ساري بولبول


ساري بولبول

بهروز خانعلي‌پور

بيراينجي بولوم

آناديليميز: شوشا شهري آذربايجانين موسيقي مرکزي و شيفاهي داستان اورهييدير. بو داستانلاردان بيريده،‌ديللر ازبري و کؤنوللر هيمني آغابَييم خانيمين داستان‌يدير. دويمويان اورهک و‌دينلهمهين قولاق يوخدور بو داستاني.


قاجار شاهي، آغامحمدخان، تام گوجويله شوشا شهرينه يوروش ائتدي، اما شوشانين کئچيلمز اولان داش قالا‌ديوارين کئچه بيلمه‌دي. شوشا قالاسينين قورويوجولاري آغير داربهلر آلديلار و هر آن شوشانين قالاسي چؤکه بيلردي ... بو زامان آغامحمدخان نوکرلري طرفيندن اؤلدورولدو و قشون تهرانا قاييتدي. دئييلنلره گؤره آغامحمدخاني اؤلدورن آداملار روس طرفيندن اجير اولموش آداملار اولوب. ابراهيم خان آغامحمدخانين جنازهسين ادب و احتراملا تهرانا يولا سالدي. دئييلنه گوره جنازه ايله تهرانا گئدن آداملارا خلعتده وئريلدي، حتّي ابراهيم خانا بير قيلينج و قيزيل سويونا چکيلميش آت يَهَري گؤندريلميشدي. آما بو صلح يؤنلو ايليشکيلرده بو دؤيوشون قاچيلماز اولدوغونو اؤرت باسدير ائده بيلمهدي. آغا محمدخانين يئرينه، اوغلو فتحعلي‌شاه تخته اوتوردو. فتحعليخان ابراهيم خانا ائلچي گؤندردي کي اگر قيزي، آغابييم خانيمي، اونا وئرمزسه، شوشا شهرين يئرله بير ائدر و ملتين تاماميله اؤلدورهجکدير. دؤيوش باشلارکن ابراهيم خان ملت اؤلمه‌سين دئيه تسليم اولدو. آخي او بيري طرفدن ده روس تهديدي آلتيندا ايدي. نهايت آغابييم خانيم اورهيينه داش باسيب ملتين قورتارما قرارينا گلدي. او عمي اوغلوسونا عاشيقيدي، اونلارين آرزولاري واريدي. قاراباغين باغلاري، گوللري، بولبوللري و اوردا اولان هرکس، بونلارين سئوگيلي اولدوغونو بيليب، اؤيرندي و بونلارين عشق داستاني‌ديللر ازبريدي. او چوخ عاغيللي،کاماللي، دوشونجه‌لي، ساوادلي و دونيا گؤروشلو بير قيزيدي. او شعر و ادبيات سئوهريدي. ادبي خزينه اؤرنهيي اولان فضوليني ازبر بيلرميش. اوز دوغما توپراغينين بويوک شاعري ملا پناه واقيفين شعرينين وورغونويموش. آغابييم خانيم قرآن کريمي ازبر بيلر و عرب‌ديليني آخيشلي قونوشارميش.
گاه گيزلي گؤروشرديک/گاهدا کي آشکار ... /هئچ دويماديم سندن آي يار.
اورهک قان آغلاسادا‌ديلده بئله دئيير:
من گول اکديم غم بيچميشم/بوگونو اؤزوم سئچميشم.
ياشاسين ائللريم منيم دئيه دئيه ... داستانلار سؤيلهدي. آغابييم خانيم سون دؤنه شوشاني، اونون گوللو يايلاقلارين، داغلارين، مئشه‌لرين سئير ائتدي. بوز بولاقلاريندان سو ايچدي. وطنين بوتون گؤزلليکلريني و دوغما توپراغين فسونکارليغيني آلا گؤزلريله يادداشينا يازدي.
آغابييمين کجاوهسي شوشاني ترک ائدن زامان بوتون قاراباغ اهلي شيون ائتدي، نالهيه گلدي.
