حفاظت از عرصه و حريم آثار تاريخي با گردشگري ميراث محور ممکن است

معيارهاي ثبت هم عمدتا برگرفته از خلاقيت، نوآوري، چگونگي استفاده از منظر طبيعي و در مجموع انتقال دهنده نوعي دانش بشري هستند.
ارزش‌ حريم آثار تاريخي در ايران طي سال‌هاي گذشته و همزمان با افزايش قيمت زمين و سوداگري زمين و تبديل شدن زمين به کالايي لوکس با ارزش افزوده بسيار، موجب شده که ديدگاه حاکم در اين عرصه، بين افرادي که در حرايم آثار تاريخي زندگي مي‌کنند و ميان نمايندگان مجلس و البته دلالان زمين و مسکن به يک پديده متناقض و مزاحم تعبير شود. اما آيا راهي براي درآمدزايي بيشتر از حريم آثار تاريخي با رعايت ضوابط ميراث فرهنگي و بدون نياز به خارج کردن عرصه‌ها از حريم ميراث فرهنگي نيست؟ کارشناسان معتقدند رونق گردشگري در حريم آثار تاريخي مي‌تواند منجر به ايجاد درآمد پايدار و گردشگري پايدار با بهره گيري از آثار و محوطه‌هاي تاريخي بدون نياز به دست بردن در حريم اين آثار شود. »عليرضا عسگري چاوردي« باستان‌شناس و عضو هيات علمي و دانشيار دانشگاه شيراز در اينباره مي‌گويد: گردشگري ميراث محور در کشورهايي نظير ايران که بن مايه و اساس گردشگري آن بر ميراث تاريخي و تمدني بنا شده، منجر به توسعه پايدار گردشگري در محوطه‌هاي تاريخي و حرائم ميراث فرهنگي مي‌شود.
اما چگونگي حصول به اين مرحله نيز نيازمند تشخيص و درک از نوع اثر، ميزان فعاليت پژوهشي انجام شده در عرصه و حريم محوطه‌ها و ديدگاه شناخت‌شناسي رابطه بين اثر و محيط زيست يا بستري است که مجموعه عرصه و حريم محوطه و اثر باستاني را تشکيل مي‌دهد. اين استاد دانشگاه و باستان‌شناس با اعلام اينکه استفاده از اصطلاح گردشگري ميراث محور به اين معنا است که چگونه بتوان پروژه‌هاي عمراني نظير مسيرهاي بازديد، نورپردازي، خدمات سرويس‌هاي بهداشتي و به صورت کلي ناهنجاري‌هاي محيطي جديد را در عرصه و حرائم آثار تاريخي به حداقل رساند تا منابع مالي پروژه‌هاي عمراني به ضد توسعه تبديل نشود، مي‌افزايد: عرصه و حريم هر اثر تاريخي در حقيقت بخشي از هويت منظري، فرهنگي و تاريخي آن اثر باستاني است. به اين شکل که اثر تاريخي در بافت و بستر يک عرصه و حريم خاص متولد شده است. او معتقد است: عرصه و حريم بخشي از وجود و هستي هر اثر تاريخي و يا طبيعي محسوب مي‌شود. چون مشخص مي‌کند که يک محوطه يا بناي باستاني فقط در همان محيط و بستر خاص شکل گرفته و هويت يافته است. عسگري چاوردي با اشاره به اين موضوع که اگر عرصه و حريم از اثر باستاني گرفته شود، حيات تاريخي فرهنگي و بستر هويتي اثر باستاني انسجام و اصالت خود را از دست مي‌دهد، تاکيد مي‌کند: گرفتن عرصه و حريم از يک اثر تاريخي به معناي گم شدن معنا و مفهوم اثر و از دست رفتن هويت فرهنگي تاريخي منظر پيرامون آن اثر يا محوطه است. عضو هيات علمي و دانشيار دانشگاه شيراز با تاکيد بر اهميت حفاظت از عرصه و حريم محوطه‌هاي تاريخي به ويژه آثار و محوطه‌هاي ثبت جهاني شده کشور مي‌افزايد: ضوابط و معيارهاي ثبت جهاني بسياري از آثار تاريخي ايران به بستر فرهنگي، طبيعي و تاريخي اين آثار وابسته است که حداقل بايد دو شرط از 10معيار ثبت جهاني را داشته باشد.
معيارهاي ثبت هم عمدتا برگرفته از خلاقيت، نوآوري، چگونگي استفاده از منظر طبيعي و در مجموع انتقال دهنده نوعي دانش بشري هستند. عليرضا عسگري چاوردي معتقد است: عرصه‌ها و حرايم ميراث ملّي و جهاني، زادگاه و خاستگاه بخشي از دانش بشريت هستند که در مقطعي از زمان در پيشرفت علوم و فنون جهان تاثيرگذار بوده‌اند و امروز نيز در تمام جهان، مکان‌ها و خاستگاه‌هاي اين دانش بشري در چارچوب عرصه‌ها و حرايم ميراث ملّي و جهاني حفاظت مي‌شوند و دولت‌ها موظف به رعايت قوانين و مقرات وضع شده در قانون اساسي و ميراث جهاني يونسکو براي حفظ، معرفي و بهره برداري علمي، فرهنگي و هنري از اين آثار هستند.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا- استاد دانشگاه شيراز تاکيد مي‌کند: براساس اهميت جهاني حفاظت از عرصه و حريم آثار تاريخي، هر نوع توسعه و انجام پروژه عمراني در عرصه و حريم آثار باستاني با رويکرد گردشگري بر پايه اثر تاريخي يا گردشگري ميراث محور قابل انجام است.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com