بازارچه هاي مرزي در آستانه تعطيلي

مرزنشینان بیکار چه می کنند؟

مرزنشینان بیکار چه می کنند؟

گروه تحلیل:از بین ۳۱ استان کشور ۱۶ استان، استان های مرزی محسوب می شوند که براساس آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۰ بیش از ۴۵ درصد جمعیت کشور را در خود جای داده اند.»تصویر دائم می لرزد و مردی دوربین به دست در حال حرکت است. لحظاتی در فیلم دو مرد با صورت های بسته با پارچه دیده می شوند که اسلحه به دست سریع از شیب کوه بالا می روند. از روشنی و نور تصویر می توان حدس زد که تازه خورشید بالا آمده و صبح شده است. فضای اطراف کوهستانی و سنگلاخ است. در تصویر از دور چادری بالای یک تپه نشان داده می شود و برای لحظاتی تصویر روی چادر متمرکز می شود. چادر برزنتی و بسیار ساده است. صدای مردان در تصویر دائم شنیده می شود که دعا می خوانند و به سمت چادر سریع حرکت می کنند. چند ثانیه ای بیشتر طول نمی کشد که مردان مسلح به چادر می رسند. دو نفر از آن ها با اسلحه ورودی چادر را کنار می زنند و اسلحه هایشان را رو به سوی سربازان جوانی می گیرند که ناگهان از خواب بیدار شده اند.«
روز ۱۷ بهمن پنج سرباز ایرانی که در منطقه مرزی جکیگور در چادر مشغول استراحت بودند توسط افراد گروه تروریستی جیش‌العدل به گروگان گرفته شدند. سربازان، مرزبان ایران هستند که گروه جیش العدل در مقابل آزادی آن ها در خواست آزادی ۳۰۰ زندانی را کرده است. بعد از گروگان گرفته شدن این سربازان مقامات رسمی کشور در وزارت خارجه، وزارت کشور نیروهای انتظامی و امنیتی حرکت گسترده ای را برای آزادی این سرباران شروع کردند. در کنار این تلاش های رسمی در شبکه های اجتماعی مردم و فعالان اجتماعی با راه اندازی کمپین های متعددی برای آزادی این سربازان دست به کار شدند. طی هفته های گذشته گروه های اجتماعی در تویتر و فیس بوک برای آزادی این سربازان که همگی زیر ۲۵ سال سن دارند، امضا جمع می_کنند.اما این سربازان در شرایطی از سوی گروه جیش العدل گروگان گرفته شده اند که ۶ ماه پیش نیز در نقطه مرزی دیگری نزدیک به همین منطقه جیکگور و در حمله ای دیگر، گروه تروریستی جیش العدل ۱۴ مرزبان ایران ( ۱۲ سرباز و ۲ افسر) را به شهادت رساند و ۶ مرزبان را زخمی کرد.
درسال های گذشته مرزهای شرقی کشور به خصوص مرز مشترک ایران با پاکستان در استان سیستان و بلوچستان هر از چندی شاهد حرکت های ترورستی گروه هایی مانند جیش العدل و جندالله بوده است. البته حملات تروریستی به مناطق مرزی کشور تنها شامل مرزهای شرقی نیست بلکه در مرزهای غربی کشور و در استان های کردستان و آذربایجان غربی نیز هر از چندی شاهد انتشار اخباری از درگیری های نیروهای انتظامی و سپاه با گروه های تروریستی و شهادت افسران نظامی و مرزبانی کشورهستیم. مانند خبر شهادت ۵ عضو سپاه و زخمی شدن دو عضو در مهرماه امسال در درگیری با گروه پژاک در منطقه بانه در استان کردستان.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ژئوپلتیک و جغرافیای سیاسی وجود درگیری ها، گروگان گیری ها، قاچاق مواد مخدر، قاچاق کالا و قاچاق انسان، قاچاق اسلحه و… در نقاط مرزی کشور به خصوص در استان های سیستان و بلوچستان، کردستان و آذربایجان غربی نشان می دهد که حفاظت از مرزهای کشور نیازمند نگاهی ویژه و متفاوت است.