گويده اولدوزلار سؤندو/گونش بوي وئردي داغدان/بير يانقيلي نئي سسي/اوجالدي قاراباغدان.
او نئي ناله چکيردي/او نئي فرياد ائديردي/او نئي سيزلاييردي.
يارالانميش توپراغين آهيدي نالهسي‌دي/او ائللر هارايي‌دي، او عصيان سسي‌دي/آيريليق اينيلتيسي کوچ هاواسي‌دي.
دئييرلر بؤيوک شاعر، عابباس، بوتون شيفاهي داستان‌لاري توم اولاييله و کيچيک دئتاللاريلا آنلادارميش، آغابييمين دوغما‌دياريندان و ياريندان آيريليق کؤچونوده اوچ گون شرح ائتميشدي.
آغابييم وداع زاماني اؤزيله بير داش گؤتوردوکي، بير گون اونون مزار داشي اولسون.
اورهييمي وئريم سنه/بير داشيني قوي سينهمه/سينا صداقتده مني/غريبليکده گل سيناما.
نلر و نلر دئدي. او آن ايستهدي توم قاراباغي/بوتون خاطيرهسيله قوينونا آلسين آما اَللري چاتمادي.
قوجاقلاماق ايستهدي سون دؤنه قاراباغي/بو ايستهيه، آرزويا يئتيشه بيلمهدي قوللاري.
کاروان يولا دوشن زامان آغابييم خانيمي يولا سالان قيز گلينلر تسلي وئررکن دئديلر اونوت قاراباغي، بلکه بيرده گؤره بيلمهدين. آما اولمادي کي اولمادي.
اتکده لالهلر/زيروه ده قارا باخ/اونودولار هر يارا/اونودولماز قاراباغ.
منزيل باشينا تَلَسن دَوَه کارواني‌نين بزکلي “سالونوندا” يول گئدن آغا بييم خانيم گؤز ياشي تؤکرک سانکي آرازين سولاريندا دفن اولان آرزولارينا آغي دئييردي:
سنده مسکن سالان نه بختياردير/صفالي قوينون، ايقليمين وار/دَوَنين بوينوندا سفره گئدن/زنگ کيمي کونلومده سنه باغليدير.
شاعرعابباس تهراندا بو اولايدان چوخ ناغيللار سؤيلهدي ... خانيم تهرانا شاهين قصرينه گتيريلير، توي شنليک، مشاطه لر و کجاوه حاضيرلانير و اتاق شام و چراغلارلا بزه‌نير ... شاه نه دويغودا و حالدا اولماسي خانيم اوچون اؤنمي يوخيدي اودورکي آغابييم خانيم اوره‌ييندن قيراغا و ايلک عشقيندن باشقاسينا تسليم اولماق فيکرينده دئييلدي. اودورکي اؤزونه و ذکاسينا اويغون فيکرلشيب و بئله بير ايشه ال قويدو:
آغابييم خانم قصرين و اوتاغينين خلوت اولماسينا امر وئردي و نئچه جيلد قرآن کتيابينين گتيريلمه‌سيني ايسته‌دي. ايينه ساپ گؤتوروب قرآنين ورقلريندن اؤزونه کؤينک تيکيب اينينه گئيدي، ائله بيل کي درزي ازل خانيمين بويويانا بيچيب ياراشديرميش. شاهين گليشينه ياخين واقت چيراغلاري سؤندوروب کجاوه ده اوتوردو. شاه ايچه‌ري گيريب و قارانليق اولماسي اوچون سسلندي:
– بو اتاق ندن بئله قارانليقدي؟
خانيم مغرورجاسينا جاوب وئردي کي:
– اعلا حضرت من سؤندوردوم کي اؤزونوز يانديرين.
شاه چراغلاري يانديريب خانيما ياخينلاشان زامان بو منظره ايله اوز- اوزو گلدي ... بير نئچه سوال- جاواب‌دان سورا آغابييم خانيم دئدي:
– ايندي من سنين خدمتينده‌يم؛ سن شاهسان؛ هرنه ايسته سن ائده بيلرسن و بو ‌قرآن کؤينه‌يين ده کئچه بيلرسن.
