بازي‌هاي ديجيتال چگونه عقايد نسل جديد را تغيير مي‌دهند

اين فضا، به‌دليل اثرگذاري عميقي که دارد، مي‌تواند به عرصه‌اي براي تغيير ذائقه و فرهنگ نسل جديد منجر شود؛ روندي که در صورت غفلت خانواده‌ها، شکافي جدي ميان ارزش‌هاي فعلي و ذهنيت نسل جديد ايجاد خواهد کرد.
در سال‌هاي اخير، بازي‌هاي رايانه‌اي و ويدئويي به بخش جدايي‌ناپذير زندگي بسياري از کودکان تبديل شده‌اند.
کافي است نگاهي به خانه‌ها بيندازيم؛ جايي که مشغله‌هاي کاري و کمبود وقت باعث مي‌شود والدين، براي سرگرم‌کردن فرزندان خود، ساده‌ترين راه يعني سپردن آن‌ها به موبايل، تبلت و... را انتخاب کنند؛ بازي هايي که در ظاهر راه حلي بي‌دردسر براي پرکردن اوقات فراغت کودک هستند، اما در عمل دريچه‌اي به دنيايي پيچيده را باز مي‌کنند که نه تنها پر از رنگ و هيجان و موسيقي است، بلکه سرشار از روايت‌ها، الگوها و پيام‌هايي است که گاه به‌صورت آشکار و گاه در لايه‌هاي پنهان، بر ذهن و شخصيت کودک تأثير مي‌گذارند.
بازي‌هاي ديجيتال امروز، به لطف فناوري‌هاي نوين و هوش مصنوعي، ديگر صرفاً سرگرمي نيستند.
آن‌ها مي‌توانند دوست و همبازي باشند، داستان‌گو و معلم باشند و حتي ارزش‌ها و باورهاي تازه‌اي را بي‌آنکه کودک متوجه شود، به او منتقل کنند.
از اسباب‌بازي تا هوش مصنوعي
در گذشته، اسباب‌بازي‌ها فرصتي براي تقويت خلاقيت، مهارت‌هاي اجتماعي و يادگيري بودند.
والدين هم با همبازي‌شدن با فرزندشان، بسياري از چارچوب‌هاي فکري و رفتاري را در قالب بازي و داستان‌گويي به او منتقل مي‌کردند.
اما با پيشرفت فناوري هم اسباب‌بازي‌هاي سنتي جاي خود را به بازي‌هاي ديجيتال دادند و هم والدين به اندازه گذشته فرصت کافي براي بازي کردن با کودکان خود را نداشتند؛ بنابراين شخصيت‌هاي هوشمند و دنياي تعاملي اين بازي‌هاي ديجيتال، نقش همبازي را برعهده گرفتند.
در اين شرايط ديگر اين والدين نيستند که پيام و ارزش‌ها را منتقل مي‌کنند، بلکه طراحان بازي‌ها هستند که پيام را منتقل مي‌کنند. در شرايطي که استقبال از بازي‌هاي موبايلي و رايانه‌اي خارجي به دلاليل مختلفي از جمله تصويرسازي و گرافيک بهتر و ... بيشتر از بازي‌هاي ايراني است، يکي از نکات قابل توجه بايد بررسي تاثير بازي‌هايي باشد که متناسب با فرهنگ و ذائقه کودک ايراني طراحي نشده است و حتي ممکن است اهدافي متفاوت را دنبال کند.
بازي ديجيتال؛ ابزاري براي تغيير فرهنگ و ذائقه
آنچه واضح است اينکه بسياري از بازي‌هاي ديجيتال تنها براي سرگرمي ساخته نمي‌شوند و قرار است ضمن سرگرمي، پيام يا محتوايي را منتقل کنند. روايت‌ها، قهرمان‌ها و مأموريت‌هاي آن‌ها مي‌توانند حامل پيام‌هاي فرهنگي، سياسي يا رفتاري باشند. زماني که قهرمان محبوب يک کودک، شخصيتي با ارزش‌هاي غيربومي و متفاوت است، ناخودآگاه ذائقه فرهنگي و الگوي ذهني او نيز در همان مسير شکل مي‌گيرد.
اينجاست که مسئله از يک انتخاب خانوادگي فراتر مي‌رود و به موضوعي فرهنگي تبديل مي‌شود که آينده يک نسل را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد.
تکرار روزانه و مداوم تجربه بازي سبب مي‌شود بازي‌ها برخلاف کتاب يا فيلم، تجربه‌اي تعاملي ايجاد کند که کودک، صرفاً تماشاگر يا شنونده نباشد و به بازيگر و تصميم‌گيرنده‌اي فعال در اين جهان مجازي تبديل شود.
همين ويژگي باعث مي‌شود که او، ارزش‌ها و پيام‌هايي را که بازي در بطن روايت خود جاي داده، عميق‌تر در او نفوذ کند.
وقتي کودکي بخش عمده‌اي از روز خود را در دنياي بازي‌هاي ديجيتال سپري مي‌کند، باورها و نگرش‌هاي او با ارزش‌هاي آن بازي‌ها همسو مي‌شود. در چنين شرايطي، والديني که مي‌خواهند نگرشي متفاوت را به فرزند خود بياموزند، ممکن است با مقاومتي ناخودآگاه روبه‌رو شوند. کودک، آموخته‌هاي بازي را واقعي‌تر از توصيه‌هاي خانه و مدرسه مي‌بيند و همين، تناقضي رفتاري و هويتي را رقم مي‌زند.
پيش از ايجاد شکاف به فکر آن باشيم
اين روزها بازي‌هاي ديجيتال ديگر تنها يک سرگرمي نيستند؛ بلکه ابزاري قدرتمند براي تثبيت عقيده و شکل‌دهي به رفتار نسل آينده است.
اين بازي‌ها، به‌واسطه جذابيت بصري، روايت‌هاي چندلايه و ارتباط تعاملي، تأثيري عميق‌تر و ماندگارتر از بسياري از منابع آموزشي يا سرگرمي‌هاي سنتي بر ذهن کودک مي‌گذارند. والدين، حتي اگر به ناچار بخشي از تربيت فرزند خود را به اين فضا بسپارند، بايد بدانند که هر مأموريت، هر شخصيت و هر داستان در يک بازي، بخشي از جهان‌بيني کودک را مي‌سازد.
غفلت از اين واقعيت مي‌تواند باعث شود نسلي پرورش يابد که معيارهايش براي بخش‌هاي مختلفي از زندگي مانند دوست‌يابي، کسب موفقيت، احساس شکست و... برگرفته از الگوهاي ساخته‌شده در فضاي مجازي باشد. حالا در ابعاد وسيع‌تر، تصوير آينده‌اي که در آن نوجوانان و جوانان، انتخاب‌هاي سياسي، اجتماعي و حتي بخش‌هاي مهمي از سبک زندگي خود را بر اساس آموزه‌هاي قهرمانان ديجيتال مي‌گيرند، تا حدي نگران‌کننده است.
اين روند، اگر بدون نظارت و آگاهي والدين ادامه پيدا کند، مي‌تواند شکافي عميق ميان ارزش‌هاي خانوادگي و اجتماعي و الگوهاي ذهني نسل بعد ايجاد کند؛ شکافي که ترميم آن، بسيار دشوار و زمان‌بر خواهد بود.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايسنا،پي‌نوشت: اين گزارش خبري با برداشت از مقاله »بازي‌هاي رايانه‌اي؛ عرصه‌اي براي تثبيت عقيده« منتشر شده در سايت »چه‌بازي« نوشته شده است.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com