در سال های گذشته ایران با استقرار نیروهای نظامی و انتظامی در مناطق مرزی و ایجاد پاسگاه ها در نقاط صفر مرزی تلاش گسترده ای را برای برقراری امنیت مرزها کرده است اما کارشناسان معتقدند آن چه در این بین کمتر مورد توجه قرار گرفته سرمایه گذاری های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نقاط مرزی کشور است. به اعتقاد کارشناسان برقراری امنیت مرزها به جز اقدامات نظامی و انتظامی و امنیتی نیازمند حرکتی همه جانبه از نظر فرهنگی اجتماعی و اقتصادی است که می تواند شرایط مساعدی را برای آرامش کامل مرزهای کشور به وجود آورد. آن چه مرزهای کشور در شرایط کنونی به آن نیازمند است سرمایه گذاری است.
*محرومیت و بیکاری مرزنشینان
براساس پژوهش »تحلیل ابعاد کیفیت زندگی در نواحی شهری« که در مجله علمی پژوهش و برنامه ریزی شهری منتشر شده است در بین شهرهای مرزی کشور، بیش از ۶۰ شهر در فهرست مناطق و شهرهای محروم قرار دارند. شهرهایی که هر کدام از آن ها دارای تعدادی بخش و روستای کوچک محروم در حاشیه نقاط مرزی هستند.
مناطق مرزی ایران از لحاظ راه های دسترسی امکانات آموزشی و بهداشتی، رفاه و خدمات اجتماعی، شرایط مسکن، بیمه و امکانات اولیه زندگی در پایین ترین سطح قرار دارند. بیشتر مناطق مرزی و شهرهای اطراف مرزهای کشور فاقد صنایع مادر و یا کارخانه های بزرگ صنعتی هستند و معمولا حجم سرمایه گذاری های اقتصادی در این مناطق بسیار پایین است. همین موضوعات در سال های گذشته باعث شده تا کیفیت زندگی در مناطق مرزی کشور و استان های مرزی بسیار پایین باشد و استان های مرزی جزو مناطق محروم کشور محسوب شوند.
از نظر شاخص توسعه انسانی و بیشترین جمعیت بی سواد در کشور استان های سیستان و بلوچستان، کردستان، آذربایجان غربی و خراسان شمالی در پائین‎ترین رتبه قرار گرفته اند. از نظر شاخص کیفیت زندگی هم استان‎های ایلام، چهارمحال و بختیاری، زنجان، سیستان و بلوچستان و کردستان پنج استان انتهایی جدول هستند. در بین شاخص بهداشت و درمان نیز استان های مرزی چون خوزستان، خراسان شمالی، آذربایجان شرقی، اردبیل، آذربایجان غربی، سیستان و بلوچستان و هرمزگان در بین ۱۰ استان انتهایی کشور دیده می شوند.
*اشتغال و ارتقاء سطح زندگی راه برون رفت از بن بست
براساس آمار نفوذ مسکن سال ۱۳۹۰ استان های مرزی کشور در مجموع یک میلیون و ۷۳۰ هزار بیکار را در خود جای داده اند. البته در این آمار اعداد مشخص و بررسی دقیقی روی نقاط مرزی به صورت متمرکز انجام نشده و تنها آمار از استان های مرزی ارائه شده است.
براساس آخرین آمار نرخ بیکاری در کشور به تفکیک استان ها؛ لرستان، ایلام، کرمانشاه کردستان، گیلان و سیستان و بلوچستان بیشترین نرخ بیکاری را در کشور دارند که از بین آن ها ۵ استان مرزی هستند.
چندی پیش معاون وزیر کار هم وضعیت بیکاری در مناطق مرزی کشور را »وخیم« اعلام کرد. در سال های گذشته بالا بودن نرخ بیکاری در استان های مرزی باعث شده تا ورود غیر قانونی انواع کالاها و مواد ممنوع و غیر ممنوع به شغل اصلی بسیاری از ساکنان شهرهای مرزی کشور تبدیل شود. شغلی که به »کول بری« مشهور است و هر ساله آسیب بسیار زیادی به اقتصاد کشور وارد می کند. طبق آمارهای رسمی حجم قاچاق کالا طی سال گذشته از مرزهای غیرقانونی کشور بیش از ۱۹ هزار میلیادر دلار بوده است که تقریبا برابر یک چهارم میزان واردات کشور (۷۵ هزار میلیارد دلار) است.
*بازارچه های مرزی و پتانسیل های اقتصادی
