مسابقات تلویزیونی معضل یا سرگرمی

مسابقات تلویزیونی معضل یا سرگرمی

علی رزم آرای
گروه فرهنگی :اشاره: نویسنده این نوشتار از چندی پیش و در پی طرح موضوعی خاص در یک جمع مطبوعاتی از همکاران، در تلاش بود که نوشتاری پیرامون موضوع مسابقات تلویزیونی به قلم بسپارد.
مدتی در پی تحقیق و تفحص در خصوص چند وچون برنامه¬های سرگرمی مختص رسانه¬های تصویری در صفحات مختلف دنیای مجازی به گشت و گذار گذشت و در ادامه همه چیز درباره این برنامه¬های مثلاً سرگرم¬کننده از لابه لای این صفحات استخراج شد.
تاریخ مسابقات تلویزیونی وطنی از پیش و پس انقلاب تاکنون، آسیب¬شناسی ماحوی و محتوایی این مسابقات، شوک مخابرات به شرکت کنندگان در مسابقات تلویزیونی و از همه مهمترین پشت پرده مسابقاتی تلویزیونی شبکه¬های فارسی زبان آن سوی آب که مشخصاً در یک مورد وجود کلاهبرداری، مسلم و مسجل بوده و هست، از جمله موارد مهم در این زمینه بودند.
اما آنچه که برای نویسنده این نوشتار مهم بوده و نیز علت اصلی به قلم سپرده شدن این نوشتار هست، تبیین و چرایی وضع موجود در خصوص ساخت، پخش، فرایند و نیز نتیجه این دست از برنامه¬ها و مسابقات تلویزیونی است!
تا آنجا که ذهن تکیده نویسنده این نوشتار یاری می¬دهد، به غیر از سال¬های دهه ۶۰ و نیز اوایل دهه هفتاد، هرچه مسابقه از تلویزیون وطنی پخش شده اغلب حول محور درآمدزایی بوده و در این میان وجود حامی و به شکل مشخص درگیر ساختن برخی از سازمان¬ها و ادارات دولتی در ساخت برخی از مسابقات تلویزیونی و شرکت کارکنان شریف این سازمان¬ها و ارگان¬ها در این مسابقات، حرف نخست را می¬زده¬است!
در این مسیر تغییر اشکال این مسابقات و طرح انواع مختلف آن از حیث شکل و محتوا، روش و نوع ابزار و نیز تغییر اهداف کلی و جزئی از ساخت و ارائه این مسابقات نیز به جمع حرف نخست این مسابقات پیوسته است!
مسابقات کوتاه تلویزیونی بر اساس پیام¬های تلفن همراه و پاسخگویی به سؤال و یا سؤالاتی مشخص از جمله این موارد است!
قبل از گشایش کوتاه اصل مطلب در ادامه این نوشتار به شکلی مختصر به چرایی و زمینه اصلی ساخت مسابقات تلویزیونی و برنامه¬های از این دست می¬پردازیم: »تلویزیون، رسانه ارتباط جمعی است و از این رو، اهمیت ویژه¬ای دارد. این رسانه، یکی از پل¬های ارتباطی میان مخاطب و سیاست، نظام، اجتماع، اخبار و حوادث شمرده می¬شود. تلویزیون یک الگوی یادگیری اجتماعی است و مردم از راه »یادگیری مشاهده¬ای«، الگوهای بسیاری را از این رسانه می¬آموزند و به آن عمل می¬کنند. این رسانه، وسیله¬ای برای همسان کردن نگرش¬ها و رفتار مخاطبان است. سرگرم کردن مخاطبان، از دیگر ویژگی¬های تلویزیون است؛ چرا که مخاطب از این راه می¬تواند از زیر بار فشارهای روانی زندگی شهری، فرار و تجدید نیرو کند. ویژگی سرگرم کنندگی تلویزیون سبب می-شود تا برنامه¬سازان، قالب¬های تلویزیونی را بر مبنای جذابیت، جلب مشتری و رضایت¬مندی آنها شکل دهند. تلویزیون، سبب عمومی شدن دانش وآگاهی، آشنایی مردم با پیشرفت¬های جوامع دیگر و پدید آمدن انگیزه¬های قوی¬تر برای رقابت می-شود. به این ترتیب، مردم به