کسري بودجه 800 هزار ميليارد توماني راه ورود به تورم سه‌رقمي

وزير اقتصاد در حالي به تازگي از عدد کسري بودجه 800 هزار ميليارد توماني رونمايي کرده است که به اعتقاد اقتصاددانان، کسري بودجه حتي تا رقم يک هزار و 500 همت نيز برآورد مي‌شود. اين ميزان کسري بودجه، شکاف شديد ميان درآمد و مخارج دولت را نشان مي‌دهد که در نهايت آثار نگران‌کننده‌اي روي وضع نقدينگي و تورم خواهد داشت و اقتصاد ايران را درگير چالش‌هاي متعدد مي‌کند.
در اين شرايط، حالا کارشناسان و تحليلگران اقتصادي درباره تبعات کسري بودجه 800 هزار ميليارد توماني و احتمال ايجاد تورم‌هاي بالا هشدار مي‌دهند؛ تا جايي که سعيد اسلامي بيدگلي، کارشناس اقتصادي در يادداشتي در فضاي مجازي نوشته است: قرار است کسري بودجه 800 هزار ميليارد توماني که به باور من بيش از اين رقم است، با انتشار اوراق جبران شود. آيا اين اوراق در بازار به فروش خواهد رسيد و اثر آن بر نرخ‌ها چگونه خواهد بود. گزارشي در مورد اين سوالات منتشر شده؟
وي در عين حال هشدار داده است: لوپ ابرتورمي از رگ گردن به ما نزديک‌تر است.
شکاف ميان درآمد و هزينه‌ها شديد است
در همين خصوص وحيد شقاقي، اقتصاددان درباره کسري بودجه 800 هزار ميليارد توماني و آثار و تبعات آن مي‌گويد: به نظر من عددي که آقاي مدني‌زاده اعلام کردند، سناريوي خوشبينانه يا کف کسري بودجه سال 1404است. يعني در سناريو بدبينانه عدد کسري بودجه بالاي يک هزار و 500 همت است.
وي مي‌افزايد: از قبل هم قابل پيش‌بيني بود، زيرا دولت و مجلس طرف درآمد را خوشبينانه تنظيم مي‌کنند، يعني درآمدها غيرواقعي و بيش برآوردي در نظر گرفته مي‌شود، ولي در طرف هزينه‌ها عملا هم کم‌برآوردي صورت مي‌گيرد و هم هزينه‌ها در طول سال بنا به دلايل مختلف افزايش پيدا مي‌کند.
اين اقتصاددان تصريح مي‌کند: اتفاقات مختلفي در طول سال مي‌افتد که دولت ناچار مي‌شود به نحوي هزينه‌هاي غيرمتقربه خود را هم پوشش دهد. حتي اگر فرض کنيم که دولت بر هزينه‌هاي خود نيز اضافه نکند، در آن زمان هزينه‌ها عملا واقعي بسته مي‌شود، ولي درآمدها خوشبينانه و غيرواقعي تنظيم مي‌شود.
شقاقي عنوان مي‌کند: اين عدم توازن و تعادل موجب مي‌شود که ما هميشه کسري داشته باشيم؛ به خصوص در زماني که شرايط اقتصاد به هم مي‌خورد؛ مثل سال 1404 يعني در سال 1404 هزينه‌هاي غيرمترقبه زيادي اتفاق افتاد؛ مثل هزينه‌هاي مرتبط با دوره 12 روزه جنگ.
وي با بيان اين‌که ناترازي‌هايي هم که ايجاد مي‌شود، درآمدهاي دولت را کاهش مي‌دهد، متذکر مي‌شود: در حوزه نفت نيز عددها را خوشبينانه در نظر مي‌گيريم، در حالي که به واسطه تشديد تحريم‌ها، عملا کاهش حجم صادرات را داريم.
اين اقتصاددان يادآور مي‌شود: مي‌خواهم بگويم اين عدم توازن باعث مي‌شود که کسري بودجه افزايش پيدا کند. بودجه‌هاي ما هم به دليل اين‌که بودجه‌هاي عملياتي و برنامه‌محور نيستند، خروجي ملموسي ندارند. ديديم در صحبت‌هاي اخير رهبري و آقاي پزشکيان نيز همين مورد بود که برخي دستگاه‌ها، بودجه‌هايي مي‌گيرند که بود و نبودشان خيلي تاثيرگذار در خدمات‌دهي به مردم نيست.
