تبعاتی سیاست یارانه ای دولت برای جامعه

تبعاتی سیاست یارانه ای دولت برای جامعه

نرگس رسولی
گروه تحلیل: محمد‌باقر نوبخت، سخنگوی دولت خیال همه یارانه‌بگیران را راحت کرد. او در نشست خبری‌اش که اخیرا برگزار شده است نه حرفی از افزایش میزان دریافتی یارانه‌بگیران زد و نه سخنی از کاهش تعداد یارانه‌بگیران؛ تنها گفت: »برای سال آینده همین روش فعلی یارانه‌ها ادامه دارد مگر در مواردی خاص که غیرنیازمند بودن شخص محرز شود.«
این در حالی است که پیش از این عنوان شده بود به خاطر کمبود منابع مالی دولت و البته در جهت اجرای برنامه‌های دولت برای حذف یارانه پر‌درآمدها، دولت برنامه‌های حذفی خود را اجرا خواهد کرد. برنامه‌هایی که به نظر می‌رسید تعداد قابل‌توجهی از یارانه‌بگیران را حذف خواهد کرد.
در همین رابطه هم بود که سازمان هدفمندی یارانه‌ها مهلتی چند‌ماهه برای انصراف یارانه‌بگیرانی در نظر گرفت که نمی‌خواهند دولت شخصا حساب‌های مالی آنها را کنترل کند و تصمیم به قطع یا ادامه دریافت یارانه ماهانه آنها بگیرد.
هر چند این روال هم بی‌حاشیه نماند و بسیاری از منتقدان معتقد بودند که وارسی حساب‌های شخصی مردم حریم شخصی محسوب می‌شود و دولت نباید به بهانه حذف یارانه‌ها حساب‌های شخصی مردم را چک کند. اما دولتی‌ها معتقد بودند که اگر یارانه‌بگیری نمی‌خواهد حساب مالی‌اش چک شود باید اعلام کند تا دولت حساب‌های او را رسیدگی نکند.
روالی که انتقادات زیادی را به دولت وارد کرد اما مدافعان حذف یارانه‌بگیران معتقد بودند که دولت باید هر‌چه سریع‌تر یارانه‌بگیران واقعی را مشخص کند تا یارانه که فشار سنگین مالی را ماهانه به دولت وارد می‌کند دقیقا به افراد واجد شرایط برسد. طبق آمار اعلامی از سوی سازمان هدفمندی یارانه‌ها در حال حاضر بیش از ۷۶ میلیون نفر در هر ماه یارانه نقدی دریافت می‌کنند که این تعداد بالغ بر ۹۵ درصد جمعیت کشور هستند.
در حالی تعداد یارانه‌بگیران و پرداخت غیرهدفمند یارانه نقدی بزرگ‌ترین معضل اجرای این قانون به شمار رفته و همواره موجب ایجاد کسری در عملکرد مالی آن می‌شود که طی هفت سالی که از کلید خوردن قانون هدفمندی یارانه‌ها گذشته همواره بیش از ۷۵ میلیون نفر یارانه دولتی دریافت می‌کنند و هیچگاه به‌طور‌کامل تعداد یارانه‌بگیران کشور کاهش نیافته‌اند و همواره هر تعداد از یارانه‌بگیران با برنامه‌های دولتی مشمول حذف شده‌اند بار انتقادات به دولت موجب شده تا یارانه‌بگیران همواره همان تعداد قبلی باقی بمانند.
این در حالی است که در چند سال اخیر آماری که قبلا اعلام شده تنها نشان از حذف سه میلیون نفر دارد. حتی در ماه‌های گذشته با وجود درخواست‌هایی که از مسوولان برای اعلام برنامه خود در مورد حذف یارانه‌بگیران وجود داشته، پاسخ صریحی اعلام نشده و تنها اخیرا نوبخت رییس سازمان برنامه و بودجه این موضوع را به بودجه ۱۳۹۷ ارجاع داده است؛ وعده‌ای که به نظر نمی‌رسد همراه با نتیجه تاثیرگذاری در روند فعلی پرداخت یارانه‌ها باشد چرا که طی سال‌های گذشته بارها این برنامه و تکالیف در تبصره هدفمندی یارانه‌ها در قانون بودجه آمده و نشانی از اجرا نداشته است. و حالا با اظهارات جدید نوبخت، سخنگوی اقتصادی دولت به نظر می‌رسد ادامه این روال در سال ۹۷ مجددا تنها به تعداد یارانه‌بگیران دولتی می‌افزاید و گرهی از گره‌های اقتصادی دولت که قرار بود با کم کردن تعداد یارانه‌بگیران باز شود؛ گشوده نخواهد شد و ممکن است دولت با کسری بیشتری بودجه مواجه شود؛ روالی که مسوبق به سابقه است.
