اسنپ بک يعني فروش نفت ايران با تخفيفهاي بيشتر و هزينه نجوميتر
گروه تحليل :يک کارشناس ارشد انرژي ميگويد:»در موضوع تخفيفهاي نفتي، حتي ممکن است وضعيت براي ايران بدتر شود. توجه داشته باشيد که يکي از دلايلي که چين در رابطه با ايران بازي دو سر برد را دنبال ميکند، اين است که مکانيسم ماشه و بازگشت تحريمها براي ايران يک بازي دو سر باخت است، اما براي چين و روسيه بازي دو سر برد محسوب ميشود.
فعال شدن مکانيسم ماشه باعث ميشود فروش نفت ايران با شرايط سختتر و دشوارتري مواجه شود؛ در مقابل، اين وضعيت به چين اجازه ميدهد نفت ايران را ارزانتر خريداري کرده و تخفيفهاي بيشتري دريافت کند. از سوي ديگر، روسيه با حذف يک رقيب (ايران) در بازار نفت هندوستان و پاکستان، دست بازتري در فروش نفت خود خواهد داشت.«
تاثير فعال شدن مکانيسم ماشه بر فروش نفت
حالا براي ايرانيان يک تاريخ مهم ديگر پيش رو است. 5 مهر ماه؛ تاريخي که اکنون تنها 8 روز تا رسيدن به فرصت آن باقي مانده است و شمارش معکوس آغاز شده است.
دو روز پيش و پس از نشستي پرتنش در شوراي امنيت سازمان ملل متحد، سرنوشت تحريمهاي ايران با فعالسازي مکانيسم ماشه رقم خورد. قطعنامه تأييد پايبندي ايران به تعهدات هستهاي با 9 رأي منفي رد شد که به طور خودکار فرآيند بازگشت تحريمها را به جريان انداخت و راه را براي اجرايي شدن مجدد شش قطعنامه تحريمي عليه ايران از شنبه 5 مهرماه هموار ساخت.
حالا همه چيز در حال بازگشت به نقطه صفر مذاکرات پيچيده ايران با 5+1 در سال 2015 بازگشته است و 10 سال پس از آن روز که بسياري از رسانهها، توافق برجام را توافق قرن ناميدند، سربازان پوتينها را بدون جنگ از پاي درآوردند و قرار بود حصر اقتصادي ايران بشکند حالا همه چيز به نقطه هيچ بازگشته است.
اما با فعال شدن مکانيسم ماشه و بازگشت تحريمهاي سازمان ملل که مشخصا تاثير آن بر حوزه صادرات نفتي و گاز و انرژي ايران خواهد بود، خبري ديگر نيز ميتواند منجر به نگراني شود.
رويترز در روزهاي اخير گزارش کرده که ذخاير سرگردان نفت ايران به حجم بيسابقه رسيد و تخفيف نفت دو برابر شده است. طبق گزارش رويترز، تخفيف نفت ايران در دو سال اخير، 2 برابر شد و از 3 دلار در مارس به 6 دلار براي اکتبر رسيد. بنا بر همين گزارش رويترز، ذخاير نفت سرگردان روي آب نيز از 5 به 50 ميليون بشکه رسيد و 10 برابر شد.
اين خبر ميتواند زنگ خطري جدي براي مهمترين منبع درآمد دولتهاي ايران باشد؛ اما سرنوشت صادرات نفت ايران چه خواهد شد؟
هاشم اورعي، کارشناس حوزه انرژي، استاد دانشگاه صنعتي شريف و رئيس هيات مديره انجمن علمي انرژي بادي ايران ميگويد، هنوز اميدوار است که حتي در همين چند روز باقي مانده نيز ايران و اروپا به توافقي حتي موقت دست يابند.
اما آن چه اکنون مشخص است شمارش معکوس براي ايران آغاز شده است.
اين استاد دانشگاه درباره روند آغاز مکانيسم ماشه ميگويد: «در ابتدا بايد تاکيد کنم که من هنوز اميدوارم که هم غرب و هم ايران علي رغم اينکه در ظاهر وارد يک دوره تقابل شديد شدهاند، اما در پس پرده با هم گفتوگو کنند. اين اميدواري من اکنون شايد خوش بينانه باشد، اما من اکنون علاقمند هستم که خوش بينانه به اين ماجرا نگاه کنم.