تلویزیون به عنوان رسانه¬ای می¬نگرند که هر لحظه جهان را به آنها می¬نمایاند…« »با پیشرفت جوامع انسانی، علاوه بر توسعه و رشد فناوری و صنایع گوناگون، نظام اجتماعی و معیشتی آنان نیز متحول شد و بیشتر شدن اوقات فراغت، ضرورت توجه بیشتر و جدی شدن سرگرمی و تفریح را ضروری ساخت. با ورود تلویزیون به زندگی مردم و گسترش روزافزون شبکه¬های تلویزیونی، بتدریج انواع و اقسام برنامه¬های سرگرم کننده و مفرح تهیه، ¬تولید شد و رقابت شبکه¬های تلویزیونی در جذب مخاطب بیشتر به نوآوری و خلاقیت در این زمینه انجامید. یکی از مهم¬ترین و پرطرفدارترین ژانرهای تلویزیونی که در بیشتر کشورهای دنیا مخاطبان زیادی دارد و به نیاز آنان پاسخ می¬دهد مسابقه¬های تلویزیونی است. مسابقه¬های تلویزیونی به چند دلیل نسبت به دیگر گونه¬های تلویزیونی از جذابیت بیشتری برخوردارند:
مهم ترین دلیل آن مخاطب محور بودن مسابقات است. به طوری که این برنامه¬ها اساسا به واسطه حضور مستقیم یا مشارکت غیرمستقیم مخاطب شکل می¬گیرند و یک ارتباط دوسویه رسانه¬ای در بین است. در برنامه¬های دیگر تلویزیون، مخاطب صرفاً تماشاگر است و منفعلانه به دریافت و ادراک تصاویر و گفته¬ها می¬پردازد، اما در مسابقه¬های تلویزیونی، مخاطب تماشاگری فعال است که با حضور خود، برنامه را می¬سازد و به آن هویت می¬بخشد. اساسا یکی از جذابیت¬های رسانه¬ای مثل تلویزیون برای مخاطب این است که بتواند خود را در آن و به واسطه آن ببیند و به دیگران نیز نشان دهد.مسابقه¬های تلویزیونی در کنار گزارش¬های خبری از جمله فرصت¬هایی است که مخاطبان می¬توانند از طریق آن لذت هر چند کوتاه شهرت و دیده شدن را تجربه کنند. اگرچه این فرصت در مسابقه¬های میدانی بیشتر فراهم است، اما مسابقه¬های تلفنی هم از این قاعده مستثنا نیستند و مخاطبان آنان نیز غیرمستقیم و به صورت مجازی حضوری فعال در برنامه دارند و یک طرف پازل برنامه را پر می¬کنند. رقابتی بودن و ماهیت مسابقه¬ای، ویژگی دیگری است که بر گرمی آن می¬افزاید و شرکت کنندگان و تماشاگران را به هیجان می¬آورد. شور وهیجان مسابقه¬های تلویزیونی را در شکل تازه این ژانر رسانه¬ای که به صورت زنده پخش می¬شود بیشتر می¬توان احساس کرد….«
با توجه به بعد عمومی مطالب یاده شده در دو قسمت بالا، نسبت به برنامه یا ژانر مبتنی بر مسابقه در رسانه¬ی فراگیری چون تلویزیون باید چه نگرش منطبق بر فرهنگ جغرافیای انسانی جامعه ایران و نیز عصر معاصر کنونی که همه چیز آن از شاهراه سود و سرمایه می¬گذرد، داشت؟
آیا خلاصه کردن همه چیز ذیل عنوان آسیب¬شناسی و گذر سطحی از چند و چون ساخت برنامه¬های سرگرمی تلویزیون وطنی و از آن جمله مسابقات تلویزیونی و نیز طرح چند نقطه نظر کلی و سطحی در خصوص محتوای این برنامه¬ها ندیدن واقعیت امر نیست؟!
واقعیتی که حاکی از واسطه بودن برخی از برنامه¬های سرگرمی تلویزیون و علی¬الخصوص تلویزیون شبه¬وطنی خارج از کشور نسبت به درآمدزایی و سود است! در نوبت بعدی بیشتر به این موضوع خواهیم پرداخت! ¬

نوشته شده توسط admin در چهارشنبه, ۰۶ خرداد ۱۳۹۴ ساعت ۵:۵۷ ق.ظ

دیدگاه


+ یک = 6