کسری بودجه دولت تشدید می‌شود
این امر مورد توجه بایزید مردوخی، اقتصاددان نیز هست، او تصمیم دولت برای پرداخت یارانه به یارانه‌بگیران همچون روالی که تاکنون اجرا شده است را روشی غلط می‌داند که نتیجه‌ای جز افزایش فشارهای مالی بر دولت ندارد و در نتیجه موجب افزایش کسری بودجه دولت می‌شود.
بایزید مردوخی معتقد است: »بارها و بارها هم مقامات دولتی و هم کارشناسان و دلسوزان نظام گفته‌اند که اعطای یارانه به همه اقشار جامعه هیچ توجیهی ندارد و این روال اشتباهی بود که در دولت نهم و دهم هم اجرا شد و همچنان ادامه دارد. اگر‌چه در ابتدای اجرای این طرح نیز متولیان اجرای آن قصد نداشتند که به همه مردم یارانه بدهند اما روالی که بر توزیع یارانه حاکم شد، موجب شد تا دولت مجبور شود بدون دست زدن به تعداد یارانه‌بگیران به همه یارانه بدهد.«
او با اشاره به اینکه طبق برنامه‌ای که دولت نهم و دهم برای اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها پیش‌روی خود داشتند، تاکید کرد: »طبق آن برنامه قرار بود، افرادی که از تمکن مالی خوبی برخوردار هستند مشمول دریافت یارانه نشوند و بر همین اساس هم دولت از مردم خواست تا با خود‌اظهاری در مورد دارایی‌های‌شان دولت را در دسته‌بندی یارانه‌بگیران کمک کنند، اما آنچه در آن روزها شاهد بودیم ارایه اطلاعات غلط از سوی برخی افراد بود که در نتیجه موجب شد دولت مجبور شود به همه مردم یارانه بدهد.«
این اقتصاددان با تاکید بر اینکه برخی اظهارات افراد درخصوص دارایی‌های‌شان نادرست است، می‌گوید: »در همان زمان موجب شد تا هیچگاه دولت‌ها نیز نتوانند از نظر اخلاقی به اظهارکنندگان بگویند اطلاعات غلط ارایه کرده‌اید و از لیست یارانه‌بگیران حذف‌شان کنند و این موجب شد تا حذف یارانه‌بگیران مرفه برای دولت به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات تبدیل شود که هر بار با عدم همراهی مجلس با دولت بازگشت به خانه اول ثبات یارانه‌بگیران را به همراه داشته است.«
بایزید مردوخی با اشاره به اظهارنظر برخی مردم که دریافت یارانه را حق شان می‌دانند ادامه می‌دهد: »راهکار فرار دولت از بار کسری بودجه‌ای که با ادامه پرداخت یارانه به همه مردم گریبان دولت را گرفته است، شهامت و جسارت مردمی است که بتوانندبا انصرف از دریافت یارانه به کمک دولت آمده و اجازه بدهند تا دولت یارانه‌اش را به کسانی بدهد که نیازمند واقعی هستند.«
تورم ۹۷ با تداوم پرداخت یارانه به همه مردم
مرتضی اسدی، اقتصاددان دیگری است که ادامه پرداخت یارانه‌های نقدی مردم را علاوه بر کسری بودجه موجب ایجاد تورم در کشور می‌خواند و معتقد است: »از اهداف اقتصاد دولت قبلی و فعلی این بود که یارانه‌ها را هدفمند کنند و قطعا در آن زمان که من نیز در وزارت اقتصاد در جریان تدوین برنامه هدفمندی یارانه‌ها بودم، قرار نبود طرح هدفمندی یارانه‌ها به برنامه‌ای پوپولیستی از سوی دولت و ایجاد ناکارآمدی در رفتار اجتماعی تبدیل شود.«