اميدوارم که تا روز و ساعت آخر، يعني 5 مهرماه، به توافقي دست يابند که دستکم ضربالعجل را براي 6 ماه تمديد کند. دليل اين اميدواري من اين است که ايران اکنون در يک سهراهي سخت گرفتار شده است؛ با اين حال، باور دارم که تروئيکاي اروپايي حداقل به دنبال تغيير رژيم ايران نيستند و اولويت اصليشان چنين اقدامي نيست. بنابراين، انتظار و اميد من اين است که در فرصت باقيمانده، به يک توافق حداقلي براي تعويق 6 ماهه برسند تا از بازگشت تحريمهاي شوراي امنيت سازمان ملل جلوگيري شود.
گزينههاي سخت ايران براي دوران پساماشه
اورعي در ادامه با بررسي گزينههاي پيش روي ايران پس از فعال شدن مکانيسم ماشه تأکيد ميکند: »حتي در همين شرايط، بايد گزينههاي به تعبير من بدبينانه يا واقعبينانه را مدنظر قرار دهيم و ببينيم اگر مکانيسم ماشه اجرايي شود، چه اتفاقي ميافتد. عدهاي ميگويند اين اتفاق تأثيري بر اقتصاد ايران ندارد، اما من فکر نميکنم کسي اينقدر نادان باشد که چنين حرفي را باور کند. با اين حال، منطقي است که چنين سخناني به دلايل سياسي مطرح شود. بايد توجه داشت که اگر نمايندگان مجلس، سياستمداران يا اعضاي دولت و دستگاه ديپلماسي از سر ضعف درباره اين موضوع صحبت کنند، ديگر هيچ توان و قدرتي براي آقاي عراقچي يا هر مذاکرهکننده ديگري باقي نميماند که بتواند مذاکرات را پيش ببرد يا اين روند را سامان دهد. اين بدان معناست که حتي ممکن است من و شما هم اکنون مجبور باشيم در سطح بينالمللي موضعي اتخاذ کنيم و با وجود اطلاع از تبعات سنگين مکانيسم ماشه، اين موضوع را علني نکنيم؛ چرا که اعلام آشکار آن، موضع مذاکرهکنندگان کشورمان را در 10 روز آينده تضعيف خواهد کرد.«
واکنشهاي احتمالي چين در برابر فعال شدن مکانيسم ماشه
اين استاد دانشگاه همچنين خاطرنشان ميکند: »اگر بخواهيم واقعيت را بررسي کنيم، بدون شک اين روند ضربه بزرگي به اقتصاد ايران وارد خواهد کرد. هرچند اکنون روسيه و چين اعلام کردهاند که اين تحريمها را قبول ندارند، اما به نظر من اين موضعگيريها صرفاً در همين 10 روز باقيمانده است، زيرا آنها تلاش ميکنند روند فعالسازي مکانيسم ماشه که در روز ? مهر است، به مرحله اجرا نرسد. با اين حال، اگر مکانيسم ماشه اجرايي شود، اين تحريمها براي پکن و مسکو نيز به صورت رسمي و بينالمللي خواهد بود و به عنوان دو بازيگر مهم در عرصه جهاني، دولتهاي چين و روسيه در اين شرايط همکاري و مراوده تجاري خود را با ايران محدود خواهند کرد.«
اين کارشناس انرژي در ادامه با اشاره به اينکه پيشبيني عملکرد چين و روسيه چندان دشوار نيست، ميگويد: »اما درباره روشي که چين در پيش ميگيرد بايد توجه داشت که پکن پالايشگاههاي خصوصي و کوچک، معروف به پالايشگاههاي قوري، را درگير ميکند و مدعي ميشود که بر اين پالايشگاههاي خصوصي نفوذ و حق تصميمگيري ندارد و طوري بيان ميکند که اين پالايشگاهها همچنان در حال خريد هستند. البته آمريکا و کشورهاي غربي فشار سياسي خود را بر چين و روسيه افزايش خواهند داد و آنها ناچارند به اين شرايط جديد تن دهند.«
اروعي ادامه ميدهد: »اما نتيجه چه خواهد بود؟ فروش نفت ايران کاهش خواهد يافت؛ البته نه يکشبه بلکه به صورت تدريجي و در يک روند. پيشتر نيز نمونه اين موضوع را ديدهايم؛ فراموش نکنيم که فروش نفت ايران تا 350 هزار بشکه در روز سقوط کرده بود، اما اکنون، بنا به شواهد و گزارشهاي کپلر، اين رقم به حدود روزانه يک ميليون و 600 هزار بشکه رسيده است. با فعال شدن مکانيسم ماشه، کاهش فروش روزانه نفت ايران شدت خواهد گرفت و در نتيجه با مشکلات جدي ارزي مواجه خواهيم شد.«
