اين نوع اکران را نمي‌توان اکران عمومي دانست

فيلم سينمايي »لاک‌پشت و حلزون« به کارگردان رضا حماسي اين روزها در سينماهاي گروه هنر و تجربه در حال اکران است. اين فيلم سينمايي اولين تجربه سينمايي حماسي به عنوان کارگردان به حساب مي‌آيد که در آن علي مصفا، ليلا زارع و سام نوري ايفاي نقش کرده‌اند.
اين فيلم که در سال 1399 ساخته شد و حالا پس از گذشت حدود پنج سال به اکران رسيده است، فيلمي که روايتگر قصه پسري 10ساله است که در اين سن با مادرش دچار تنش‌ها و اختلافاتي شده است و فيلمساز سعي دارد با نزديک شدن به دنياي پدرام مخاطب خود را با اين کاراکتر همراه کند.
به بهانه اکران »لاک‌پشت و حلزون« با رضا حماسي گفت‌وگويي داشتيم که در ادامه مشروح آن را از نظر مي‌گذرانيد:
ايده و ساختار »لاک‌پشت و حلزون« چگونه شکل گرفت؟
هر فيلمسازي که دغدغه‌مند باشد يا به سمت نگارش دغدغه‌اش مي‌رود يا ممکن است در مواجهه با يک فيلمنامه دغدغه‌هايي که آن نويسنده داشته را مطابق دغدغه‌هاي خودش ببيند و درگير جهان داستاني آن اثر شود. براي من فيلمنامه اين اثر به همين شکل بود، وقتي خيلي اتفاقي فيلمنامه »لاک‌پشت و حلزون« را خواندم، به اين نتيجه رسيدم که در اين اثر دغدغه‌هايي که من در زندگي و در سينما و هنر دارم را مي‌توانم ببينم و به همين دليل با اين اثر همسو و همراه شدم.
منظورتان از دغدغه‌هاي هنري فيلمنامه »لاک‌پشت و حلزون« که برايتان جالب توجه بود، چيست؟
بله، من به عنوان يک فيلمساز به دنبال ارائه پيام و راه‌حلي مشخص نيستم و فکر مي‌کنم يک فيلمساز علاوه بر دغدغه‌هاي شخصي‌اش نسبت به سينما هم دغدغه دارد و اساساً به اين فکر مي‌کند که چرا مي‌خواهد فيلم بسازد و به چه چيزي فکر مي‌کند.
اگر يک فيلمساز دغدغه هنري داشته باشد قطعاً نمي‌خواهد کار تکراري انجام دهد و نسبت به بيان و زبان سينمايي‌اش هم توجه دارد و براي من هم به همين دليل هر فيلمنامه‌اي اين ويژگي را ندارد که به من فضاي کار بدهد و من بتوانم به آن ورود کنم و ايده‌هايم را در فيلمسازي اجرايي کنم.
بين نويسنده و کارگردان تعاملي بايد به وجود بيايد و اگر اينگونه نباشد نمي‌توان فيلم را به خوبي پيش برد. براي من فيلمنامه «لاک‌پشت و حلزون» به اين نحو بود و فضاي گفتماني بين من و نويسنده شکل گرفت. وقتي با نويسنده وارد گفت‌وگو شويد طبيعتاً شما مي‌توانيد در فضايي که مدنظر داريد پيش برويد و آن دغدغه هنري‌تان را دنبال کنيد.
براي من مطرح کردن يک سري مسئله مثل آسيب‌هاي اجتماعي به طوريکه صرفاً آن مسائل را نشان دهيم و اعلام کنيم، اتفاق مثبتي نيست و اتفاق مثبتي هم نخواهد داشت. اما بالعکس اگر شما با توجه به دغدغه‌هايي که داريد مثل »لاک‌پشت و حلزون« که تمايل کودکي را براي دستيابي به استقلال نشان مي‌دهد و فيلم همين دغدغه را در دل خود دارد، اما همه ماجرا اين نيست، به نظر من اينکه مسئله فيلم چگونه مطرح مي‌شود بسيار مهم‌تر است. در وهله اول سعي مي‌کنم قصه‌اي دلنشين روايت کنم تا مخاطب با آن همراه شود و در لايه‌هاي ديگر ممکن است فيلم بتواند براي مخاطب تأمل‌برانگيز هم باشد.
