از حذف موسيقي تا افزايش افسردگي زنگ خطري که در مدارس جدي گرفته نمي‌شود

نسبت مدرسه با موسيقي در سال‌هاي اخير چالش‌برانگيز بوده است، حواشي پخش موسيقي در مدارس ايران هم معلم بيکار کرده و هم مدير مدرسه را به مقامات مسئول پاسخگو کرده است؛ حالا واکنش اخير وزير آموزش‌وپرورش به پخش موسيقي در مدرسه سبب‌ساز تعجب کارشناسان شده، اظهار نظري که انگار قصد دارد پخش موسيقي و آهنگ را در مدارس زير سوال ببرد و با نفي آن به قداست مدرسه اضافه کند؛ عليرضا کاظمي در اظهار نظري درباره پخش موسيقي در صبحگاه مدارس گفته که: »ما در مدرسه، چيزي به نام آهنگ نداريم و من نمي‌فهمم منظورتان چيست، مدرسه جاي تربيت، آموزش و فعاليت‌هاي گروهي است. حال اگر از ميان 123 هزار مدرسه، دو مدرسه پيدا شوند که برخلاف شئونات فرهنگي و هنجار‌هاي جامعه ما کار‌هايي انجام دهند که جاي آن در فضاي مدرسه نيست، اين موارد به هيچ‌وجه مورد تأييد ما نيست، کجا ما چنين مسائلي داريم؟ هر جايي، شئونات خاص خود را دارد و مدرسه فضاي مقدسي است که در آن تربيت شکل مي‌گيرد. قطعاً جاي اين کار‌ها در مدرسه نيست و ما هم آن را تأييد نمي‌کنيم.«
از حرف‌هاي وزير شوکه شدم
محمدرضا نيک‌نژاد، معلم و کارشناس آموزش در واکنش به اظهارات وزير آموزش و پرورش مي‌گويد: «تجربه شخصي من به‌عنوان معلم اين است، دانش‌آموزان در کشور ما مجبورند خيلي زود يعني ساعت شش از خواب بيدار شوند و طبيعتاً خواب‌آلودند، موسيقي مي‌تواند خواب را از سر آنها بپراند و ذهن‌شان را آماده کند؛ زنگ تفريح هم دقيقاً با همين هدف تعريف شده است، براي استراحت و تازه شدن ذهن و جسم. در اين فضا اگر چند قطعه موسيقي پخش شود ذهن دانش‌آموز را تازه مي‌کند.
من بار‌ها ديده‌ام در روز‌هاي ملي که سرود يا آهنگ پخش مي‌شد، بچه‌ها با انرژي بيشتر، چهره‌اي بازتر و آمادگي ذهني بالاتري وارد کلاس مي‌شدند«.
اما اين کارشناس با اظهار تعجب از نظر وزير آموزش و پرورش ادامه مي‌دهد: »در برخورد اول و با خواندن اين خبر آدم شوکه مي‌شود. شما در مدرسه با دانش‌آموزاني سر و کار داريد که همگي زير سن قانوني‌اند و در دوره‌اي از زندگي هستند که نيازمند شادي‌اند؛ چنين اظهارنظري در جهاني مطرح مي‌شود که علم بار‌ها نشان داده موسيقي حتي بر رشد گياهان هم تأثير مي‌گذارد، حالا در چنين جهاني وزير آموزش‌وپرورشي که مسئوليت دارد کودکان را سالم به جامعه تحويل بدهد، مي‌آيد و مي‌گويد موسيقي يا آهنگ در مدرسه پخش نشود. به نظر من يکي از مهم‌ترين نتايج چنين نگاهي اين است که اين فرد واقعاً صلاحيت اين جايگاه را ندارد.«
به‌گفته نيک‌نژاد:»همه‌جا در دنيا موسيقي را وارد محتواي درسي مي‌کنند، اما اينجا مسئولي مي‌گويد ما موسيقي نداريم. اين حرف نشان‌دهنده يک شکاف بزرگ ذهني، بينشي و حتي سوادي ميان مسئولان آموزش‌وپرورش و مخاطبان آن است. تفاوت آموزش‌وپرورش با بسياري از نهاد‌هاي ديگر اين است که مخاطبانش از پنج‌سالگي وارد اين ساختار مي‌شوند و تا دوره نوجواني در آن حضور دارند، واقعاً عجيب است که چنين اظهاراتي مطرح مي‌شود و عجيب‌تر اينکه تحمل مي‌شود.«
وزير درکي از نياز‌ها و خواست‌هاي جوانان ندارد