شاه دئيير:
– سن بو قصيرده اولاجاقسان و شاهين خانيمي کيمي ياشاياجاقسان و هامي سني شاهين خانيمي کيمي بيله‌جک، آما من سنه ال وورموياجاغام.
اودورکي شاه آغابييم خانيمين گوروديو ايشه حئيران قالير و اونا تسليم اولور.
آغابييم خانيم هر زامان اؤز عشقينه و عشقينين دوغولدوغو توپراغا فغان ائتدي. عشقي، سئوگيني و محبتي دويمويان شاهين قصري اونا شاهيديدي ... بير گون آغابييم شاهدان قاراباغا گئتمک ايستهدييني سؤيلهدي آما ايزين آلا بيلمهدي.
شاه عيني باغ، عيني گوللر، عيني اوت، عيني بيتگيلر، عيني قوشلار، عيني بولبوللري و حتّي قاراباغين توپراغينداندا تهرانا گتيرديب باغ سالديردي کي آغابييم بوردا خوش اولسون. آغا بييم “وطن باغ” آدلانديرديغي باغ بو گون تهران شهرينده “شاه باغي” يا “باغ شاه” تانينير.
آغا بييم باغا گئدر، گزردي آما قاراباغين هر نهييي بوردا اولسئيديده عشقي، سئوگيسي و آرزولاري بوردان اوزاغيدي. کونلو آچيلماز و اوزو گولمزيدي.
وطن توپراغينا قوربانام/غربت ائلده وطنيم اول وطنيم/سني عؤمرومده بير قوش کيمي اوچوردوم/غريب بولبول اؤتهنيم اول اؤتهنيم.
آي قاراباغ شيکسته‌سي سن اوجال/هاراييما يئتهنيم اول يئتهنيم ... اورهک دؤيونتولريله قاراباغا باغلي اولسادا اوزونه توتار خطاب اولاراق دئيير هاردا قالدين؟!
عزيزينم قاراباغ/شکي شيروان قاراباغ/تهران جننته دؤنسه/ياددان چيخماز قاراباغ.
عزيزينم مئيليم سنه/دوشوبدور گؤيلوم سنه/من دؤنسم اوزوم دؤنسون/سن دؤنسن نئنيم سنه.
عزيزينم گئدر قالماز/آخار سولار گئدر قالماز/وفالي يارا جان قوربان/وفاسير يار گئدر، قالماز.
کونلوم کئچير قاراباغدان/گاه اوداغدان گاه بوداغدان/هاوالانسين خانين سسي/آخشام اوستو قوي اوزاقدان.
ايندي بو باياتي اوستونده يازيلان اورهک نغمهسي شوشانين، قاراباغين و بيتوو آذربايجانين سيمبولونا چئوريلميش و ياشايير.
هئچ توي شنليگي اولماز کي کيمسه بو کؤنول ماهنيسيني اوخوتماسين و حؤرمتله ‌دينلهمه‌سين و هئچ اوزان اولماز کي موسيقي حياتيندا بو ماهنيني بوزلاماسين.
آما ائله بيل بو کدرين و غمين سونو يوخيدي ... قاراباغدا خاري بولبول آدلي بير خاري بيتگيسي واريدي. قاراباغين آدليم بولبولو “ساري بولبول” تکجه بو خاري بيتگي‌سينين اوستونه قونوب اوخويارميش. چوخ باغبانلار گلير اما خاري بولبول تهراندا، وطن باغيندا، بيتميرکي بيتمير و ساري بولبول اوخومورکي اوخومور. آغابييم دئيير:
– بو باغدا منه طعنه وورورکي سنينده قاراباغدان باشقا يئري وطن سئچمهيه حاققين يوخ‌. ايلک عشقيندن ساوايي آيري کسه کؤنول وئرمهيه حاققين يوخ. آردي وار
Arazazarbaijzn.anadilimiz@gmail.com


تاریخ: 1404/04/21 08:00 ق.ظ | دفعات بازدید: 2074