در تمامی کشورهای جهان به مرزهای مشترک بین کشورها به عنوان فرصت نگاه می شود. نقاط مرزی معمولا فرصت های اقتصادی مطلوبی هستند که با راه اندازی بازارچه های مرزی و رونق اقتصادی و بازرگانی می توانند نقش موثری در اقتصاد کشورها بازی کنند علاوه بر اینکه به ایجاد اشتغال در جوامع محلی و منطقه ای هم منجر می شوند. در حال حاضر در مناطق مرزی کشور طبق آخرین آماری که از سوی مدیرکل امور مرزی و مبارزه با قاچاق کالا و ارز وزارت کشور ارائه شده ۶۴ بازارچه مرزی مصوب دولت وجود دارد که البته دوسوم آنها غیر فعال یا نیمه ‌فعال هستند. برای مثال طبق اطلاعات سالنامه آماری گمرک ایران در سال گذشته فرآیند صادرات در برخی بازارچه‌های مرزی مانند رازی در خوی، صنم بلاغی در پلدشت، پرویزخان در قصرشیرین، سیف در سقز، میرجاوه در زاهدان تعطیل بوده است.حمید صافدل، مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی خارجی اعلام کرده در حال حاضر تنها ۲۷ بازارچه مرزی در کشور فعال است و در این بین بازارچه های مرزی شمال غرب کشور معمولا نسبت به سایر بازارچه های کشور فعالیت بیشتری دارند. نداشتن امکانات مناسب اولیه و تخصصی، نبود مدیریت یکپارچه و هماهنگ نبود راه های دسترسی و جاده های مناسب، ناامنی مناطق اطراف، نبود امکانات رفاهی و خدماتی مانند مسافرخانه و رستوران و عدم هماهنگی بین کشور با کشورهای همسایه در این بازارچه ها دلایل ناکامی راه اندازی بازارچه های مرزی در سال های گذشته بوده است.
*اقوام گوناگون و امنیت مرزها
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ندای ارومیــــه، علاوه بر مسائل اقتصادی، توجه به مسائل اجتماعی و فرهنگی هم در مناظق مرزی کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به برقراری امنیت پایدار در مرزهای کشور کمک بسیار می کند به ویژه اینکه تمام استان های مرزی کشور از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و مذهبی در شرایطی خاص قرار دارند.
ایران از نظر سکونت اقوام گوناگون با مذاهب و زبان های مختلف دارای تنوع بسیاری است که بیشتر این اقوام در مناطق و استان های مرزی کشور زندگی می کنند به طوری که تمام ۱۶ استان مرزی کشور سرزمین اقوام گوناگون ( دراستانی مانند آذربایجان شرقی بیشتر و در استان هایی مانند بوشهر کمتر) هستند. مناطق مرزی ایران از نظر فرهنگی و قومی گروه های مختلفی را در خود جای داده اند که از آن جمله می توان به اقوام آذری و کرد در استان های غربی و شمال غربی، عرب ها در استان های جنوب غربی و جنوب کشور، ترکمن ها در شمال شرقی کشور و بلوچ ها در جنوب شرقی و شرق کشور اشاره کرد.
به اعتقاد کارشناسان برقراری امنیت مرزهای کشور بدون توجه ویژه به این اقوام، آداب و رسوم، فرهنگ و زبان آن ها امکان پذیر نیست.در این بین بسیاری از بزرگان دینی و قومی در مناطق و استان ها مرزی معتقدند برای برقراری هرچه بیشتر آرامش در نواحی مرزی بهتر است برقراری امنیت مرزها در این مناطق به نیروهای بومی و محلی سپرده شود که آشنایی کامل با مناطق مرزی دارند اتافاقی که پیش طی هزاران سال در مناطق مرزی افتاده بود. حضور و زندگی اقوام در مناطق مرزی به اعتقاد بسیاری از کارشناسان می تواند فرصتی مناسب برای پیشبرد اهداف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور باشد.

نوشته شده توسط admin در دوشنبه, ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۴:۵۴ ق.ظ

دیدگاه


− 4 = چهار