خيابان غذا در اروميه؛ ضرورتي اقتصادي، اجتماعي و گردشگري در قلب آذربايجان غربي

به گزارش آراز آذربايجان، روز چهارشنبه 30 آبان 1404 قرارداد مشارکت به روش ساخت، بهره‌برداري، اجاره، انتقال براي احداث »خيابان غذا« در خيابان فدک اروميه ميان آيدين رحماني رضائيه، شهردار اروميه و جعفر صحرايي، مدير موفق مجموعه رستوران‌هاي زنجيره‌اي »غذاي آماده گندمگ« به امضا رسيد، اين پروژه که در مجاورت مجتمع تجاري بزرگ »اورياد مال« اجرا خواهد شد، مي‌تواند يکي از مهم‌ترين اقدامات زيرساختي دهه اخير در حوزه اقتصاد شهري و گردشگري خوراک در شمال‌غرب کشور باشد.
اروميه با جمعيتي بيش از 800 هزار نفر و نرخ بيکاري جوانان بالاي 18 درصد يکي از شهرهايي است که فشار اقتصادي را بر خانوارها وارد کرده است، در چنين شرايطي، هر پروژه‌اي که بتواند اشتغال مستقيم و غيرمستقيم پايدار ايجاد کند، از اولويت استراتژيک برخوردار است.
از سوي ديگر، فرهنگ غذايي غني آذربايجان غربي از آش دوغ و کوفته تبريزي و دلمه برگ مو تا کباب‌هاي محلي و برند کباب سيب زميني در کشور همچنين رواج غذاهاي ترک، رواج بي‌رويه فست‌فودها و شيريني‌هاي سنتي مانند نقل و حلوا، يکي از مهم‌ترين جاذبه‌هاي بالقوه گردشگري اين منطقه به شمار مي‌رود که تاکنون به صورت سازمان‌يافته عرضه نشده است.
موقعيت خيابان فدک دقيقاً روبه‌روي ورودي اصلي اورياد مال، شلوغ‌ترين نقطه تجاري شهر است، روزانه بيش از 30 هزار نفر از اين محدوده عبور مي‌کنند، اما نبود فضاي منظم عرضه غذا، کمبود پارکينگ و پراکنده شدن دست‌فروشان غذايي و ترافيک سنگين، تجربه خريد و تفريح شهروندان و گردشگران را تلخ کرده است. حال چگونه خيابان غذا مي‌تواند اين گره کور شهري را به فرصتي طلايي تبديل کند؟
تجربيات موفق جهاني و داخلي
بانکوک (تايلند): خيابان يائووارات (Yaowarat) سالانه بيش از 10 ميليون گردشگر جذب مي‌کند و 70 درصد درآمدش از گردشگري خوراک است.
استانبول (ترکيه): خيابان نوساتيه (Nevzatye) و منطقه بشيکتاش و منطقه غذاي خياباني کاديکوي، الگوي موفق کشورهاي همسايه ما هستند.
اصفهان: خيابان غذاي چهارباغ عباسي(در حال اجرا) و سي‌وسه‌پل شب‌هاي شلوغي را تجربه مي‌کند.
رشت: ميدان شهرداري و خيابان‌هاي اطراف آن به عنوان »شهر خلاق خوراک يونسکو« سالانه بيش از 2 ميليون گردشگر داخلي و خارجي جذب مي‌کند.
اروميه با داشتن مرز مشترک با سه کشور ترکيه، عراق و جمهوري آذربايجان و عبور سالانه بيش از 4 ميليون زائر و گردشگر از پايانه‌هاي مرزي بازرگان، سرو و رازي(آمار گمرک غرب کشور 1403) ظرفيت مشابه يا حتي بيشتري نسبت به رشت دارد.
براي اينکه خيابان غذا صرفاً يک رديف غرفه فلزي نباشد، بلکه به يک جاذبه هويتي تبديل شود، پيشنهادات زير ارائه مي‌شود:
در معماري غرفه‌ها استفاده از الگوي»ايوان‌هاي چوبي با طاق ضربي آجري« مشابه خانه‌هاي قديمي محله‌هاي اوچ گنبد، نوگئچر تلفنخانه ، پوشش سقف با سفال سنتي قرمز يا کاهگل مدرن.
