اقتصاد ايران نحيف‌تر شد

خريد و فروش بي‌جان است. مردم هم دل و دماغي براي رونق به اين بازار ندارند، اما فقط بازار خرده‌فروشي و عمده‌فروشي ساکت نيستند، اقتصاد ديجيتال نيز به دنبال قطعي سراسري اينترنت خوابيده و مبادلات خارجي هم مسکوت مانده.
خسارت‌هاي غير قابل جبران
سيدمرتضي افقه، اقتصاددان مي‌گويد: در هر کشوري اولين شرط براي پيشرفت و توسعه اقتصادي آن ثبات در اقتصاد و آرامش سياسي است تا انتظارات مثبت نسبت به آينده شکل بگيرد، اين در حالي است که مدت‌هاست انتظارات منفي از خارج از کشور به ايران تزريق شده است که همين مساله لطمات جبران‌ناپذيري بر سرمايه‌گذاري‌ها وارد کرده و سرمايه زيادي نيز تاکنون از کشور خارج شده است به خصوص پس از جنگ 12 روزه و فضاي جنگي که بر کشور حاکم شد، بستري جديد براي خروج سرمايه از کشور فراهم شد.
حال با به وجود آمدن اين بي‌ثباتي‌هاي داخلي که با بي‌ثباتي‌هاي خارجي همراه شده، طبيعتا ضربه‌اي ديگر به بخش توليد و اقتصاد مولد وارد کرده است و منجر به افزايش بيکاري‌ها نيز خواهد شد. منهاي خسارت‌هايي که بر اقتصاد کشور وارد شده است به‌خصوص خسارت‌هاي روحي و رواني، ضربه محکمي نيز بر اقتصاد کشور وارد شده است و اين خسارت‌ها همچنان ادامه دارد.
او مي‌افزايد: با قطعي اينترنت در کوتاه‌مدت بسياري از شرکت‌هاي حوزه فناوري يا شرکت‌هايي که به نوعي فعاليت‌شان به اين حوزه وابسته است يا به فکر تغيير فعاليت‌شان هستند يا اينکه از ايران خارج مي‌شوند، چراکه در موج‌هاي قبلي اعتراضات و قطعي‌هاي اينترنت نيز شاهد آن بوديم که بسياري از شرکت‌هاي دانش‌بنيان که با چالش روبه‌رو شده بودند چنين تصميماتي را اتخاذ کردند. در اين ميان تعداد زيادي از شرکت‌ها هم هستند که به اين شرکت‌ها وابسته‌اند و درآمدشان هم محدود شده يا اينکه بيکار شده‌اند که رونق اقتصادي و ميزان تقاضا در بازار را هم کم مي‌کند و چرخش ثروت و پول را در جامعه به حداقل مي‌رساند.
افقه ادامه مي‌دهد: بنابراين قطعي‌هاي مکرر اينترنت به دلايل گوناگون در حوزه اقتصادي غير قابل جبران است و حاکميت نيز اصلا در مورد اين مساله نگاه اقتصادي ندارد و ميزان خسارت‌هاي احتمالي را در نظر نگرفته است. متاسفانه قطعي اينترنت که صورت گرفت بدون اعلام قبلي بود و هم‌اکنون هم اصلا زمان دقيقي براي وصل کردن آن اعلام نشده است تا فعالان اقتصادي برنامه‌ريزي درستي در اين زمينه داشته باشند و تا زماني که اين رويه‌ها بدون پيش‌بيني دقيق باشد به لحاظ روحي و رواني به جامعه ضربه مي‌زند و بدتر از همه اين است که بستري براي فرار سرمايه‌هاي انساني و مالي و پولي فراهم مي‌کند، البته تا پيش از اين بخشي از افزايش نرخ ارز ناشي از نگراني‌ها از حمله اسراييل بود که برخي مي‌خواستند دارايي‌ها را به ارز تبديل کرده و از کشور خارج کنند و حال اوضاع وخيم‌تر هم شده است.
او مي‌افزايد: در حال حاضر با به وجود آمدن اين تنش‌ها و ناآرامي‌ها در سطح کشور افزايش نرخ ارز شدت گرفته است. يکي از موضوعات ديگري که از سوي امريکا مطرح شده، اتخاذ تعرفه 36 درصدي براي تجارت با کشور‌هايي است که با ايران در ارتباط هستند و اين موضوع به واکنش‌هاي هر دو طرف وابسته است و مي‌تواند بر تجارت کشور‌هاي کوچکي که با ايران در ارتباط هستند و به‌خصوص کشور‌هاي همسايه تاثيرگذار باشد.
در حال حاضر اقتصاد ايران بيشتر با دو کشور چين و هند برقرار است و تا حدودي هم با روسيه و عراق. اين کشور‌ها هم چندان نمي‌توانند در مقابل تعرفه‌هاي امريکا مقاومتي نشان بدهند و اگر اين محدوديت‌ها اعمال شود، لطمه ديگري بر بازار مصرفي ما در کشور خواهد زد و به زودي آثار آن را در متغير‌هاي اقتصاد داخلي و سفره‌هاي مردم مي‌توان مشاهده کرد.
