خاستگاه جام زرين حسنلو در چند قدمي ثبت جهاني

امسال روستاي حسنلوي نقده به عنوان يکي از هشت روستاي برتر کشور در ليست نهايي ثبت جهاني قرار گرفته و پرونده آن تکميل و مقدمات کار با موفقيت انجام شده است. اين روستا که با 350خانوار در مسير جاده کمربندي رحمت آباد- نقده و در فاصله 9 کيلومتري شرق نقده قرار دارد، از گذشته‌هاي دور به دليل قرار گرفتن در دشت وسيع و حاصلخيز سولدوز و عبور رودخانه گادر از اهميت ويژه‌اي برخوردار بوده و در طول تاريخ و از هشت هزار سال قبل، سکونتگاه اقوام مختلف بوده است.
اما اکنون آنچه حسنلو را بيش از پيش مشهور کرده، نه دشت سولدوز آن و نه رودخانه گادر است؛ بلکه تپه باستاني حسنلو که خواستگاه جام زرين حسنلو و هزاران شيء تاريخي و ابزار کار انسان‌ها در تمدن‌هاي قديمي از جمله ماناها و قدم‌هاي اوليه براي ثبت جهاني اين روستا است.
90 سال کاوش در تپه حسنلو نقده
نخستين فصل کاوش‌ها در تپه باستاني حسنلو به سال 1313 توسط يک هيات تجاري ايراني و سال 1315 به وسيله سراورل اشتين دانشمند انگليسي بر مي‌گردد که چندين قطعه اشياي تاريخي در آن کشف شد.
مرحله دوم کاوش‌ها در سال 1326 و توسط يک هيات کاوش تجاري با سرپرستي آقاي محمود راد و در سال 1328 از سوي اداره کل باستان شناسي کاوش علمي در اين تپه آغاز شد؛ اين حفاري‌ها در سال هاي 1334 تا 1355 به سرپرستي پرفسور رابرت دايسون از دانشگاه پنسيلوانياي آمريکا ادامه داشت.
در سال‌هاي اوليه حفاري در تپه باستاني، اين هيات ابتدا براي پيدا کردن ارتفاع خاک تشکيل دهنده تمدن‌هاي مختلف سکونت در حسنلو، در مرکز تپه چاهي به عمق 18 متر را حفر کردند.
در اين بررسي ها 10 طبقه استقراري شناسايي شد که معرف‌ترين آنها سکونت انسان از هزاره ششم قبل از ميلاد تا اوايل دوره اسلامي در اين تپه باستاني بود؛ به عقيده دايسون 10 دوره متمايز سکونت در تپه حسنلو وجود داشته است.
مهمترين دوره سکونت در حسنلو همان دوره چهارم (1300 تا 800 قبل از ميلاد) بود؛ همان دوره‌اي که آتش‌سوزي بزرگ و لايه‌هاي سوخته وجود دارد. در اين دوره اين منطقه حدود 500 سال سکونتگاه بوده و ساختمان‌هاي آن از سنگ و هنر اقوام آن بسيار پيشرفته و و آثار آن قابل مقايسه با تپه باستاني زيوه در کردستان و کلوزر و ماليک استان گيلان و لرستان است.
هيات حفاري دايسون توانست اتاق‌هاي متعددي با سالن‌هاي بزرگ در مرکز تپه کشف و ديوار دفاعي قلعه نظامي و دژ محکم اين شهر را از زير خاک بيرون بياورد. از اين دوره به بعد تاکنون کاوش هاي علمي در تپه حسنلو متوقف و در کاوش‌هاي گذشته تنها بخش محدودي از اين شهر باستاني مدفون شده در زير خاک مورد کاوش قرار گرفته است.
جام زرين حسنلو نادرترين آثر تاريخي دنياي باستان
جام زرين حسنلو گنجي بي بديل است که حدود سه هزار سال قدمت دارد، اين کشف در تاريخ باستان شناسي ايران و جهان يکي از مهمترين اکتشافات علمي و از نادرترين آثار تاريخي، ديني و هنري دنياي باستان به شمار مي‌رود.
اين جام در حفاري‌هاي انجام شده توسط رابرت دايسون در تابستان 1337 در آغوش سربازي که روي سينه بر زمين افتاده بود و به پشت او خنجري فرو رفته و از سوي دگرش جام را شکافته بود، يافت شد.