نماسازي با سنگ لاشه محلي کوه‌هاي سير و يا سنگ مالون منطقه قره‌ضياءالدين.
نصب تابلوهاي چوبي با خط نستعليق و نقش‌ونگارهاي سنتي اورارتويي و سلجوقي.
کف‌پوش و مبلمان شهري، کف‌سازي با سنگ‌فرش بازالت سياه محلي(مانند سنگ‌فرش‌هاي قديمي بازار اروميه) به همراه سنگ قباد سفيد براي ايجاد طرح‌هاي هندسي؛
نصب نيمکت‌هاي چوبي با طرح قاشقي(مشابه نيمکت‌هاي پارک ائللرباغي)؛
نورپردازي با چراغ‌هاي فانوسي مسي و لوسترهاي دست‌ساز؛
فضاي سبز و پوشش گياهي با کاشت درختان ميوه بومي مقاوم مانند انار، زردآلو، آلبالو، سيب و طاق هاي انگور ؛
ايجاد باغچه‌هاي عمودي با گياهان دارويي منطقه از جمله نعنا فلفلي، پونه کوهي، آويشن دنايي، کاکوتي؛
احداث آب‌نماي کوچک با طرح حوض‌خانه‌هاي قديمي و کاشت نيلوفرهاي آبي.
براي سرمايه‌گذار، جعفر صحرايي که سال‌هاست در حوزه غذاي آماده و رستوران‌داري موفق عمل کرده، اين پروژه چند مزيت دارد:
اجاره بلندمدت 20–25 ساله زمين شهرداري با اجاره‌بهاي ثابت ؛
دسترسي به ترافيک روزانه 30–50 هزار نفر در محدوده اورياد؛
امکان برندسازي ملي و منطقه‌اي(شبکه گندمگ مي‌تواند اولين برند زنجيره‌اي غذاي خياباني شمال‌غرب شود)؛
بازگشت سرمايه پيش‌بيني‌شده در کمتر از 5 سال با توجه به حاشيه سود 40–60 درصدي غذاهاي سنتي.
اين تحول خوشمزه آيا به کام مردم منطقه خواهد بود ؟
ايجاد حداقل 300 شغل مستقيم و 700 شغل غيرمستقيم(براساس نسبت متوسط خيابان‌هاي غذا در ايران)، درآمد پايدار شهرداري از اجاره و عوارض سالانه، جذب گردشگر خارجي به‌ويژه از کردستان عراق و شرق ترکيه که قدرت خريد بالايي در حوزه خوراک دارند(ميانگين هزينه يک خانواده عراقي در اروميه بيش از 3 ميليون تومان در هر سفر است) در شرايطي که بسياري از جوانان اروميه به‌دليل نبود فرصت شغلي مناسب مهاجرت مي‌کنند و شهر از ظرفيت عظيم گردشگري خوراک خود استفاده نکرده، احداث خيابان غذا در خيابان فدک نه يک پروژه لوکس، بلکه يک ضرورت اقتصادي و اجتماعي است.
اگر اين پروژه با تأکيد بر هويت بومي، کيفيت غذايي بالا و مديريت حرفه‌اي اجرا شود، اروميه مي‌تواند طي پنج سال آينده به »پايتخت غذاي خياباني غرب کشور« تبديل شود همان‌گونه که رشت در شمال و اصفهان در مرکز چنين جايگاهي پيدا کردند.
اين خيابان نه فقط يک رديف رستوران، بلکه يک مقصد جديد گردشگري، نماد غرور محلي و موتور محرک اقتصاد شهري خواهد بود و مردم اروميه منتظر يک تحول خوشمزه و پايدار هستند.
وقتي کسي شب در اين خيابان قدم مي‌زند، احساس مي‌کند وارد حياط خانه‌ي مادربزرگش در محله‌ي اوچ‌گنبد شده، بوي کباب و نعنا فلفلي و انگور تازه مي‌آيد، صداي آب حوض مي‌پيچد، نور فانوس مسي روي سنگ لاشه سير مي‌افتد و روي ديوار نقش شير اورارتويي برق مي‌زند.
اين ديگر فقط يک خيابان غذا نيست؛ اين »اروميه‌ي کوچک« است، يک تکه زنده از هويت آذربايجان غربي که هر گردشگري را عاشق خودش مي‌کند.