خانه‌دار شدن ايراني‌ها؛ رويايي 49 تا 89 ساله

بر اساس داده‌هاي مرکز آمار، شاخص »دسترسي به مسکن« که نشان مي‌دهد يک خانواده با کل درآمد سالانه خود چه مدت زمان نياز دارد تا يک واحد 100 متري خريداري کند، در سطح کشور به طور ميانگين 10 سال و در تهران حدود 18 سال برآورد شده است. اين در حالي است که معيار رايج جهاني کم‌تر از 15 سال محسوب مي‌شود.
با اين حال، شاخص ديگري تحت عنوان «مدت زمان انتظار با توجه به پس‌انداز سالانه» تصوير واقعي‌تري از شرايط ارائه مي‌دهد.
نرخ پس‌انداز خانوار‌ها در سال 1403 نسبت به سال قبل رشد داشت؛ در سطح کشور از 18 درصد به 21 درصد و در تهران از 13 درصد به 20 درصد افزايش يافت.
پايه اين ارقام، يک خانوار شهري براي خانه‌دار شدن به طور متوسط بايد 49 سال و در تهران حدود 89 سال پس‌انداز کند.
اين اعداد در مقايسه با سال 1402 بهبود قابل توجهي داشته‌اند؛ چراکه در آن سال مدت انتظار در کل کشور 59 سال و در تهران 152 سال (بيش از يک قرن و نيم) بود. به اين ترتيب، فاصله زماني در تهران بيش از 40 درصد کاهش پيدا کرده است.دلايل اين کاهش را مي‌توان در سه عامل اصلي خلاصه کرد. نخست اينکه در سال 1403 رشد قيمت مسکن تحت تأثير تحولات منطقه‌اي و نگراني‌هاي سياسي، کند شد و نرخ تورم مسکن که در سال 1402 بيش از 60 درصد بود، به حدود 15 درصد رسيد.
دوم، افزايش درآمد خانوار‌ها فراتر از تورم مسکن قرار گرفت؛ متوسط رشد درآمد‌ها در کشور 33.6 درصد و در تهران 29 درصد گزارش شد.
سومين عامل نيز بهبود نرخ پس‌انداز بود؛ هرچند اين بهبود بيشتر ناشي از رشد ارزش دارايي‌ها به‌ويژه املاک طبقات مرفه بود و مستأجران سهم کم‌تري از آن بردند. با وجود اين تغييرات مثبت، همچنان شرايط بحراني توصيف مي‌شود. در تهران مدت انتظار براي خانه‌دار شدن حدود 6 برابر و در کل کشور 3 برابر ميزان متعارف جهانيست.
در حالي که سطح طبيعي اين شاخص در دنيا حدود 15 سال و در بهترين حالت حتي 5 سال يا کمتر است، خانواده‌هاي تهراني بايد نزديک به 90 سال و خانوار‌هاي شهري کشور حدود 50 سال انتظار بکشند تا صاحب‌خانه شوند.
اين شکاف بزرگ بيانگر شدت »فقر مسکن« در ايران است. بر اساس گزارش‌ها، نرخ فقر مستأجران در سال 1402 به 40 درصد رسيد که رکورد دو دهه اخير محسوب مي‌شود.
همچنين شکاف طبقاتي در مالکيت مسکن افزايش يافته است؛ به‌گونه‌اي که در 16 سال اخير تعداد خانوار‌هاي صاحب‌خانه در دهک دهم دو برابر شد، اما در دهک اول تنها 60 درصد رشد کرد و همچنان 100 درصد مستأجران دهک اول فقير هستند.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از فارس،از سوي ديگر، جهش اجاره‌بها بخش زيادي از پس‌انداز سالانه خانوار‌ها را از بين برده و دو ابزار اصلي براي خانه‌دار شدن يعني پس‌انداز و تسهيلات بانکي عملاً کارايي خود را از دست داده‌اند.
Azazarbaijan.aghtesadi@gmail.com