نفتهاي سرگردان ايران و تخفيفهاي سنگين نجومي
اين استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به وضعيت نفتهاي سرگردان ايران که بنا به گزارشها تا 50 ميليون بشکه نيز برآورد شده است، يادآور ميشود: »هر چند گزارش رويترز از رقم 50 ميليون بشکه نفت حکايت دارد، اما حتي ارقامي، چون 80 ميليون بشکه نيز به عنوان نفت رها شده ايران روي آبها مطرح شده است و سرنوشت اين نفت ميتواند براي بودجه کشور بسيار تلخ باشد. اکنون نفت سرگردان ايران روي آبهاي آزاد در واقع همان سرمايهاي است در بازار که خريدار ندارد، کسي جرات خريد آن را ندارد و اجاره کشتي بايد پرداخت شود؛ بنابراين نفت همچنان رها شده است. در يک مورد خاص گفته ميشد که اگر نفت روي کشتي تا يک ماه آينده تخليه نشود و کشتي سرگردان بماند، اجاره و کرايه بار کشتي با ارزش نفت برابر ميشود.«
اروعي ميافزايد: »در نتيجه اين نفت سرگردان باقي ميماند و ايران ناچار است چوب حراج به آن بزند، يعني به هر قيمتي که خريدار بگويد، مجبور به فروش نفت هستيم. مشکل بزرگتر اين است که چگونه اين پول را دريافت و بازگردانيم.«
بازي چند لايه روسيه در فرصت تحريمهاي ايران
اين کارشناس حوزه انرژي درباره تخفيفهاي سنگين ايران که حتي کمتر از قيمت نفت روسيه است و تخفيفهاي بيشتري ارائه ميدهد، ميگويد: »در موضوع تخفيفها، وضعيت براي ايران حتي ميتواند بدتر هم شود. توجه داشته باشيد که يکي از دلايلي که چين در قبال ايران سياست دوگانهاي را پيش گرفته، همين است که مکانيسم ماشه و بازگشت تحريمها براي ايران يک بازي دو سر باخت است، اما براي چين و روسيه بازي دو سر برد محسوب ميشود، چرا که با فعال شدن مکانيسم ماشه، فروش نفت ايران با شرايطي بدتر و سختتر مواجه ميشود، اما در مقابل اين اتفاق، نفت ايران براي چين ارزانتر خواهد شد و آنها تلاش ميکنند تخفيف بيشتري بگيرند. همچنين روسيه نيز يک رقيب خود را در بازارهاي هند و پاکستان از دست ميدهد و به اين ترتيب دستش براي فروش نفت بازتر خواهد شد.«
وي درباره بازي پيچيده روسيه در ميان تحريمهاي نفتي ايران نيز خاطرنشان ميکند: »بايد به اين نکته مهم توجه کرد که تا سال 2028 اروپا به طور کامل از وابستگي به انرژي روسيه رها ميشود و در نتيجه روسيه به طور جدي به دنبال بازارهاي جديد است و به سمت هند و چين متمايل شده است. طبيعي است که وقتي با افزايش فشار تحريمها نفت ايران کمتر خريداري شود، توان روسيه براي مذاکرات و فروش نفت افزايش خواهد يافت.ن
مساله لغو معافيت چابهار و دادن پيام به ايران
به گزارش آراز آذربايجان به نقل ا ز اقتصاد24،هاشم اورعي درباره لغو معافيت تحريم بندر چابهار توسط آمريکا و تأثيرات مستمر آن بر حوزه انرژي و اقتصاد ايران نيز ميگويد: »بندر چابهار در حال حاضر نقشي در صادرات نفت ايران ندارد، اما لغو اين تحريم پيام مهمتري دارد و آن اين است که ادامه اين روند در ديپلماسي و سياست خارجي ايران هزينههايي به همراه خواهد داشت. در واقع، اين آخرين تحريم نخواهد بود و بيش از آنکه اکنون در حوزه انرژي ايران اهميت داشته باشد، پيام لغو معافيت از تحريمهاست که بايد به آن توجه کرد: آيا قرار است هر روز و در هر مرحله محدوديتهاي تجارت و صادرات ايران سختتر شود؟ اين پيام اهميت بسيار بيشتري دارد. به عبارت ديگر، مسأله بندر چابهار تأثير مستقيم بر صادرات نفت ايران ندارد، اما پيام آن اين است که هزينهها براي اقتصاد ايران در حال افزايش است.«
تاریخ: 1404/06/31 12:00 ب.ظ | دفعات بازدید: 1905