افسردگي خندان ، چهره‌اي متفاوت از غم

اين وضعيت، با وجود نبود نشانه‌هاي کلاسيک مانند کناره‌گيري اجتماعي آشکار، در عمق خود شامل خلق افسرده، کاهش انگيزش، اختلالات خواب و اشتها و احساس بي‌ارزشي مي‌شود. مطالعات روان‌پزشکي نشان مي‌دهد اين نوع افسردگي به دليل دشواري در شناسايي، با تأخير در درمان همراه بوده و خطر بروز پيامدهاي شديد از جمله خودکشي را افزايش مي‌دهد.
رويکردهاي نوين درماني بر غربالگري فعال، گفت‌وگوي بدون قضاوت و مداخلات چندبُعدي روان‌درماني و دارودرماني تأکيد دارند تا از پيامدهاي خاموش و تدريجي اين اختلال پيشگيري شود.
افسردگي خندان، اختلالي با چهره‌اي فريبنده
يک متخصص روانشناسي به پديده افسردگي پنهان(افسردگي خندان) اشاره کرد و گفت: اين نوع افسردگي برخلاف تصور عموم، با غم و اندوه آشکار همراه نيست، بلکه در قالب رفتارهايي مثل پرخاشگري، کمال‌گرايي افراطي و شوخي‌هاي بيش از حد نمايان مي‌شود.
ابوالفضل محمديان با اشاره به دوران حساس نوجواني، اظهار کرد: نوجواني دوره‌اي پر از تغييرات است و در اين ميان، برخي نوجوانان دچار افسردگي مي‌شوند که تشخيص آن بسيار دشوار است. اين نوع افسردگي، که در گذشته با عنوان »افسردگي پنهان« شناخته مي‌شد، در حال حاضر بيشتر با عنوان »افسردگي با تظاهرات متفاوت«مطرح است. در اين حالت، نوجوان به جاي گريه و غمگيني، ممکن است در ظاهر شاد، موفق و پرانرژي به نظر برسد، اما در درون با رنج‌هاي عميق عاطفي دست و پنجه نرم مي‌کند.
اين روانشناس افزود: والدين و معلمان بايد بدانند که افسردگي در نوجوانان هميشه با صورت غمگين همراه نيست. گاهي اوقات، زنگ خطرها در رفتارهايي مثل پرخاشگري و تحريک‌پذيري خود را نشان مي‌دهند. نوجواني که زود از کوره در مي‌رود، لجبازي مي‌کند يا انفجارهاي هيجاني دارد، ممکن است در حال تجربه افسردگي باشد در حقيقت، اين پرخاشگري نتيجه همان تحريک‌پذيري دروني است.
مکانيسم‌هاي دفاعي نوجوانان در پنهان‌سازي رنج
وي گفت: تلاش افراطي براي کمال‌گرايي و موفقيت‌هاي درسي يا ورزشي مي‌تواند راهي براي فرار از احساس پوچي و بي‌ارزشي باشد. ماسک خنده دائمي و شوخي‌هاي بيش از حد، مکانيسم دفاعي براي پنهان کردن رنج‌هاي دروني است.
وي ادامه داد: علائم جسماني نامشخص مانند سردرد، دل‌درد و خستگي دائمي نيز از ديگر نشانه‌هايي هستند که نبايد ناديده گرفته شوند.
محمديان در پاسخ به اين سوال که چه عواملي باعث بروز اين نوع افسردگي مي‌شود، خاطرنشان کرد: يکي از مهم‌ترين دلايل، فشارهاي اجتماعي و خانوادگي است. انتظارات بيش از حد والدين، رقابت‌هاي شديد درسي و مقايسه شدن در فضاي مجازي، نوجوان را مجبور مي‌کند تا تصويري بي‌نقص از خود ارائه دهد. وي اظهار کرد: در خانواده‌هايي که امکان بيان احساسات آزادانه وجود ندارد و رابطه‌اي کيفي ميان والدين و نوجوان شکل نگرفته، نوجوان ياد مي‌گيرد که بايد رنج خود را سرکوب کند. از ديدگاه روان‌شناسي، اين افراد با استفاده از مکانيسم‌هايي مثل انکار و جبران افراطي، سعي در حفظ تعادل رواني خود دارند.
اين روانشناس به راهکارهاي مقابله با اين پديده اشاره کرد و گفت: اولين و مهم‌ترين قدم، آموزش و آگاهي‌بخشي به والدين، معلمان و مشاوران است آنها بايد بتوانند به جاي ظاهر شاد، به تغييرات رفتاري و جسمي نوجوان توجه کنند. قدم بعدي، ايجاد فضاي امن در خانه و مدرسه است تا نوجوان بدون ترس از قضاوت، ديده و شنيده شود.