او با اشاره به تصمیم اخیر دولت برای پرداخت یارانه به همه مردم همچون روالی که تاکنون انجام شده است، می‌گوید: »ادامه این روال احیای پوپولیسم در کشور است و قطعا اهداف اصلی اجرای این طرح را زیر سوال می‌برد شاید این روال در کوتاه‌مدت مناسب باشد اما قطعا برای جلوگیری از آسیبی که به اقتصاد وارد می‌کند دولتمردان باید در بلندمدت به دنبال راهکار جایگزین باشند تا هم باری را از دوش دولت بردارند و هم یارانه‌ها را به معنای واقعی هدفمند کنند.«
این اقتصاددان با اشاره به برنامه‌های بلندمدت یا کوتاه‌مدتی که بهتر است از سوی دولت اجرا شود تاکید می‌کند: »تجربه موفق نظام‌های تامین اجتماعی که در تمام دنیا اجرا شده و نتایج موفقی را نیز به همراه داشته است از راهکارهایی است که دولت باید در دستور کاری خود قرار دهد. این سیستم با پوشش همه‌جانبه افراد جامعه باعث تخصیص بهتر یارانه‌های دولتی به همه اقشار جامعه می‌شود و در عین حال که نیاز ندارد دولت وارد حریم شخصی افراد شود اجازه می‌دهد مدیریت شده به همه مردم یارانه یکسان پرداخت کند.«
اسدی پرداخت یارانه نقدی را بدترین نوع حمایت دولت از مردم می‌خواند و ادامه می‌دهد: »پرداخت یارانه نقدی تنها در شرایطی توجیه پذیر است که فرد واقعا محتاج دریافت کمک نقدی باشد در غیر این صورت این پرداخت‌ها نتیجه‌ای جز افزایش تورم و آثار اجتماعی نامحدود در کشور ندارد. این روال با توجه به آمارهایی که حکایت از دریافت یارانه توسط همه مردم دارد که بعضا جزو اقشار آسیب پذیر محسوب نمی‌شوند نتیجه اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها را به بیراهه می‌برد و باعث افزایش نرخ تورم درکشور می‌شود.«
او همچنین کسری بودجه را نتیجه تداوم پرداخت یارانه‌ها به مردم می‌داند و می‌گوید: »قطعا این نوع پرداخت یارانه‌ها هم آثار تورمی و هم کسری بودجه هنگفتی را به دولت تحمیل می‌کند. در حقیقت تداوم پرداخت یارانه‌ها به مردم موجب شده تا به جای اینکه دولت خود را وام‌دار مردم بداند مردم خود را وام‌دار دولت بدانند که تبعات خوبی ندارد.« اسدی می‌افزاید: »نظام تامین اجتماعی تجربه‌ای است که در همه کشورها تقریبا اجرا شده و نتایج خوبی هم به همراه داشته است بهتر است حالا که مجلس و مردم برای کاهش تعداد یارانه‌بگیران همراهی با دولت ندارند، دولت به سمت اجرای نظام‌های تامین اجتماعی به جای اجرای هدفمندی یارانه در بلندمدت باشد.«
احیای پوپولیسم
مرتضی اسدی:»از اهداف اقتصاد دولت قبلی و فعلی این بود که یارانه‌ها را هدفمند کنند و قطعا در آن زمان که من نیز در وزارت اقتصاد در جریان تدوین برنامه هدفمندی یارانه‌ها بودم، قرار نبود طرح هدفمندی یارانه‌ها به برنامه‌ای پوپولیستی از سوی دولت و ایجاد ناکارآمدی در رفتار اجتماعی تبدیل شود.ادامه این روال احیای پوپولیسم در کشور است و قطعا اهداف اصلی اجرای این طرح را زیر سوال می‌برد.«
روال اشتباه
به گزارش آرازآذربایجان به نقل از سرپوش ، بایزید مردوخی: »بارها و بارها هم مقامات دولتی و هم کارشناسان و دلسوزان نظام گفته‌اند که اعطای یارانه به همه اقشار جامعه هیچ توجیهی ندارد و این روال اشتباهی بود که در دولت نهم و دهم هم اجرا شد و همچنان ادامه دارد.اگر‌چه در ابتدای اجرای این طرح نیز متولیان اجرای آن قصد نداشتند که به همه مردم یارانه بدهند اما روالی که بر توزیع یارانه حاکم شد، موجب شد تا دولت مجبور شود بدون دست زدن به تعداد یارانه‌بگیران به همه یارانه بدهد.«
[email protected]

نوشته شده توسط admin در پنجشنبه, ۱۰ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۷:۰۸ ق.ظ

دیدگاه


4 − سه =