جام زرين حسنلو حدود 950 گرم وزن دارد و از طلا و به شکل ساغري با ديواره هاي زاويه دار ساخته شده است که 20 سانتي‌متر ارتفاع و 18 سانتي‌متر قطر دارد.
روستاي حسنلو در چند قدمي ثبت جهاني قرار دارد
مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان‌غربي گفت: پيگيري براي ثبت جهاني روستاي تاريخي حسنلو به صورت مستمر ادامه دارد چنانکه در حال حاضر موافقت اصولي براي تهيه پرونده و قرار گرفتن در ليست هشت روستاي ايران براي ثبت جهاني انجام شده است.
صفري با يادآوري اينکه پرونده ثبت جهاني روستاي تاريخي حسنلو پس از تکميل و تاييد به سازمان جهاني گردشگري يونسکو ارسال شده، گفت: همه دست به دست هم داديم تا اين روستاي تاريخي که به دليل وجود تپه تاريخي، تالاب‌هاي بين المللي هم جوار اين روستا، نوع فعاليت هاي سنتي مردم اين روستا و دهها موارد ديگر ثبت جهاني شود.
وي درباره مزاياي ثبت جهاني روستاي تاريخي حسنلو گفت: پس از ثبت جهاني تمام رسانه‌هاي گردشگري و پلتفرم هاي معتبر جهاني اين مکان را به صورت رايگان تبليغ مي‌کنند.
مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان‌غربي اظهار کرد: تبليغات رسانه‌هاي معتبر باعث حضور گردشگران از سراسر جهان در اين منطقه و توسعه و ايجاد اشتغال در اين منطقه مي‌شود.
وي افزود: هنگام ورود گردشگر به منطقه، با خود چندين شغل آورده و باعث رونق رستوران‌ها، موزه‌ها و هتل‌ها مي‌شود.
11 هزار گردشگر از تپه تاريخي حسنلو بازديد کردند
مدير پايگاه ملي محوطه تاريخي حسنلو گفت: امسال بيش از 11 هزار گردشگر داخلي و خارجي از تپه تاريخي حسنلو و موزه آثار مکشوفه در اين تپه بازديد کرد.
حسن شيري افزود: امسال بازديد از تپه تاريخي حسنلو 20 درصد افزايش کرده است و بيشترين تعداد ورود بازديد کنندگان در ايام تعطيلات نورزوز امسال ثبت شده است.
وي اظهار کرد: علاوه برتپه تاريخي حسنلو، تالاب بين المللي حسنلو، قلعه حسنلو، موزه پايگاه ملي حسنلو و سدحسنلو از جمله جاذبه‌هاي تاريخي طبيعي روستاي حسنلو است که امسال هم مورد بازديد گردشگران و مسافران قرار گرفت.
مدير پايگاه ملي محوطه تاريخي حسنلو يادآور شد: امسال علاوه بر گردشگران داخلي، بازديد کنندگاني از کشورهاي ترکيه، چين و ژاپن نيز از بناي تاريخي بازديد کردند.
وي خاطرنشان کرد: علاوه بر محوطه حسنلو، موزه آثار مکشوفه در اين محوطه که شامل صدها قطعه تاريخي شامل آثار سفالي، برنجي، سنگي، استخواني و ابزار جنگي هم در معرض ديد علاقمندان قرار گرفته است.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايرنا، محوطه تاريخي حسنلو در 80 کيلومتري اروميه و 9 کيلومتري شهرستان نقده قرار دارد. اين اثر در سال 1344 به شماره 485 در فهرست آثار ملي ثبت شده و جهت انجام فعاليت‌هاي علمي، فني و پژوهشي به پايگاه ملي تبديل شده است.
بر اساس داده‌هاي باستان شناسي، اين تپه در 10 دوره مورد سکونت قرار گرفته است که دوره دهم که قديمي‌ترين دوره سکونت حسنلو به حساب مي‌آيد مربوط به هزاره ششم تا هزاره سوم قبل از ميلاد است.
تپه حسنلو در ميان جلگه‌اي سرسبز و خرم که به »سولدوز« معروف است و در کنار روستايي به همين نام قرار دارد.
بطور تقريبي 14 تپه باستاني در اطراف تپه حسنلو شناسايي شده‌اند که نشان از آباداني، آب و هواي مناسب و رشد فرهنگي انسان‌هاي روزگار کهن در اين ناحيه دارند.