محمديان افزود: در موارد شديد، مراجعه به روان‌درمانگر ضروري است روان‌درماني و گروه درماني مي‌تواند به نوجوان کمک کند تا با ريشه‌هاي اصلي رنج خود روبه‌رو شود. کاهش فشارهاي غيرمنطقي و فراهم کردن فرصت‌هايي براي لذت بردن از زندگي بدون نياز به رقابت، مي‌تواند نقش بزرگي در بهبود وضعيت روحي نوجوان داشته باشد.
يک متخصص روانشناسي ديگر نيز با بيان اينکه در نوجوانان، سبک‌هاي تربيتي نيز مي‌تواند زمينه‌ساز افسردگي باشد، گفت: تأکيد بيش از حد بر کمال‌گرايي از جمله عواملي است که مي‌تواند نوجوان را در معرض ابتلا به افسردگي قرار دهد. روح اله سيد مهدوي اقدم ادامه داد: عوامل زيستي و ژنتيکي نيز نقش مهمي در بروز اين اختلال دارند. خانواده‌اي که سابقه اين اختلال را دارند، معمولاً فرزندان آسيب‌پذيرتري در برابر افسردگي خواهند داشت.
وي با بيان اينکه تجربه رويدادهاي آسيب‌زا (تروما) در دوران زندگي، يکي ديگر از عوامل مهم ابتلا به افسردگي است، گفت: هر چه تعداد اين تجارب بيشتر باشد، احتمال بروز افسردگي نيز افزايش مي‌يابد. مهدوي اقدم خاطر نشان کرد: اختلال افسردگي عمدتاً با دو نشانه اساسي کاهش لذت از فعاليت‌ها و خلق پايين شناخته مي‌شود ساير علائم شامل بي‌قراري، نشخوار فکري، خستگي مزمن، افکار خودکشي، بي‌توجهي به ظاهر، انزواطلبي، تغيير اشتها و اختلال در خواب هستند.
اين روانشناس با بيان اينکه در نوجوانان، نشانه‌هاي افسردگي متفاوت ظاهر مي‌شود، افزود: گاهي افسردگي در آن‌ها با اضطراب، پرخاشگري يا رفتارهاي انفجاري همراه است. به‌هم‌ريختگي برنامه زيستي بدن، مانند اختلال در خواب، تغذيه و فعاليت‌هاي روزانه نيز مي‌تواند در بروز يا تشديد اين اختلال نقش مهمي ايفا کند.
وي با بيان اينکه اين اختلال ممکن است با تنش‌هاي عضلاني و علائم اضطرابي همراه باشد، يادآور شد: براي تشخيص افسردگي، مراجعه به روانشناس يا روانپزشک ضروري است. متخصصان با استفاده از ملاک‌هاي تشخيصي و ابزارهاي سنجش شدت اختلال، روند درمان را آغاز مي‌کنند. مهدوي اقدم به درمان افسردگي اشاره کرد و افزود: درمان‌هاي روانشناختي خط اول درمان را تشکيل مي‌دهند و در موارد شديد درمان دارويي پيشنهاد مي‌شود.
اين روانشناس بيان کرد: وجود افکار خودکشي از جدي‌ترين نشانه‌هاي افسردگي است و بايد بلافاصله مداخله روان‌پزشکي و روان‌شناختي صورت گيرد. هر نشانه‌اي از افسردگي، به‌ويژه در نوجوانان، بايد جدي گرفته شود تا از پيشرفت اختلال و بروز مشکلات جدي‌تر جلوگيري شود.
رويکردهاي نوين درماني، از ACT تا افزايش انعطاف‌پذيري شناختي
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايسنا،وي با بيان اينکه درمان افسردگي يک فرايند چندبُعدي است، گفت: اگر علل زيستي و ژنتيکي در بروز اختلال نقش داشته باشد، معمولاً درمان دارويي در اولويت قرار مي‌گيرد. اما اگر عوامل محيطي و رواني مؤثر باشد، درمان‌هاي روان‌شناختي کارآمدتر خواهند بود. به‌ويژه در نوجواناني که دچار افکار کمال‌گرايانه يا فقدان‌هاي عاطفي(شکست در روابط رمانتيک) شده‌اند، روان‌درماني بهترين رويکرد است.
وي ادامه داد: يکي از درمان‌هاي نوين و مؤثر، درمان‌هاي موج سوم مانند درمان مبتني بر پذيرش و تعهد (ACT) است که بر انعطاف‌پذيري شناختي تأکيد دارد. در اين رويکردها، فرد مي‌آموزد با اختلال خود مواجه شود و نسبت به مسائل محيطي نگاه منعطف‌تري داشته باشد