افقه مي‌گويد: شرايط کشور سال‌هاست که در محدوديت و دور زدن تحريم‌ها قرار گرفته هر چند در کوتاه‌مدت هم دور زدن تحريم‌ها موثر بوده، اما در بلندمدت دور زدن تحريم‌ها هزينه‌هاي گزافي را براي مردم به همراه داشته است و پس از روي کار آمدن مجدد دونالد ترامپ مشکلات کشور بسيار بيشتر از گذشته شد به‌خصوص اينکه پس از جنگ روسيه با اوکراين و با حمايت ايران از روسيه بسياري از کشور‌هاي اروپايي نيز از ايران رويگردانند و اين موضوع سبب شد تا کالا‌ها گران‌تر از گذشته به دست مردم برسند و اين‌بار نيز با سياست تعرفه‌اي جديد امريکا کشور‌هاي ديگر در بخش تجارت با ايران حساسيت بيشتري به خرج مي‌دهند.
بزرگ‌ترين خسارت مالي و جاني
رحمان سعادت، اقتصاددان مي‌گويد: يکي از مواردي که در اقتصاد يک کشور حايز اهميت است، سيال بودن آمار و اطلاعات است، چراکه اقتصاد به صورت زنجيروار به هم متصل است و طبيعتا در جريان ارتباطات است که توليد افزايش پيدا مي‌کند و بيکاري کاسته مي‌شود. متاسفانه در روز‌هاي اخير شاهد اتفاقات ناگواري در سطح جامعه بوديم که اوج آن را در هجدهم دي ماه ديديم و همين مساله در کنار افزايش ناآرامي‌ها سبب شد تا بازار و قلب اقتصادي کشور دچار انسداد و تعطيلي شود و به جريان اقتصادي کشور ضربه‌اي جدي وارد کند.
او مي‌افزايد: آنچه مسلم است اقتصاد مدرن متکي به اطلاعات در حوزه فضاي مجازي است و حدود 60 تا 70 درصد ارتباطات اقتصادي از طريق کانال‌هاي مجازي و رسانه‌هاي جمعي در جريان است و طبيعتا در چند روز گذشته با قطعي اينترنت اين جريان نيز قطع شده است و بسياري از افراد ديگر حتي به ايميل‌هايشان هم دسترسي ندارند و سرعت اينترنت هم بسيار کند و حتي ارتباطات تلفني با خارج از کشور هم مختل شده که همه اين موارد باعث يک نوع توقف در روند تجارت خارجي شده است و همين موضوع بر فعاليت‌هاي اقتصادي کشور و کسب و کار‌هاي نوين در فضاي مجازي اثرگذار بوده است.
او توضيح مي‌دهد: هر چند دولت در اين روز پرتنش نيز سعي داشت با روش‌هاي مختلف به نوعي ارتباطات حداقلي را براي تامين کالا‌هاي اساسي مردم حفظ کند تا به لحاظ معيشتي در مضيقه قرار نگيرند و زندگي‌شان با چالشي روبه‌رو نشود، اما اين نکته حايز اهميت است که قطعي اينترنت به هر دليلي باعث محدوديت در فعاليت‌هاي اقتصادي مردم مي‌شود.
ما در جنگ 12 روزه هم شاهد اين موضوع بوديم، اما پس از آن هم مسوولان و نهاد‌هاي ذي‌ربط برآورد دقيقي از ضرر و زيان قطعي اينترنت در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي ارائه ندادند اين در حالي است که اين مساله نيازمند بررسي آماري بود. در شرايطي که بسياري از ارتباطات اجتماعي به خصوص ارتباطات مجازي قطع شده است، نمي‌توانيم برآورد درستي در اين خصوص داشته باشيم، اما به نظر مي‌رسد در طول يک دهه گذشته شايد بزرگ‌ترين شوک اقتصادي و سياسي بود که به ايران وارد شد.
سعادت مي‌گويد: متاسفانه در اکثر شهر‌ها و استان‌هاي کشور شاهد تعطيلي بازار‌ها بوديم که همين موضوع باعث افت توليد، کاهش تجارت داخلي و خارجي و در نتيجه افت توليد ناخالص ملي در سال جاري خواهد شد.
اينکه چه ميزان افت توليد و تجارت در اين مدت رخ داده است هم هنوز مشخص نيست و بايد از مراکزي که اين آمار‌ها را ارزيابي مي‌کنند به دست آورد که هنوز هم چنين آماري وجود ندارد، گرچه شهرداري تهران يا برخي ارگان‌ها برآورد‌هايي از ميزان خسارت‌هاي وارده اعلام کرده‌اند، اما نمي‌توان هنوز رقم دقيقي را اعلام کرد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از اقتصاد24،او مي‌گويد: واقعيت آن است که اين خسارت‌ها يکي از بزرگ‌ترين ضربه‌هايي بود که در طول دو دهه اخير به کشور متحمل شده چه در بخش آسيب به اموال عمومي و چه در بخش از بين رفتن سرمايه‌هاي انساني و جبران اين خسارت‌ها حداقل به يک دهه زمان نياز دارد به خصوص اينکه بازار برخي شهر‌ها بسيار خسارت ديد و به اعتقاد بنده اين بازسازي‌ها تا سال 1414 به طول مي‌انجامد.
آنچه در ايران شاهد بوديم شبيه اتفاقاتي بود که در سوريه رخ داد، هم به لحاظ حجم خسارت‌ها و هم نوع تنش‌هايي که به وجود آمد بسيار مشابه سوريه بود و خوشبختانه ماموران دولتي توانستند اين تنش‌ها را مديريت کنند تا بيش از اين گسترش پيدا نکند، اما همچنان به دليل قطعي اينترنت و مشکلات به وجود آمده نمي‌توان ابعاد مختلف اين موضوع را مورد بررسي قرار داد، اما مي‌توان گفت بزرگ‌ترين خسارت مالي در طول يک دهه گذشته در کشور رخ داده است.