کاراکتر اصلي يک کودک است، به نظر شما دغدغه‌هاي او فراتر از سنش نيست؟ بهتر نبود که شخصيت اصلي يک نوجوان باشد؟
بازيگر کودک فيلم در ابتدا نوجواني است، در واقع اگر آغاز نوجواني را يازده سالگي بدانيم او ده ساله است و کم‌کم وارد نوجواني مي‌شود. فيلم نمي‌خواهد شخصيتي که معرفي مي‌کند را نماينده يک قشر خاص بداند، او ويژگي‌هاي خاص خودش را دارد و از هر نظر يک شخصيت مستقل است که مي‌تواند در زماني ديگر و در جامعه‌اي ديگر هم وجود داشته باشد.بحث اصلي دغدغه‌هايي که اين کودک دارد مربوط به شخص خودش است و به همين دليل چون ما نمي‌خواستيم اين کودک قشر خاصي را نمايندگي کند چنين دغدغه‌اي هم نداشتيم که بخواهيم او را با ويژگي‌هايي مربوط به همان قشر خلق کنيم. نکته ديگر اين است که مولفه‌هاي استقلال‌طلبي از لحاظ روانشناختي در انسان از دوران کودکي آغاز مي‌شود و نمي‌توان آن را صرفاً مربوط به نوجواني دانست. در واقع شکل استقلال‌طلبي در سنين مختلف متفاوت است به اين معنا که ممکن است استقلال براي يک کودک 6 يا 7ساله درباره يک موضوع بسيار کوچک و ساده باشد که وقتي به اين ميل او پاسخ داده نشود ممکن است تبعاتش در او به شکل‌هاي مختلف بروز پيدا کند.
مخاطب هدف »لاک‌پشت و حلزون« را چه قشر سني مي‌دانيد؟ آيا اين فيلم براي خانواده‌ها ساخته شده يا مخاطب هدف شما کودکان و نوجوانان بودند؟
اگر بخواهم صادقانه به اين پرسش پاسخ دهم بايد بگويم زمانيکه يک فيلم را مي‌سازم اصلاً به مخاطب فکر نمي‌کنم. برخي مواقع درباره اينکه فيلم درباره کودک است يا براي کودک، صبحت مي‌شود. وقتي شما فيلمي براي کودک مي‌سازيد مطمئناً بايد به مخاطبتان فکر کنيد که فيلم برايشان جذاب و ديدني باشد اما »لاک‌پشت و حلزون« درباره کودک است ولي لزوماً به طور مطلق نمي‌توان گفت که اين فيلم براي کودکان نيست و آن‌ها هم مي‌توانند مخاطب اين اثر باشند.با وجود اينکه فيلم با رده‌بندي سني نمايش داده مي‌شود من چنين عقيده‌اي ندارم و فکر مي‌کنم کودکان هم با اين اثر ارتباط برقرار مي‌کنند و جالب است بگويم برخي از نوجواناني که »لاک‌پشت و حلزون« را ديده‌اند نظرشان را به من منتقل کرده‌اند و واقعاً نظرشان برايم شگفت‌انگيز بود. دريچه ورود يک بزرگسال با يک نوجوان به اين فيلم بسيار متفاوت است، حتي بين نگاه مخاطب مرد و زن هم تفاوت وجود دارد و من فکر مي‌کنم زن‌ها و همچنين نوجوانان ارتباط بهتري با اين فيلم برقرار مي‌کنند هرچند که بايد بگويم آمار دقيقي وجود ندارد که بگويم چه افرادي با فيلم ارتباط بهتري برقرار کرده‌اند.
شايد برخي مواقع لازم باشد که درجه‌بندي سني براي فيلم‌ها لحاظ کنيم ولي ممکن است در برخي مواقع هم اين درجه‌بندي اشتباه باشد و فيلم از آن آسيب ببيند.
چرا »لاک‌پشت و حلزون« چند سال در صف اکران باقي ماند؟
ما چند سال درگير صدور پروانه نمايش بوديم، بسياري از دوستان امروز که فيلم را مي‌بينند از من مي‌پرسند که دليل صادر نشدن پروانه نمايش در اين سال‌ها چه بوده است. براي من به شخصه بسيار مهم است که فيلمم احوال مخاطب را خراب کند يا تأثير مخربي در جامعه داشته باشد، اتفاقاً من فکر مي‌کنم که فيلمساز بايد به اين مسئله توجه کند و بسياري از فيلمسازان هيچ توجهي به اين موضوع ندارند.خوشبختانه فيلم بدون مميزي اکران شد و مشکلي که در اين سال‌ها وجود داشت هم به نظر من برآمده از سلايق شخصي بود.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا، از آنجا که دليل اشکالاتي که بر فيلم مطرح ميشد را به ما نمي‌گفتند، ما هم نمي‌دانستيم که بايد چگونه مشکل را حل کنيم که خوشبختانه با استمراري که در خواسته‌مان داشتيم و صحبت با مسئولان مربوطه توانستيم «لاک‌پشت و حلزون» را بدون هيچ تغييري به اکران برسانيم.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com