فريب بزرگ با شعار حمايت از توليد داخل

 اين توليد ناقص‌الخلقه، نه استاندارد داشت، نه دوام، نه خدمات پس از فروش. اما پشت اين بي‌کيفيتي، فقدان نظارت و مديريت بازار پنهان بود؛ بازاري که به‌جاي رقابت، به جولانگاه شعارهاي توخالي تبديل شد. در سال‌هاي اخير، سياست‌هاي اقتصادي کشور با شعار حمايت از توليد ملي، درهاي بازار لوازم خانگي را به روي برندهاي معتبر خارجي بست. اميد آن بود که توليدکننده داخلي با تکيه بر توان متخصصان و حمايت‌هاي حاکميتي، بتواند محصولاتي با کيفيت جهاني توليد کند. اما آنچه در عمل رخ داد، چيزي جز يک سراب نبود؛ سرابي که نه‌تنها مسئولان را فريب داد، بلکه اعتماد مردم را نيز به بازي گرفت.
توليدکننده يا مونتاژکار اسباب‌بازي؟
با گذشت زمان، مشخص شد که بسياري از شرکت‌هاي داخلي نه توليدکننده واقعي، بلکه مونتاژکاراني هستند که با سوءاستفاده از فضاي انحصاري، محصولات با کيفيتي در حد اسباب‌بازي روانه بازار کردند. اين توليد ناقص‌الخلقه، نه استاندارد داشت، نه دوام، نه خدمات پس از فروش. اما پشت اين بي‌کيفيتي، فقدان نظارت و مديريت بازار پنهان بود؛ بازاري که به‌جاي رقابت، به جولانگاه شعارهاي توخالي تبديل شد.
گارانتي؛ واژه‌اي بي‌معنا در صنعت داخلي
در شرايطي که گارانتي بايد پشتوانه اعتماد مصرف‌کننده باشد، در صنعت لوازم خانگي داخلي به يک شوخي تلخ تبديل شده است. بسياري از شرکت‌ها يا اصلاً خدمات پس از فروش ندارند، يا آن‌قدر فرسايشي و بي‌کيفيت عمل مي‌کنند که مصرف‌کننده ترجيح مي‌دهد از خير آن بگذرد. سامانه‌هاي نظارتي نيز عمدتاً پس از وقوع تخلف وارد عمل مي‌شوند و نقش پيشگيرانه ندارند.آنچه امروز در صنعت لوازم خانگي ايران رخ مي‌دهد، نه توليد ملي بلکه يک توليد نامشروع است يعني همان توليدي که در سايه‌ي انحصار، بي‌رقابتي، نبود نظارت و حمايت‌هاي بي‌هدف شکل گرفته و ادامه دارد. سياستگذار به‌جاي اصلاح مسير، ترجيح مي‌دهد آب در دل اين صنعت تکان نخورد و اين زايش کثيف اقتصادي آرام‌آرام ادامه يابد؛ حتي اگر به قيمت نابودي اعتماد عمومي و ورشکستگي بازار باشد.
صنعت لوازم خانگي فرصت تاريخي خود را از دست داد
در همين رابطه حسين شهرستاني، نايب رئيس دوم اتحاديه لوازم خانگي " از شرايط موجود صنعت لوازم خانگي ابراز نارضايتي کرد. او مي‌گويد: در سال‌هاي اخير، سياستگذار با هدف حمايت از صنعت لوازم خانگي داخلي، محدوديت‌هايي را در واردات اعمال کرد. اين تصميم باعث شد کالاهاي توليد شده کامل "CBU" وارد کشور نشوند. چنين شرايطي مي‌توانست يک فرصت تاريخي براي ارتقاي کيفيت، استانداردها و پيشرفت صنعت لوازم خانگي باشد. اما متأسفانه، آن‌طور که انتظار مي‌رفت، اين فرصت به شکوفايي کامل نرسيد.