شقاقي بيان مي‌کند: پس خلاصه بحث من اين است که هميشه در اقتصاد ايران، طرف هزينه‌ها واقع‌بينانه بسته شده، اما بنا به اتفاقات مختلفي مثل کاهش درآمدهاي نفتي و تشديد ناترازي‌هاي اقتصادي، بر هزينه‌ها افزوده مي‌شود. در مقابل برعکس در طرف درآمد، درآمد را بيش‌برآورد مي‌کنيم و درآمدها غيرواقعي ديده مي‌شود و با کاهش درآمدهاي نفتي و نيز درآمدهاي مالياتي و يا واگذاري‌ها روبه‌رو مي‌شويم.
وي تاکيد مي‌کند: به طور طبيعي وقتي دو طرف درآمد و هزينه با يکديگر همخواني ندارد، کسري بودجه ايجاد مي‌شود. به خصوص در سال‌هاي اخير ناترازي‌هاي اقتصاد کلان، شرايط را براي دولت هم بدتر کرده است که هم به افت درآمدهاي مالياتي منجر شده و هم هزينه‌هاي غيرمترقبه افزايش يافته که در نهايت کسري‌هاي بودجه شدت پيدا کرده است.
دولت با انتشار اوراق مي‌تواند کسري بودجه را پوشش دهد؟ اين اقتصاددان در ادامه در پاسخ به اين سوال که دولت به طور معمول با انتشار اوراق تلاش مي‌کند که کسري بودجه را پوشش دهد. الان هم چنين امکاني را دارد؟ مي‌گويد: ببينيد، اوراق ابزار خوبي است، ولي مشکل اصلي ما اين است که هم‌اکنون اوراق، خريدار ندارد، يعني دولت ناچار است که نرخ را بالا ببرد تا اوراق خريدار داشته باشد و نيز در اقتصاد بايد يک کششي وجود داشته باشد.
شقاقي مي‌افزايد: ما در اقتصاد در حال حاضر اين کشش فروش بيش از حد اوراق را نداريم و ارزش معاملات بازار سرمايه به شدت پايين آمده است. در عين حال، بانک‌ها نيز با ناترازي بالايي روبه‌رو هستند و تمايلي ندارند که اوراق را با نرخ‌هاي دولت خريداري کنند؛ اين در حالي است که دولت فشار زيادي به شبکه بانکي براي خريد اوراق مي‌آورد، ولي شما مي‌دانيد که همين مساله مي‌تواند شرايط بانک‌ها را بحراني‌تر کند.
وي تصريح مي‌کند: بر اين اساس، اوراق در شرايط رکود اقتصادي ايران و نيز در شرايطي که عمدتا گرايش به بازار طلا به دليل نااطميناني‌ها بيشتر شده است، کشش لازم را براي پوشش اين حجم از کسري‌هاي بودجه ندارد. در حد معمول شايد بتوانيم به بانک‌ها فشار بياوريم، ولي بيش از حد نمي‌شود به بانک‌ها و شبکه بانکي فشار وارد کرد.
ابرتورم در راه است؟ اين اقتصاددان در پاسخ به اين سوال که برخي معقدند که با اين کسري بودجه، ابرتورم در راه است. شما هم چنين نگاهي را داريد؟ مي‌گويد: ببينيد، من يک گزارشي تحت عنوان تورم سه رقمي آماده کرده بودم. تورمي که در حالت خوشبينانه براي امسال اعلام مي‌شود، 45 درصد است، ولي نيمه دوم سال براي کشور سخت خواهد بود، زيرا آمارها حکايت از يک رکود بسيار سنگين در اقتصاد ايران دارد؛ هم در بخش مسکن رکود بي‌سابقه‌اي داريم و هم بسياري از کسب‌وکارها در حالت معطل و تعليق قرار گرفتند، يعني نمي‌توانند تصميم بگيرند.
شقاقي مي‌افرايد: در نيمه دوم سال رکود سنگيني را خواهيم داشت. از طرف ديگر، کسري‌هاي بودجه در حال تشديد است و نااطميناني‌ها شدت مي‌گيرد. قيمت دلار بازار غيررسمي نيز در همين مدت اخير بيش از 12، 13 هزار تومان افزايش پيدا کرده است.
