توصيه به والدين؛ نه ديکتاتور باشيد، نه آسان‌گير!

فرزندپروري يکي از بزرگ‌ترين چالش‌ها و دغدغه‌هاي والدين است. همه پدر و مادرها مي‌خواهند فرزنداني تربيت کنند که موفقيت‌هاي زيادي در زندگي به دست بياورند، اما موفقيت در اين مسير به انتخاب روش‌هاي تربيتي صحيح بستگي دارد. براي انتخاب روش تربيت فرزند، هر والد با توجه به شخصيت خود و تجربياتش، تصميم مي‌گيرد. اما آنچه که در اين مسير اهميت دارد، آگاهي از پيامدهاي هر نوع رويکرد تربيتي است که مي‌تواند تأثير عميقي بر رشد رواني و رفتاري کودک داشته باشد.
سبک‌هاي فرزندپروري چيست؟
مريم سلمانيان، متخصص روانشناسي باليني و دانشيار دانشگاه علوم پزشکي تهران، درباره سبک‌هاي فرزندپروري و تأثير آن‌ها بر رفتار و رشد کودکان گفت: »در حوزه فرزندپروري، چندين سبک تربيتي وجود دارد که هر يک پيامدهاي متفاوتي براي کودک دارند.« يکي از اين سبک‌ها سبک ديکتاتورمآبانه است که در آن والدين با رفتارهاي تحکمي و بي‌محابا با کودک برخورد مي‌کنند و حق اظهار نظر و تصميم‌گيري را از او مي‌گيرند.
کودکاني که در چنين خانواده‌هايي رشد مي‌کنند، اغلب با مشکلاتي مانند عزت‌نفس پايين، مشکلات ارتباطي و افزايش احتمال گوشه‌گيري مواجه مي‌شوند. همچنين، اين کودکان ممکن است در آينده در زمينه‌هاي اجتماعي و تصميم‌گيري مشکلات جدي پيدا کنند.
سبک‌هاي ديگر فرزندپروري:
در مقابل، سبک آسان‌گيرانه يا تساهل‌گرانه قرار دارد. در اين سبک، والدين نظارت مؤثري بر رفتار کودک ندارند و او را آزاد مي‌گذارند تا در بيشتر مواقع خود تصميم بگيرد. اين سبک نيز مشکلات خاص خود را دارد و ممکن است کاهش تمرکز، افت تحصيلي و آسيب‌پذيري بيشتر در برابر رفتارهاي ناهنجار اجتماعي به همراه داشته باشد.
آسيب‌هاي تنبيه بدني و خشونت در فرزندپروري
سلمانيان در ادامه توضيح داد که در هر دو سبک ديکتاتورمآبانه و آسان‌گيرانه، ممکن است تنبيه بدني يا برخوردهاي کلامي خشن رخ دهد. اين گونه رفتارها به جاي اصلاح رفتار کودک، به تخريب رابطه عاطفي بين والدين و فرزندان منجر مي‌شود. اين تخريب مي‌تواند زمينه‌ساز مشکلات روان‌شناختي مانند اضطراب، افسردگي و رفتارهاي پرخاشگرانه در کودک شود.
سبک فرزندپروري مقتدرانه: بهترين روش تربيت
متخصصان روانشناسي کودک، سبک فرزندپروري مقتدرانه را به‌عنوان بهترين رويکرد براي تربيت کودکان توصيه مي‌کنند. در اين سبک، والدين نظارت منطقي و سخت‌گيري منطقي دارند، اما در عين حال به فرزند خود اجازه مي‌دهند نظراتش را ابراز کند و با او به شکل سازنده و مشارکتي تعامل مي‌کنند.
اين سبک کمک مي‌کند تا کودک اعتماد به نفس بالا، مهارت‌هاي تصميم‌گيري و توانايي حل مسائل پيدا کند. همچنين، احتمال بروز بزهکاري و رفتارهاي پرخطر در اين کودکان به مراتب کمتر از ديگر سبک‌هاست. در اين سبک، والدين به‌عنوان حامي و مشاور براي فرزند عمل مي‌کنند و در مسائل مختلف به‌صورت منطقي و با استدلال، تصميم‌گيري را به کودک مي‌آموزند.
رابطه والدين و فرزند: کليد تربيت سالم
يکي از عوامل اصلي در تربيت سالم، رابطه والدين با فرزند است. رابطه ايمن و حمايتي بين والدين و کودک، به او کمک مي‌کند تا احساس امنيت رواني داشته باشد و بتواند به راحتي مشکلات و نگراني‌هاي خود را با والدينش در ميان بگذارد. در مقابل، رابطه‌اي غيرايمن که در آن کودک احساس اضطراب، نگراني يا بي‌اعتمادي مي‌کند، مي‌تواند به بروز مشکلات رفتاري و رواني منجر شود.
چگونه بايد به کودکاني که پرخاشگري يا لجبازي دارند، برخورد کنيم؟
در خانواده‌هايي که کودک رفتارهاي پرخاشگرانه يا لجبازانه نشان مي‌دهد، به‌طور معمول مشکل به نوع رابطه والدين و فرزند بازمي‌گردد. پرخاشگري و لجبازي ممکن است به دليل احساس اضطراب و ناامني رواني در کودک به وجود آيد. در چنين شرايطي، برخوردهاي خشن يا تنبيه بدني فقط مشکل را تشديد مي‌کند و رابطه والدين و فرزند را بيشتر تخريب مي‌کند.
سلمانيان تاکيد مي‌کند که براي کاهش رفتارهاي منفي، والدين بايد رابطه عاطفي خود را با فرزند بهبود دهند و به جاي تنبيه، با روش‌هايي مانند گفت‌وگو و همدلي اقدام کنند. اين امر به تدريج موجب کاهش پرخاشگري و لجبازي در کودک مي‌شود.
آسيب‌هاي ناشي از اختلاف‌نظر ميان والدين
يک مشکل رايج در فرزندپروري، تناقض رفتارهاي والدين است. زماني که والدين در شيوه‌هاي تربيتي خود اختلاف دارند، اين تناقض مي‌تواند اضطراب و سردرگمي زيادي براي کودک ايجاد کند. در چنين شرايطي، کودک نمي‌داند بايد به کدام والدين اعتماد کند و اين مي‌تواند به ناامني رواني و اختلال در رشد شخصيتي او منجر شود.
چگونه والدين بايد اطلاعات فرزندپروري را دريافت کنند؟
سلمانيان همچنين به والدين توصيه کرد که براي حل مشکلات تربيتي خود، به متخصصان مجرب در حوزه روان‌شناسي کودک و نوجوان مراجعه کنند. اطلاعات غيرعلمي که در فضاي آنلاين منتشر مي‌شود، مي‌تواند به تربيت نادرست کودک منجر شود و در بعضي موارد، اثرات منفي و طولاني‌مدت به همراه داشته باشد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از مهر،در نهايت، براي تربيت فرزنداني سالم و موفق، والدين بايد از سبک‌هاي تربيتي منطقي و سازنده استفاده کنند. سبک مقتدرانه که در آن تعامل سازنده و نظارت منطقي وجود داشته باشد، به کودکان کمک مي‌کند تا اعتماد به نفس بالايي پيدا کنند و در آينده نيز با مشکلات کمتري روبه‌رو شوند. به‌علاوه، ايجاد يک رابطه ايمن و محبت‌آميز بين والدين و فرزند، مي‌تواند در پيشگيري از بسياري از مشکلات رفتاري و رواني مؤثر باشد.