اختلال دوقطبي يا نوسانات خلقي عادي؟ تفاوت‌ها را بشناسيد

عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز توضيح داد که نوسانات خلقي عادي و اختلال دوقطبي تفاوت‌هاي اساسي دارند و نادرست بودن برخي باورها مي‌تواند مانع از تشخيص و درمان صحيح اين اختلال شود.
عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز با تأکيد بر اين که اختلال دوقطبي تنها به شادي و ناراحتي محدود نمي‌شود، گفت: در نوسانات طبيعي خلق، فرد همچنان کنترل رفتار خود را دارد و تغييرات خلقي تنها براي چند ساعت يا حداکثر يک يا دو روز ادامه مي‌يابد، اما در اختلال دوقطبي، اين نوسانات مي‌تواند هفته‌ها طول بکشد و به‌طور جدي زندگي فرد را تحت‌تأثير قرار دهد.
دکتر ليلا رازقيان، متخصص روانپزشکي، افزود: نوسانات شديد و مداوم خلق در اختلال دوقطبي، اگر به‌موقع تشخيص داده نشود و درمان نشود، مي‌تواند به‌طور جدي کيفيت زندگي فرد را مختل کند.
ريشه‌هاي اختلال دوقطبي: بيشتر از اتفاقات روزمره
وي ادامه داد: ريشه‌هاي اختلال دوقطبي تنها به واکنش‌هاي فرد نسبت به رويدادهاي روزمره محدود نمي‌شود. عوامل زيستي مغز، ژنتيک و شرايط محيطي نقش عمده‌اي در بروز اين اختلال دارند.
باورهاي غلط درباره اختلال دوقطبي
اين روانپزشک يکي از شايع‌ترين باورهاي غلط را اين تصور دانست که هر فردي که سريع عصباني يا ناراحت مي‌شود، مبتلا به اختلال دوقطبي است. وي توضيح داد که تشخيص علمي اختلال دوقطبي نيازمند شواهدي از دوره‌هاي مشخص مانيا يا هيپومانيا است و نوسانات خلق ناشي از استرس يا ويژگي‌هاي شخصيتي با اين اختلال متفاوت است.
دکتر رازقيان همچنين به اشتباه رايج در مورد دو شخصيتي بودن مبتلايان به اختلال دوقطبي اشاره کرد و گفت: دوقطبي اختلالي در خلق است، نه شخصيت. افراد مبتلا به اين اختلال بين دوره‌هاي افسردگي و مانيا نوسان مي‌کنند، نه اين‌که هويت‌هاي مختلفي داشته باشند.
وي افزود: همچنين انگ‌زني بيماران دوقطبي و تصور خطرناک بودن آن‌ها نادرست است. بسياري از مبتلايان با درمان صحيح، زندگي عادي و موفقي دارند.
خطرات قطع خودسرانه دارو
دکتر رازقيان يکي ديگر از باورهاي غلط رايج را قطع خودسرانه دارو دانست و تأکيد کرد: تقريبا هميشه پس از قطع دارو، علائم بيماري باز مي‌گردد و ممکن است حتي شديدتر شود.
طيف وسيع علائم اختلال دوقطبي
وي در توضيح علائم اختلال دوقطبي گفت: اين بيماري طيف گسترده‌اي از تغييرات خلق و انرژي را دربر مي‌گيرد. در دوره مانيا، فرد دچار شادي يا تحريک‌پذيري غيرعادي، کاهش نياز به خواب، رفتارهاي پرخطر و حتي توهم مي‌شود. هيپومانيا، شکل خفيف‌تري از اين حالت است. در دوره افسردگي، غم شديد، بي‌علاقگي، اختلال خواب و افکار نااميدکننده ديده مي‌شود.
چه زماني بايد به روانپزشک مراجعه کنيم؟
اين متخصص روانپزشکي به برخي نشانه‌هاي نياز به بررسي تخصصي اشاره کرد و گفت: اگر نوسانات خلقي فرد از چند روز تا چند هفته ادامه يابد، کاهش نياز به خواب بدون احساس خستگي، رفتارهاي پرخطر، اختلال در روابط اجتماعي يا کار و بروز افکار آسيب به خود در دوره افسردگي مشاهده شود، مراجعه به روانپزشک ضروري است.
درمان چندوجهي اختلال دوقطبي
دکتر رازقيان تأکيد کرد که درمان اختلال دوقطبي چندوجهي است. پايه اصلي درمان شامل دارودرماني با تثبيت‌کننده‌هاي خلق و داروهاي ضدروان‌پريشي است. وي همچنين هشدار داد که قطع ناگهاني دارو مي‌تواند باعث بازگشت سريع دوره‌هاي مانيا يا افسردگي و افزايش احتمال بستري شود.
نقش روان‌درماني و آموزش خانواده
وي افزود: روان‌درماني در شناخت علائم هشداردهنده، مديريت استرس و حفظ روابط اجتماعي فرد مبتلا نقش مهمي دارد. رويکردهايي مانند درمان شناختي-رفتاري (CBT) و درمان بين‌فردي (IPT) و تنظيم ريتم اجتماعي (IPSRT) در کنترل بيماري مؤثر هستند.
دکتر رازقيان همچنين بر اهميت سبک زندگي سالم تأکيد کرد و گفت: خواب منظم، پرهيز از مصرف الکل و مواد، ورزش و حفظ ريتم ثابت خواب و بيداري مي‌تواند در کنترل اختلال دوقطبي مؤثر باشد. وي افزود: آموزش خانواده‌ها و آگاهي آن‌ها از نحوه برخورد مناسب با بيماران، احتمال عود بيماري را به‌طور چشمگيري کاهش مي‌دهد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايسنا،اختلال دوقطبي بيماري پيچيده‌اي است که به‌دقت و زمان در تشخيص و درمان نياز دارد. آگاهي از علائم، شناخت تفاوت‌هاي آن با نوسانات خلقي طبيعي و درمان مؤثر، مي‌تواند کيفيت زندگي بيماران را به‌طور چشمگيري بهبود بخشد.