جايگاه صنعت لوازم خانگي پس از تحريم‌ها
شهرستاني ادامه داد: با خروج برندهاي معتبر خارجي از بازار ايران و اعمال محدوديت‌هاي وارداتي، جايگاه صنعت لوازم خانگي کشور به‌طور قابل توجهي تغيير کرد. کيفيت محصولات داخلي نسبت به گذشته متفاوت شده، اما فقدان برنامه‌ريزي دقيق براي حمايت از توليدکنندگان باعث شد اين تغييرات به رشد پايدار منجر نشوند. دولت نتوانست واردات را به‌صورت مرحله‌اي مديريت کند تا رقابت سالم شکل بگيرد. در نتيجه، انگيزه رقابتي کاهش يافت و سرمايه‌گذاري در توسعه نيز با ضعف مواجه شد.
نقش بخش خصوصي در پيشرفت صنعت
او ابراز داشت: با وجود تمامي اين چالش‌ها، بايد منصفانه قضاوت کرد که پيشرفت‌هاي فعلي صنعت لوازم خانگي عمدتاً حاصل تلاش و سرمايه‌گذاري بخش خصوصي بوده است. توليدکنندگان داخلي با وجود رکود بي‌سابقه بازار، کاهش قدرت خريد مردم، تغيير فرهنگ مصرف و نبود آرامش رواني، همچنان به توليد ادامه داده‌اند. مردم به دليل نگراني‌هاي اقتصادي، ترجيح مي‌دهند پول خود را پس‌انداز کنند تا در روزهاي سخت از آن استفاده کنند. اين رفتار مصرف کننده و افزايش پس‌انداز احتياطي مردم باعث شده بازار در رکود عميقي فرو رود.
چالش‌هاي توليدکنندگان داخلي
شهرستاني تصريح کرد: توليدکنندگان با مشکلات متعددي مواجه‌اند؛ از جمله هزينه‌هاي سنگين انبارداري، گردش مالي طولاني، تأمين مواد اوليه و قطعي انرژي. در بسياري از مناطق، توليدکننده‌ها هفته‌اي سه روز و نيم با قطعي برق مواجه‌اند. اين قطعي‌ها يا بايد با هزينه‌هاي بالا جبران شوند، يا توليد متوقف شود. با اين حال، هزينه‌هاي بيمه،ماليات و حقوق کارگران همچنان پابرجاست و فشار سنگيني بر توليدکننده وارد مي‌شود.
حمايت واقعي؛ نه انحصارگرايي
شهرستاني با انتقاد از سياست‌هاي موجود در قبال حمايت از توليدکننده‌ي لوازم خانگي ابراز داشت: اگر واقعا سياستگذار قصد حمايت از صنعت لوازم خانگي را دارد، بايد اقدامات عملي انجام دهد. اين اقدامات شامل تأمين انرژي پايدار، ارائه تسهيلات مالي کم‌بهره، تسهيل واردات مواد اوليه و تخصيص ارز مناسب است. صرفاً بستن مرزها و ايجاد انحصار نه‌تنها کمکي به ارتقاي صنعت نمي‌کند، بلکه در بلندمدت آن را تضعيف خواهد کرد.
ارتقاي کيفيت؛ شرط بقاء در بازار
اين کارشناس لوازم خانگي گفت: صنعت لوازم خانگي ايران امروز در نقطه حساسي قرار دارد. اگر توليدکنندگان بخواهند اعتماد مردم را جلب کنند و بازار را حفظ کنند، بايد کيفيت محصولات خود را به‌طور جدي ارتقاء دهند. ارائه خدمات پس از فروش واقعي و سريع، استقبال از رقابت سالم و کنار گذاشتن ترس از واردات، تنها راه پيشرفت اين صنعت است. در چنين فضايي، شعار حمايت از کالاي ايراني معنا پيدا مي‌کند و از رانت‌ها جلوگيري مي‌شود.
نقش کليدي سياستگذار در عبور از بحران
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايلنا، او ابراز داشت: نقش سياستگذار در اين ميان بسيار حياتي است. اگر دولت بخواهد حمايت عملي از صنعت لوازم خانگي داشته باشد، بايد براي عبور از بحران اقتصادي و مشکلات زيرساختي انرژي، اقدامات جدي انجام دهد. ايجاد رقابت تدريجي، واردات هدفمند و حمايت واقعي از توليدکننده داخلي، همه بايد در دستور کار قرار گيرند. موفقيت اين مسير به اجراي صحيح سياست‌ها بستگي دارد؛ سياست‌هايي که هم رقابت را ايجاد کنند و هم حمايت را تضمين کنند.