جامعه امروز با چالش‌هاي جدي مواجه است، شايد مهم‌ترين آن همين مسائل سياسي و اقتصادي است که سبب شده دغدغه‌هاي ذهني آن جامعه را گرفتار کند، حالا طبيعي است که همين دغدغه‌هاي فراگير در جايي مانند مدرسه و کلاس درس ظهور و بروز کند، نيک‌نژاد با اشاره به همين مسائل مي‌گويد: »امروز تمام فشار‌ها و گرفتاري‌هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي، چه از طرف خانواده‌ها، چه از طرف معلمان و چه از سوي خود دانش‌آموزان، وارد کلاس درس مي‌شود. اگر همين امکان محدود شادي جمعي را هم از بچه‌ها بگيريم، آمار افسردگي، خودکشي و آسيب‌هاي اجتماعي به‌مراتب بالاتر مي‌رود. موسيقي يکي از اين ابزارهاست و من واقعاً تعجب مي‌کنم که بالاترين مقام آموزشي کشور از ممنوعيت پخش آهنگ در مدرسه صحبت مي‌کند.«
اين کارشناس آموزش به خواسته‌هاي نسل جديد اشاره مي‌کند، نسلي که نيک‌نژاد معتقد است خواسته‌هاي آنان در ميان مقامات نمايندگي نمي‌شود، او به اشاره به انتخابات اخير شهردري نيويورک ي‌گويد:»در کشور‌هايي مثل آمريکا فردي 35 ساله شهردار نيويورک مي‌شود، چرا چنين فردي انتخاب مي‌شود و چرا مردم به سمت او اقبال پيدا مي‌کنند؟ به‌اين دليل که سخنگو و نماينده نسل‌هاي جديد است؛ نسل‌هايي که صاحبان واقعي جامعه کنوني‌اند. نسل وزير دوره خود را پشت سر گذاشته، اما نسل جوان نياز‌ها و خواست‌هاي خاص خودش را دارد، اين نوع نگاه نشان مي‌دهد که وزير درکي از نياز‌ها و خواست‌هاي جوانان ندارد.«
ما ياد نگرفته‌ايم به شکل جمعي شادي کنيم
همان‌طور که از نام آموزش و پرورش مشخص است اين نهاد محلي براي آموزش زندگي به افراد جامعه است، حتما تلاش براي ترويج زندگي جمعي مي‌تواند از اهداف مدرسه باشد، اما اين قبيل اظهارنظر‌ها (وزير آموزش‌وپرورش) نسبت چنداني براي زندگي جمعي يا شادي جمعي به‌عنوان نشانه‌هايي از جمع‌پذيري ندارند. نيک‌نژاد با يادآوري همين مسئله بيان مي‌کند: »دانش‌آموزان در مدرسه ياد مي‌گيرند همديگر را درک کنند، با هم زندگي کنند، با هم همکاري کنند و براي رسيدن به يک هدف مشترک تلاش کنند. آنها ياد مي‌گيرند با هم شادي کنند، موسيقي مي‌تواند ابزار خوبي براي اين فرآيند باشد. ناتواني در بروز شادي در سطح ملي، ريشه در همين موضوع دارد؛ اينکه ناگهان يک اتفاق ملي مي‌افتد و نيرو‌هاي امنيتي مجبور مي‌شوند براي کنترل اوضاع به خيابان بيايند براي اين است که ما ياد نگرفته‌ايم به شکل جمعي شادي کنيم درحالي‌که يادگيري اين مسئله از مدرسه شروع مي‌شود.«
به گزارش آراز آذربايجان به نقل ازخبرآنلاين، اين کارشناس آموزش با اشاره به سوابق مدارس مي‌گويد: »در گذشته مدير مدرسه عامل اجراي ساختاري بود که نوعي محدوديت ايجاد مي‌کرد تا برنامه‌هاي ايدئولوژيک اجرا شوند، اما امروز مدير، معاون و معلم از جنس خود مردم‌اند، معلم از دل جامعه آمده و خواست عمومي اين است که فضاي مدارس شاداب باشد. در بسياري از مدارس اين فضا‌هاي شاد در حال شکل‌گيري است، با اين وجود يکي از دلايل چنين واکنشي از طرف وزير مي‌تواند براي دخالت نهاد‌هاي غيرمسئول در آموزش و پرورش باشد، گاهي رسانه‌هايي وابسته به جناح مخالف دولت يا نهاد‌هاي مذهبي که مي‌بينند در مدرسه‌اي موسيقي پخش مي‌شود به وزير فشار مي‌آورند، او هم ناچار مي‌شود واکنش نشان دهد، اما يادمان نرود وظيفه وزير، دفاع از اين مسئله است، او بايد توضيح بدهد که اين نسل و اين بچه‌ها به شادي نياز دارند و موسيقي يکي از ابزار‌هاي شادي است، جاي موسيقي در مدرسه است.«