وي تصريح مي‌کند: ناترازي‌هاي اقتصاد کلان نيز اثرات خود را به تدريج بر اقتصاد ايران خواهد گذاشت. مجموعه اين عوامل اگر مهار نشود، تورم را حتي مي‌تواند براي سال بعد به حد سه رقمي هم برساند. امسال ولي فکر کنم تورم خوشبينانه 45 درصد خواهد بود و تورم بدبينانه 55 تا 60 درصد است. مسير ناترازي‌هاي اقتصاد کلان، ناترازي آب، صندوق‌هاي بازنشستگي، ناترازي بودجه‌اي، ناترازي بانکي، ناترازي انرژي و در کل مجموعه ناترازي‌ها مي‌تواند براي سال 1405 و 1406 تورم را سه رقمي و 100 درصد کند.
اين اقتصاددان تاکيد مي‌کند: اگر اين ناترازي‌ها را نتوانيم کنترل کنيم، شرايط تورمي سخت‌تر خواهد بود. بخشي از تورم نيز ناشي از تشديد کسري‌هاي بودجه بر اقتصاد است.
شقاقي در پاسخ به اين پرسش که فکر مي‌کنيد اين درک در مسوولان ايجاد شده که چنين خطري اقتصاد ما را تهديد مي‌کند؟ مي‌گويد: ببينيد، ايران ما مثل مادري مريض است و چند بيماري اساسي دارد که حالا يکي از آن‌ها، ناترازي‌ها است و نيز شبه‌دولتي‌ها و اقتصاد رانتي نفتي است. يک موضوع هم فسادها و عدم حضور بخش خصوصي در اقتصاد است.
وي مي‌افزايد: ايران ما با اين بيماري‌ها روبه‌رو است و هر روز هم اين بيماري‌ها تشديد مي‌شود، ولي ما تصميم به جراحي نمي‌گيريم. اين بيمار ما نيازمند جراحي در چند بخش است، ولي به هر دليلي اين جراحي را به تعويق مي‌اندازد. هر چقدر اين جراحي ديرتر انجام شود، شرايط نيز بدتر خواهد شد.
اين اقتصاددان تاکيد مي‌کند: يعني اگر ما نتوانيم به اصلاحات ساختاري و نهادي تصميم بگيريم، شرايط بدتر خواهد شد. هر روز اين ناترازي‌ها شدت مي‌گيرد. امسال روزي دو ساعت خاموشي را داشتيم و اگر دير بجنبيم، سال بعد به دليل فرسودگي زيرساخت‌هاي اقتصاد ايران، خاموشي‌ها 4 ساعت مي‌شود. امسال با هر زحمتي بود، بحران آب را در تابستان پشت سر گذاشتيم، ولي در ذهن شما باشد که براي سال بعد شرايط بحران آب و فرونشست زمين، سخت‌تر و جدي‌تر خواهد شد.
وي متذکر مي‌شود: هنوز بحران صندوق‌هاي بازنشستگي گريبان ما را نگرفته، ولي مي‌دانيم چند سال آينده آن هم افزوده خواهد شد.
اين اقتصاددان با بيان اين‌که اين‌ها در کنار تحريم‌هايي که حاکم شده و حتي ممکن است مکانيسم ماشه نيز فعال شود، افق پيشرو را نگران‌کننده مي‌کند، مي‌گويد: ما در جراحي اقتصاد تعلل داريم مي‌کنيم و بنا به دلايل مختلف زمان را از دست مي‌دهيم. يکي از دلايل اين است که ذينفعان زيادي وجود دارند که از جراحي مانع مي‌شوند، چون اين جراحي‌ها نيازمند شفافيت و عبور از اقتصاد رانتي غيرنفتي است.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از خبرآنلاين،شقاقي خاطرنشان مي‌کند: در اقتصاد غيرشفاف رانتي نفتي، منافع کلاني نصيب يک گروه مي‌شود و اين‌ها حاضر نيستند از منافع خودشان کنار روند. يک بخشي تحت عنوان شبه‌دولتي در اقتصاد ايران بروز کردند که آفت براي اقتصاد ايران شده‌اند.