مهاجرت نخبگان، دلسردي دانشجويان و کاهش رتبه علمي دانشگاه‌ها در سطح جهاني، از جمله تبعاتي است که ممکن است در بلندمدت خود را نشان دهد.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايسنا، قطع اينترنت بين‌المللي، آن هم در حساس‌ترين مقطع تقويم آموزشي دانشگاه‌ها يعني ايام امتحانات پايان‌ترم، صرفا يک اختلال فني نيست، بلکه چالشي چند وجهي براي آموزش، پژوهش و در مجموع تحقق عدالت آموزشي محسوب مي‌شود و مي‌تواند مشکلاتي همچون ايجاد وقفه در پژوهش‌هاي علمي گرفته تا اختلال در برگزاري و ارزيابي امتحانات ايجاد کند. از سوي ديگر دوره‌هاي آموزشي بين‌المللي که افراد از داخل ايران در آن شرکت مي‌کنند، تدريس و يادگيري آنلاين نيز تحت تاثير قطعي اينترنت قرار مي‌گيرد.
بنابراين بسياري از اساتيد، دانشجويان و مسئولان دانشگاهي معتقدند تداوم اين شرايط مي‌تواند پيامدهاي جبران‌ناپذيري براي کيفيت آموزش عالي و اعتماد علمي ايجاد کند و خواستار توجه جدي به ضرورت دسترسي پايدار دانشگاه‌ها به اينترنت بين‌المللي، به‌ويژه در مقاطع حساس آموزشي هستند.